Η Αττάλεια προστέθηκε στις πόλεις όπου οι διεθνείς συνομιλίες για το κλίμα κατέληξαν σε αδιέξοδο. Η COP31 ολοκληρώθηκε χωρίς συναίνεση για τις βασικές αποφάσεις της, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες αντιπροσωπείες απέρριψαν το τελικό προσχέδιο, ύστερα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από δύο εβδομάδες.
Κατά την καταληκτική συνεδρίαση, ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, αναγνώρισε ότι δεν υπήρχε συμφωνία επί του προτεινόμενου κειμένου και ανακοίνωσε πως οι αποφάσεις δεν υιοθετούνται. Διευκρίνισε, παράλληλα, ότι δεν θα παρουσιαστεί νέο προσχέδιο και πως θα συνεχιστεί η εφαρμογή όσων έχουν ήδη συμφωνηθεί σε προηγούμενες διασκέψεις.
BREAKING: COP31 President Murat Kurum confirms that the final draft agreement at the summit will not be approved.
If no new final draft is proposed, talks will have to be suspended and reconvened at the following summit in Ethiopia next year, which has only happened once before. https://t.co/7ziGZKxDjU
— Sky News (@SkyNews) November 22, 2026
Το αδιέξοδο προέκυψε μέσα από βαθιές διαφωνίες για τα ορυκτά καύσιμα, τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών και τον ρόλο των τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Κεντρικό σημείο τριβής ήταν η απουσία σαφούς δέσμευσης για τη σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, παρά τις πιέσεις δεκάδων κρατών για ισχυρότερη διατύπωση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκαθάρισε ότι δεν μπορούσε να στηρίξει κείμενο που, κατά την κρίση της, δεν ανταποκρινόταν στην επιστημονική πραγματικότητα και δεν περιλάμβανε ρητή αναφορά στα ορυκτά καύσιμα. Αντιρρήσεις εξέφρασαν επίσης η Βρετανία, η Νορβηγία, η Δανία και ο Παναμάς, ενώ χώρες που εξαρτώνται από την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιτάχθηκαν σε μια τέτοια διατύπωση.
COP31 ends in failure as countries reject climate deal over fossil fuels
— Middle East Eye (@MiddleEastEye) November 22, 2026
Η εξέλιξη δεν ακυρώνει τις προηγούμενες διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα ούτε καταργεί το πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού. Ωστόσο, η COP31 δεν κατάφερε να εξασφαλίσει κοινά αποδεκτή πολιτική απόφαση για τα ζητήματα που κυριάρχησαν στις διαπραγματεύσεις.
Περισσότερες από 130 χώρες είχαν ζητήσει να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο σαφής διατύπωση για μια δίκαιη και οργανωμένη μετάβαση, μακριά από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα. Από την άλλη πλευρά, χώρες με ισχυρά συμφέροντα στον πετρελαϊκό τομέα απέρριψαν αυτή την κατεύθυνση.
COP31 : l’Union européenne s’oppose à l’adoption de la décision finale qui «ne répond pas aux exigences du moment» → https://t.co/OYtWKpNvxG
— Le Figaro (@Le_Figaro) November 22, 2026
Η Ρωσία υποστήριξε ότι μια ταχεία μείωση της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις, αυξήσεις τιμών και ενεργειακή φτώχεια. Η Σαουδική Αραβία υπερασπίστηκε, επίσης, τη χρήση όλων των διαθέσιμων τεχνολογικών λύσεων, μεταξύ των οποίων και η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Η Κίνα αποδέχθηκε το προσχέδιο παρά τις επιφυλάξεις της, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία το επέκριναν για έλλειψη φιλοδοξίας.
Στο μεταξύ, οι αναπτυσσόμενες χώρες ζήτησαν ισχυρότερες δεσμεύσεις για τη χρηματοδότηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, καθώς βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με τις συνέπειες ακραίων καιρικών φαινομένων και άλλων κλιματικών καταστροφών. Οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών δεν επέτρεψαν τελικά να υπάρξει συναίνεση για τις δύο βασικές προτεινόμενες αποφάσεις της συνόδου.
UN climate talks in Turkey looked set to collapse without a political agreement after COP31 summit president Murat Kurum said there would be no new draft of the deal. https://t.co/UjRlRNFxnR
— Reuters Science News (@ReutersScience) November 22, 2026
Οι εικόνες από την Αττάλεια ξυπνούν μνήμες από δύο προηγούμενες κρίσιμες στιγμές των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα: τη διάσκεψη της Χάγης το 2000 και εκείνη της Κοπεγχάγης το 2009. Οι τρεις σύνοδοι δεν είχαν την ίδια κατάληξη ούτε διεξήχθησαν υπό τις ίδιες συνθήκες, ανέδειξαν όμως πόσο δύσκολο είναι να συμφωνήσουν τα κράτη σε κοινές αποφάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Τον Νοέμβριο του 2000, η έκτη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα (COP6), στη Χάγη της Ολλανδίας, επιχείρησε να συμφωνήσει στους κανόνες εφαρμογής του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Η διεθνής συμφωνία, που είχε υιοθετηθεί το 1997, προέβλεπε δεσμευτικούς στόχους για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις ανεπτυγμένες χώρες.
