Η Γαλλία αλλάζει πορεία στην ανάπτυξη της πολεμικής της αεροπορίας: αντί να προμηθευτεί επιπλέον Rafale F4, αποφάσισε να κατευθύνει τους πόρους της στην ανάπτυξη της νέας έκδοσης Rafale F5, η οποία αναμένεται να εισέλθει σε υπηρεσία γύρω στο 2030.
Η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς τεχνική. Αντανακλά τη στρατηγική επιδίωξη του Παρισιού να διατηρήσει το Rafale ανταγωνιστικό απέναντι στα αμερικανικά F-35, να ενισχύσει την αμυντική του αυτονομία και να διασφαλίσει τη διεθνή ελκυστικότητα του μαχητικού ως εξαγώγιμου προϊόντος.
Το σκεπτικό πίσω από τη στροφή στο F5 είναι απλό: αντί να επενδύσει σε μια «μεταβατική» έκδοση, η Γαλλία προτιμά να προχωρήσει κατευθείαν στη νέα γενιά. Οι δημοσιονομικές πιέσεις και το υψηλό κόστος των πρόσθετων F4 έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην απόφαση αυτή.
Το Rafale F5 δεν θα περιορίζεται σε ένα απλό ανασχεδιασμό. Θα ενσωματώνει σημαντικές τεχνολογικές αναβαθμίσεις: ισχυρότερους κινητήρες, νέο ραντάρ RBE2 XG με μεγαλύτερη εμβέλεια και βελτιωμένη ικανότητα εντοπισμού, εξελιγμένα συστήματα αυτοπροστασίας και βελτιωμένες δυνατότητες ανταλλαγής δεδομένων με αεροσκάφη, πλοία και επίγειες μονάδες.
Καίρια διάσταση του F5 θα είναι η ικανότητα συνεργασίας με μη επανδρωμένα οπλικά συστήματα τύπου «loyal wingman». Τα drones αυτά θα συνοδεύουν το μαχητικό σε αποστολές αναγνώρισης, ηλεκτρονικού πολέμου και προστασίας, επιτρέποντας δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα συνδέονταν κυρίως με αμερικανικά συστήματα ή μελλοντικά μαχητικά έκτης γενιάς.
Επιπλέον, το F5 θα είναι συμβατό με νέα όπλα, μεταξύ των οποίων πυραύλους αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας και πιθανές νέες εκδόσεις του πυραύλου cruise ASMPA-R, που σχετίζεται με το γαλλικό πυρηνικό δόγμα. Με άλλα λόγια, το νέο Rafale θα παραμείνει και βασικό στοιχείο της γαλλικής αποτροπής.
Η απόφαση εντάσσεται επίσης στο ευρύτερο πλαίσιο του προγράμματος FCAS, που αναπτύσσουν Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία. Δεδομένων των καθυστερήσεων του FCAS και της πιθανής επιχειρησιακής ωρίμανσής του μετά το 2040, το Rafale F5 προορίζεται να λειτουργήσει ως «γέφυρα» για τα επόμενα 15–20 χρόνια.
Το νέο αεροσκάφος έχει σημαντικές επιπτώσεις και στις εξαγωγές. Το Rafale έχει ήδη καταγράψει επιτυχίες με παραγγελίες προς την Ινδία, την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ, την Ινδονησία, την Κροατία και την Ελλάδα. Η έκδοση F5 αναμένεται να ενισχύσει το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από χώρες που επιθυμούν ανεξαρτησία από αμερικανικές τεχνολογίες και περιορισμούς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Ουκρανία, η οποία έχει εκφράσει ενδιαφέρον για έως 100 Rafale. Η γαλλική στρατηγική αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να παραλάβει στο μέλλον την έκδοση F5, αντί της τρέχουσας F4, κάτι που όμως θα συνεπάγεται υψηλότερο κόστος και μεγαλύτερο χρόνο παράδοσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η γραμμή παραγωγής της Dassault είναι σχεδόν γεμάτη για τα επόμενα εννέα χρόνια λόγω τρεχουσών εξαγωγικών συμβολαίων. Αυτό σημαίνει ότι νέοι πελάτες θα δυσκολεύονται να λάβουν γρήγορα καινούργια αεροσκάφη. Για να καλυφθεί το κενό, η Γαλλία εξετάζει την πώληση μεταχειρισμένων Rafale από το δικό της στόλο—μια λύση που είχε εφαρμοστεί παλαιότερα στην περίπτωση της Κροατίας.
Η επιλογή αυτή ενδιαφέρει άμεσα και την Ελλάδα, που έχει ήδη αποκτήσει 24 Rafale, με μέρος των οποίων να προέρχεται από μεταχειρισμένα γαλλικά αεροσκάφη. Εάν το Παρίσι προχωρήσει σε ευρύτερες πωλήσεις μεταχειρισμένων για να χρηματοδοτήσει το F5, η Αθήνα μπορεί να βρεθεί μπροστά σε νέες ευκαιρίες για συμπληρωματικές αγορές ή μελλοντική αναβάθμιση του στόλου προς το επίπεδο F5.
Σε ευρύτερο επίπεδο, η απόφαση της Γαλλίας δείχνει ότι τελειώνει η εποχή των μικρών, διαδοχικών «λίφτινγκ». Οι αεροπορικές δυνάμεις επιδιώκουν πλέον πιο ριζικές τεχνολογικές μεταβολές, συνδυάζοντας μαχητικά, drones, τεχνητή νοημοσύνη και δικτυωμένα όπλα. Το Rafale F5 είναι η γαλλική απάντηση σε αυτή τη νέα εποχή και πιθανότατα η τελευταία μεγάλη εξέλιξη του Rafale πριν από την έλευση των ευρωπαϊκών μαχητικών έκτης γενιάς.
