Σε αναθεώρηση του καθεστώτος των συντάξεων χηρείας προσανατολίζεται το υπουργείο Εργασίας, με στόχο την εξομάλυνση των σημαντικών αποκλίσεων που σήμερα παρατηρούνται ανάμεσα σε δικαιούχους του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Η ηγεσία του υπουργείου επεξεργάζεται ένα νέο πλαίσιο ρυθμίσεων που θα επιχειρεί να διορθώσει αδικίες και να ξεκαθαρίσει κριτήρια εφαρμογής των περικοπών μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας.
Στο τραπέζι βρίσκονται δύο κεντρικές παρεμβάσεις, όπως αποτυπώνονται στο ρεπορτάζ του Ηλία Γεωργάκη στην εφημερίδα στα ΝΕΑ: η αναπροσαρμογή ποσών για χήρες/χήρους του Δημοσίου και η οριστική κατάργηση αναδρομικών καταλογισμών σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων του ιδιωτικού τομέα.
Συγκεκριμένα, για περίπου 11.500 δικαιούχους συντάξεων χηρείας του Δημοσίου που υπέστησαν μειώσεις από το 2019 και μετά, προτείνεται η επαναφορά του ποσού στο 70% της σύνταξης του θανόντος (από το 35% που λαμβάνουν σήμερα). Παράλληλα εξετάζεται η επιστροφή των παρακρατηθέντων ποσών, είτε με δόσεις είτε με συμψηφισμό στον φόρο εισοδήματος.
Στον ιδιωτικό τομέα, για περίπου 118.000 περιπτώσεις (οι 60.000 απονεμήθηκαν μετά τον Μάιο του 2016 και οι 58.000 πριν από αυτή την ημερομηνία), το σχέδιο του υπουργείου προσανατολίζεται στην οριστική κατάργηση των αναδρομικών καταλογισμών, αφαιρώντας, όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, την αβεβαιότητα για τα τριετή «κλειδιά» των περικοπών.
Ένα από τα σενάρια που μελετώνται προβλέπει να διατηρούνται πλήρως οι δύο εθνικές συντάξεις που καταβάλλονται σε πρόσωπα που λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη γήρατος και παράλληλα σύνταξη χηρείας, και η όποια περικοπή να περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο συνταξιούχος έχει δικαίωμα σε δύο συντάξεις από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα.
Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να τροποποιηθεί ο ορισμός του όρου «σώρευση συντάξεων», ώστε να θεωρείται «σώρευση» η άθροιση συντάξεων που προκύπτει από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα και όχι η μεταβιβασμένη σύνταξη, όπως είναι η σύνταξη χηρείας. Η αλλαγή αυτή, τονίζουν νομικοί και υπηρεσιακοί παράγοντες, κρίνεται αναγκαία για τη δικαιότερη εφαρμογή των περικοπών.
Η ιστορική αναδρομή δείχνει γιατί το ζήτημα είναι σύνθετο: ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) μείωνε αρχικά τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και, μετά την τριετία, στο 25% αν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη. Ο νόμος 4670/2020 (νόμος Βρούτση) αύξησε το όριο στο 70%, χωρίς όμως να καταργήσει τους λόγους περικοπής μετά την τριετία, με αποτέλεσμα να παραμένει η δυνατότητα μείωσης από το 70% στο 35% για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους.
Οι πρακτικές επιπτώσεις ήταν ήδη ορατές στην πράξη: οι μειώσεις εφαρμόστηκαν για περίπου 11.500 χήρες του Δημοσίου στις αρχές του 2020, ενώ όταν ο ΕΦΚΑ δοκίμασε να επεκτείνει τις ίδιες μειώσεις στον ιδιωτικό τομέα επέστρεψε την επόμενη μέρα τα ποσά που είχε κόψει, με αποτέλεσμα σήμερα οι μεν 11.500 χήρες του Δημοσίου να έχουν μειώσεις, ενώ άλλες 118.000 περιπτώσεις, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, εξακολουθούν να μην έχουν περικοπές λόγω δεύτερης σύνταξης ή απασχόλησης.
Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση αποφάσισε διεύρυνση του έκτακτου βοηθήματος: την ενίσχυση των 300 ευρώ θα λάβουν και όσοι λαμβάνουν μόνο σύνταξη χηρείας και είναι άνω των 60 ετών, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο Κυριάκος Πιερακάκης. Παράλληλα, σχετικά με τα μέτρα για τους συνταξιούχους, αυξάνεται και το ύψος της ενίσχυσης, η οποία από 250 ευρώ φτάνει στα 300 ευρώ.
«Αποκαθιστούμε μια αδικία που αφορά τις χήρες, από τη στιγμή που η μοναδική σύνταξη που έχουν είναι η σύνταξη χηρείας, θα λαμβάνουν την ενίσχυση των 300 ευρώ από τα 60 έτη και όχι από τα 65», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Στο υπουργείο Εργασίας τονίζουν ότι οι τελικές αποφάσεις θα λάβουν υπόψη δημοσιονομικούς περιορισμούς αλλά και το δικαστικό πλαίσιο, προκειμένου οι ρυθμίσεις να είναι ανθεκτικές και να προάγουν την ισότητα ανάμεσα σε δικαιούχους του Δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Πηγές του υπουργείου επισημαίνουν ότι σύντομα αναμένονται πιο συγκεκριμένες προτάσεις και χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.