Στο τραπέζι βρέθηκαν σύνθετα ζητήματα, όπως η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών, οι μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης, ο υπολογισμός της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από τα δάση και οι κανόνες για τη διασφάλιση της τήρησης των κρατικών δεσμεύσεων. Οι αντιπροσωπείες δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, παρά την προσπάθεια του προέδρου της διάσκεψης, Γιαν Πρανκ, να καταθέσει συμβιβαστική πρόταση την τελευταία στιγμή.
Το σχέδιο απορρίφθηκε και η COP6 ολοκληρώθηκε σε κλίμα έντασης, χωρίς να επιτευχθεί ο βασικός διαπραγματευτικός στόχος. Οι συνομιλίες διακόπηκαν και επαναλήφθηκαν στη Βόννη τον Ιούλιο του 2001, όπου οι νέες διαβουλεύσεις οδήγησαν σε πολιτικό συμβιβασμό, γνωστό ως Συμφωνίες της Βόννης (Bonn Agreements). Η διαδικασία ολοκληρώθηκε σε σημαντικό βαθμό με τις Συμφωνίες του Μαρακές (Marrakesh Accords), που υιοθετήθηκαν τον Νοέμβριο του 2001, στην COP7. Η κρίση της Χάγης δεν έβαλε τέλος στις διαπραγματεύσεις, αλλά κατέστησε αναγκαία μια νέα διάσκεψη και πρόσθετες συνομιλίες.
Εννέα χρόνια αργότερα, η COP15 στην Κοπεγχάγη συγκέντρωσε περίπου 115 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, σε μια σύνοδο με πρωτοφανές πολιτικό ενδιαφέρον. Στόχος ήταν μια νέα, συνολική διεθνής συμφωνία που θα ενίσχυε τη δράση για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και θα καθόριζε κοινό πλαίσιο δεσμεύσεων για ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Οι συνομιλίες, ωστόσο, σημαδεύτηκαν από έντονες διαφωνίες για το εύρος των δεσμεύσεων, τη χρηματοδότηση των φτωχότερων χωρών και την κατανομή των ευθυνών μεταξύ των κρατών. Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούσαν ισχυρότερες εγγυήσεις χρηματοδοτικής στήριξης, ενώ οι ανεπτυγμένες οικονομίες δέχονταν πιέσεις για μεγαλύτερες μειώσεις εκπομπών.
Η ένταση κορυφώθηκε στην καταληκτική συνεδρίαση, όταν παρουσιάστηκε η Συμφωνία της Κοπεγχάγης (Copenhagen Accord). Το κείμενο είχε διαμορφωθεί έπειτα από διαβουλεύσεις περιορισμένης ομάδας χωρών, στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα. Κράτη που υποστήριξαν ότι είχαν αποκλειστεί από τη διαδικασία αντέδρασαν έντονα.
Η Βολιβία, η Βενεζουέλα, η Κούβα και η Νικαράγουα αμφισβήτησαν τη διαφάνεια της διαδικασίας και υποστήριξαν ότι το κείμενο δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης. Έτσι, η COP15 δεν υιοθέτησε τη Συμφωνία της Κοπεγχάγης με συναίνεση: οι χώρες συμφώνησαν απλώς να λάβουν υπόψη το κείμενο, χωρίς να το εγκρίνουν ως κοινή δεσμευτική απόφαση.
Η συμφωνία περιλάμβανε αναφορές στον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας και προβλέψεις για χρηματοδοτική στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά δεν αποτέλεσε τη συνολική, δεσμευτική διεθνή συμφωνία που προσδοκούσαν οι συμμετέχοντες. Η αποτυχία της θεωρήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στη διεθνή προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Χρειάστηκαν ακόμη έξι χρόνια διαπραγματεύσεων μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού το 2015.
Η COP31 προστίθεται πλέον στις χαρακτηριστικές περιπτώσεις αδιεξόδου στις διασκέψεις του ΟΗΕ για το κλίμα. Η Χάγη ανέδειξε τη δυσκολία συμφωνίας στους κανόνες εφαρμογής μιας διεθνούς συνθήκης, ενώ η Κοπεγχάγη φώτισε τις πολιτικές και γεωπολιτικές αντιθέσεις που μπορούν να εμποδίσουν μια συνολική απόφαση.
Το ερώτημα μετά την Αττάλεια είναι αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να διατηρήσει τη δυναμική της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, όταν ακόμη και η διατύπωση μιας κοινής δέσμευσης για το μέλλον των ορυκτών καυσίμων εξακολουθεί να προκαλεί βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών.

