Η προσωρινή συμφωνία που είχε δημιουργήσει μια εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να διαρρέει γρήγορα, με τον κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης να επιστρέφει στο προσκήνιο. Κεντρικό μέτωπο της αντιπαράθεσης παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, όπου η Τεχεράνη επαναλαμβάνει ότι ο έλεγχος του θαλάσσιου αυτού διαδρόμου αποτελεί «κόκκινη γραμμή» που δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Οι διαφορετικές ερμηνείες από ΗΠΑ και Ιράν
Το ταχύρρυθμο Μνημόνιο Κατανόησης του περασμένου Ιουνίου, με την πρόβλεψη για 60 ημέρες εντατικών συνομιλιών, άφησε κενά και αμφισημίες που τώρα γίνονται πηγές τριβής. Από την πρώτη στιγμή, οι δύο πλευρές έδωσαν διαφορετικές ερμηνείες στα σημεία του κειμένου, γεγονός που δυσκολεύει κάθε προσπάθεια μετατροπής της προσωρινής νηνεμίας σε βιώσιμη λύση.
Η Τεχεράνη, ειδικότερα, επικαλείται το πέμπτο σημείο του σχεδίου των 14 σημείων προκειμένου να δικαιολογήσει την ανάμιξή της στη διευθέτηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά: «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων». Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, διαβάζουν το ίδιο σημείο ως δεσμευτική υποχρέωση της Τεχεράνης να διασφαλίσει την ελεύθερη ροή των κρίσιμων ενεργειακών προμηθειών στον παγκόσμιο χάρτη.
Η κόκκινη γραμμή της Τεχεράνης
Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου οι Φρουροί της Επανάστασης παίζουν αποφασιστικό ρόλο, η επίκληση της «κόκκινης γραμμής» αποτελεί στοιχείο εσωτερικής πολιτικής συνοχής αλλά και εξωτερικής στρατηγικής. Ο έλεγχος των διαδρομών διέλευσης αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως διαπραγματευτικό πλεονέκτημα αλλά και ως μέσο αποτροπής και πρόσβασης σε πόρους, ειδικά υπό το βάρος των διεθνών κυρώσεων.
Η στάση αυτή, ωστόσο, προκαλεί εντάσεις και με γειτονικά κράτη: το Κατάρ και το Ομάν έχουν εκφράσει ανησυχίες παρά τον ρόλο τους ως μεσολαβητές ή παραδοσιακούς συμμάχους, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προειδοποιούν ότι οποιοδήποτε σχέδιο επιβολής τελών στα πλοία θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο.
Στο παρασκήνιο, βετεράνοι διπλωμάτες υπόδειξαν πιθανές συμβιβαστικές φόρμουλες. «Δεν νομίζω ότι υπάρχουν εξαιρετικές λύσεις, αλλά η ιδανική λύση θα μπορούσε να είναι κάποια ρύθμιση σύμφωνα με την οποία δεν θα επιβάλλονται διόδια στα πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ, αλλά θα μπορούσαν να υπάρχουν κάποιου είδους ναυτιλιακά τέλη που θα επιτρέπουν στο Ιράν να δείξει ότι διατηρεί την εξουσία του», δήλωσε ο πρώην ανώτερος Βρετανός διπλωμάτης Σάιμον Γκας, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις της συμφωνίας του 2015.
«Το Ιράν αντέχει, αλλά με τι κόστος;»
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη εμφανίζονται αμφότερες αυτοπαθώς νικήτριες από τις πρόσφατες εντάσεις, αναμένοντας η άλλη πλευρά να υποχωρήσει πρώτη. Το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί «να αντέχει τον πόνο», αξιοποιώντας προσωρινές ευκαιρίες για εξαγωγές πετρελαίου πριν την επανεπιβολή περιορισμών.
Όμως η οικονομική κατάσταση παραμένει δραματική: σύμφωνα με αναφορές, ο πληθωρισμός έχει εκτοξευτεί προς επίπεδα κοντά στο 80% και εκατομμύρια θέσεις εργασίας έχουν χαθεί, επιβαρύνοντας περαιτέρω την κοινωνική ένταση και περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών της Τεχεράνης.
Πηγή: BBC
