Η κυβέρνηση δρομολογεί ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων για την αγορά ακινήτων, με στόχο να στηρίξει την πρώτη κατοικία, να περιορίσει την επενδυτική ζήτηση από το εξωτερικό και να ανακουφίσει τους κατοίκους της περιφέρειας. Κεντρική θέση στην παρέμβαση καταλαμβάνει το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», προϋπολογισμού 2 δισ. ευρώ, μαζί με φορολογικά κίνητρα και μέτρα για την αναθέρμανση της οικοδομής και της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Το «Σπίτι μου ΙΙΙ» ανοίγει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση της πρώτης κατοικίας με πιο ευνοϊκούς όρους: το όριο ηλικίας αυξάνεται στα 55 έτη (από 50), το μέγιστο ποσό δανείου ανεβαίνει στα 230.000 ευρώ (από 190.000) με δυνατότητα χρηματοδότησης έως το 90%, και η ανώτατη εμπορική αξία του επιλέξιμου ακινήτου διαμορφώνεται στα 300.000 ευρώ (από 250.000).
Στο πλαίσιο στήριξης ειδικών ομάδων και οικογενειών, το πρόγραμμα αυξάνει τα εισοδηματικά όρια: για ζευγάρι το όριο διαμορφώνεται στις 35.000 ευρώ, με προσαύξηση 7.000 ευρώ για κάθε παιδί (από 5.000). Επομένως, μια τετραμελής οικογένεια μπορεί να ενταχθεί έως εισοδήματα 49.000 ευρώ. Για τις πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται και το επιτρεπτό όριο τετραγωνικών — από τα 150 τ.μ. για κάθε παιδί άνω των τεσσάρων προστίθενται 10 τ.μ.
Τα δύο πρώτα προγράμματα «Σπίτι μου» είχαν επικεντρωθεί κυρίως στους νέους, καθώς τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στις ηλικίες 25-34 ετών είχαν υποχωρήσει στο 11%. Ωστόσο, όπως δείχνουν τα απολογιστικά στοιχεία του «Σπίτι μου ΙΙ», η μέση ηλικία των ωφελούμενων ανέβηκε στα 38 έτη.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά σε κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για πρόσθετους οικισμούς: από το 2027 ο ΕΝΦΙΑ καταργείται σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Το μέτρο αφορά 131 επιπλέον οικισμούς, φτάνοντας συνολικά τους 12.855 και ωφελώντας περίπου 62.000 ιδιοκτήτες ακινήτων.
Όπως τόνισε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, «η επιλογή αυτή δεν είναι μια απλή φορολογική ελάφρυνση· είναι κίνητρο παραμονής και επιστροφής στην Περιφέρεια, στήριξη της μικρής ιδιοκτησίας και συμβολή στη δημογραφική συρρίκνωση».
Σε μία σαφή προσπάθεια να περιοριστούν οι στρεβλώσεις από εξωτερική ζήτηση, από τον Ιούλιο του 2027 αυξάνεται ο φόρος μεταβίβασης για αγορές κατοικιών από πολίτες τρίτων χωρών (εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου) από 3% σε 15%. Η αύξηση αφορά φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος και εξαιρούνται οι ομογενείς και οι επί μακρόν διαμένοντες.
Με την εισφορά 3% υπέρ δήμων, η συνολική επιβάρυνση φθάνει στο 15,45%, από 3,09% σήμερα. Η επιβάρυνση αφορά αποκλειστικά μεταβιβάσεις κατοικιών — δεν επεκτείνεται σε αγορά οικόπεδων, επαγγελματικών χώρων ή άλλων ακινήτων. Αγορές επαγγελματικών και βιομηχανικών κτιρίων εξαιρούνται, εφόσον το ακίνητο δεν έχει χρήση κατοικίας κατά τον χρόνο της μεταβίβασης.
Στο φορολογικό πεδίο εισάγεται και ενδιάμεσος συντελεστής 25% στη φορολογική κλίμακα των ακινήτων (μεταξύ 15% και 35%), με στόχο μια αναλογικότερη επιβάρυνση. Επίσης, παρατείνεται η απαλλαγή ΦΠΑ στα νέα κτίρια για την περίοδο 2027-2030, ενώ επεκτείνεται και η απαλλαγή από τον φόρο των κενών ακινήτων που ενοικιάζονται την ίδια περίοδο.
Για την ενίσχυση της ανακαίνισης, παρατείνεται μέχρι το 2030 η μείωση του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων.
Στο μέτωπο των βραχυχρόνιων μισθώσεων, δεν θα χορηγηθούν νέες άδειες (π.χ. airbnb) το 2027 σε τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στο α’ διαμέρισμα Θεσσαλονίκης.
Ενοίκια: Εντός Σεπτεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσει αναδρομική διπλή επιστροφή ενοικίου σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην επαρχία. Τον Νοέμβριο θα πραγματοποιηθεί η γενική επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα εισοδηματικά όρια — για άγαμους από 20.000 σε 25.000 ευρώ, για έγγαμους από 28.000 σε 35.000 ευρώ συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ για μονογονεϊκές οικογένειες το όριο ορίζεται στα 39.000 ευρώ συν 5.000 για κάθε παιδί μετά το πρώτο.
Το μέτρο προβλέπεται να καλύψει το 85% των ενοικιαστών, προσθέτοντας περίπου 70.000 δικαιούχους και φτάνοντας συνολικά σε περίπου 1.000.000 ενοικιαστές.
Όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες και οι εξαιρέσεις θα αποσαφηνιστούν με την επικείμενη νομοθετική ρύθμιση, που αναμένεται να κατατεθεί το επόμενο διάστημα.
