Σε νέα βάση περνούν οι σχέσεις Άγκυρας και Βαγδάτης, μετά τη συμφωνία για τη σταδιακή παράδοση της στρατιωτικής βάσης Μπασίκα-Ζελικάν στην ιρακινή κυβέρνηση. Η εγκατάσταση βρίσκεται κοντά στη Μοσούλη και αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε μετά τη συνάντηση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ιρακινό πρωθυπουργό Αλί αλ-Ζαΐντι στη Νέα Υόρκη, όπως αναφέρεται σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά τις συνομιλίες.
Παράλληλα, Τουρκία και Ιράκ συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ασφάλειας και να εργαστούν για τον τερματισμό της παρουσίας «παράνομων ένοπλων στοιχείων» στο βόρειο Ιράκ.
Η τουρκική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή ξεκίνησε το 2015, όταν η Άγκυρα ανέπτυξε δυνάμεις κοντά στη Μοσούλη. Υποστήριζε τότε ότι στόχος ήταν η εκπαίδευση και η προστασία ιρακινών δυνάμεων, καθώς και τοπικών σουνιτών Αράβων, Τουρκμάνων και Κούρδων μαχητών που συμμετείχαν στην επιχείρηση κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Η ανάπτυξη των τουρκικών στρατευμάτων είχε προκαλέσει έντονη αντίδραση από τη Βαγδάτη, η οποία ζητούσε την αποχώρησή τους. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επέμενε ότι η παρουσία της εντασσόταν στην αποστολή εκπαίδευσης δυνάμεων που πολεμούσαν το Ισλαμικό Κράτος.
Παρά τη νέα συμφωνία, η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή, συνδέοντας την παρουσία της με την προστασία της εθνικής της ασφάλειας.
Στο επίκεντρο της συνεννόησης βρίσκεται και η ευρύτερη προσπάθεια της Τουρκίας να τερματίσει τη δράση του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο η Άγκυρα χαρακτηρίζει παράνομη οργάνωση.
Η κοινή ανακοίνωση κάνει ειδική αναφορά στην «πλήρη εγκαθίδρυση της κρατικής εξουσίας στο Σιντζάρ», καθώς και στον τερματισμό της παρουσίας «παράνομων ξένων ένοπλων στοιχείων».
Στην περιοχή του Σιντζάρ, στο βόρειο Ιράκ, δραστηριοποιούνται Κούρδοι μαχητές, την ώρα που η Τουρκία βρίσκεται σε διαδικασία ειρήνευσης με στόχο τον αφοπλισμό μαχητών του PKK και τον τερματισμό μιας σύγκρουσης που διαρκεί εδώ και δεκαετίες.
Η σταδιακή παράδοση της βάσης Μπασίκα-Ζελικάν αναμένεται να ξεκινήσει το επόμενο διάστημα. Ιρακινός στρατιωτικός διοικητής, ο οποίος γνωρίζει τις συνομιλίες, δήλωσε ότι η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση, αλλά και από ακόμη μία μικρότερη βάση κοντά στη Μοσούλη, αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026.
Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δεν έχει, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωθεί από την τουρκική πλευρά. Η κοινή ανακοίνωση αναφέρει, πάντως, ότι η παράδοση θα πραγματοποιηθεί «σύμφωνα με τον συμφωνημένο μηχανισμό και το χρονοδιάγραμμα», σε συνδυασμό με τα μέτρα ασφαλείας που θα λάβει η ιρακινή κυβέρνηση.
Εκτός από το ζήτημα της ασφάλειας, ο Ερντογάν και ο αλ-Ζαΐντι συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και το εμπόριο. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν την ανάγκη να εφαρμοστούν άμεσα οι συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί και να επιταχυνθούν τα λεγόμενα «στρατηγικά έργα» μεταξύ Τουρκίας και Ιράκ.
Η συμφωνία για τη βάση Μπασίκα εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη προσπάθεια Άγκυρας και Βαγδάτης να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους στους τομείς της ασφάλειας, της οικονομίας και των περιφερειακών υποδομών.
