Ο Σάσα Βεζένκοφ είχε κάθε λόγο να μην αντέχει άλλο όταν άρχισε η παράταση στη Λεμεσό. Είχε προηγηθεί ένα εξαντλητικό σαραντάλεπτο, μια υπερπροσπάθεια που είχε κορυφωθεί με ένα τρίποντο σχεδόν από το κέντρο και ακόμη χειρότερα, ένα συσσωρευμένο φορτίο αγώνων που θα μπορούσε να λυγίσει και τον πιο προικισμένο αθλητή. Κι όμως, εκείνος επέστρεψε στο παρκέ και συνέχισε να εκτελεί με την ακρίβεια, την καθαρότητα και την αυτοπεποίθηση ενός ανθρώπου που δεν είχε ξοδέψει σχεδόν τίποτα από τις δυνάμεις του.
Αν υπάρχει κάτι που μετατρέπει τη βραδιά της 17ης Νοεμβρίου σε ένα από τα μεγαλύτερα ατομικά κατορθώματα που έχουμε παρακολουθήσει στο ευρωπαϊκό μπάσκετ, είναι ακριβώς αυτή η υπέρβαση. Οι 37 πόντοι, τα εννέα ριμπάουντ και οι 41 μονάδες αξιολόγησης αποτελούν το στατιστικό της αποτύπωμα. Το περιεχόμενό της ωστόσο, είναι πολύ πλουσιότερο: ένας κορυφαίος μπασκετμπολίστας που όταν το παιχνίδι έφτασε στο πιο βίαιο σημείο της δοκιμασίας του, ανέλαβε την ευθύνη να το κρατήσει ζωντανό με έναν τρόπο που ξεπερνά ακόμη και τις ήδη τεράστιες απαιτήσεις του ρόλου του.
Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος αυτής της παράστασης, χρειάζεται να γνωρίζει τι είδους παίκτης είναι ο Βεζένκοφ. Η επιθετική του ιδιοφυΐα δεν διαθέτει τα συνήθη χαρακτηριστικά του μεγάλου ατομικού σκόρερ. Ο Σάσα δεν έχει ανάγκη να κρατά διαρκώς την μπάλα, να κατασκευάζει προσωπικές φάσεις με αλλεπάλληλες ντρίμπλες ή να αναζητά συνεχώς την απευθείας μονομαχία με τον αμυντικό του. Η κυριαρχία του αρχίζει πολύ πριν από την εκτέλεση, πολλές φορές πριν ακόμη φτάσει η μπάλα στην πλευρά του γηπέδου όπου βρίσκεται.
Ελάχιστοι παίκτες έχουν αναπτύξει σε τέτοιο βαθμό την ικανότητα να διαβάζουν το παιχνίδι χωρίς την μπάλα. Ο Βεζένκοφ αντιλαμβάνεται πού πρόκειται να δημιουργηθεί ένα πλεονέκτημα και κινείται προς αυτό προτού η άμυνα συνειδητοποιήσει ότι απειλείται. Εκμεταλλεύεται τις αποστάσεις, τις καθυστερήσεις στις περιστροφές, την αδυναμία ενός αμυντικού να παρακολουθεί ταυτόχρονα τον προσωπικό του αντίπαλο και την εξέλιξη της φάσης. Έχει κατακτήσει την τέχνη να εμφανίζεται ελεύθερος σε χώρους που ελάχιστα δευτερόλεπτα νωρίτερα δεν υπήρχαν.
Αυτή η σπάνια μπασκετική καλλιέργεια τον έχει αναδείξει σε έναν από τους πιο αποτελεσματικούς επιθετικούς παίκτες στην ιστορία της EuroLeague. Στη Λεμεσό, όμως, χρειάστηκε να δείξει και μια διαφορετική πλευρά του μεγαλείου του: να επιβληθεί σε έναν αγώνα που, όσο προχωρούσε, του αφαιρούσε ολοένα περισσότερες από τις συνθήκες στις οποίες συνήθως μεγαλουργεί.
Μια παράσταση κόντρα στη φθορά
Η καταπόνηση του Βεζένκοφ δεν άρχισε το βράδυ της Τρίτης. Από τις 6 Νοεμβρίου είχε συμπληρώσει 33:46 απέναντι στον Ερυθρό Αστέρα, 33:43 με το Μαρούσι, 20:55 κόντρα στην Ντουμπάι και 35:02 στο Αλεξάνδρειο απέναντι στον Άρη, μόλις δύο ημέρες πριν από το ταξίδι στην Κύπρο. Με την αναμέτρηση απέναντι στη Μακάμπι έφτασε τα 162 λεπτά και 54 δευτερόλεπτα συμμετοχής σε πέντε παιχνίδια μέσα σε δώδεκα ημέρες.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι μόνο μέσα σε τρεις ημερολογιακές ημέρες, από τον Άρη μέχρι τη Μακάμπι, βρέθηκε στο παρκέ για 74 λεπτά και 30 δευτερόλεπτα. Μεσολάβησαν μετακινήσεις, περιορισμένος χρόνος αποκατάστασης και οι απαιτήσεις ενός ευρωπαϊκού αγώνα στον οποίο ο Ολυμπιακός είχε να διαχειριστεί σημαντικές απουσίες. Ο Γιώργος Μπαρτζώκας είχε ήδη αναφερθεί στην επιβάρυνση που δημιουργούσαν οι συνεχόμενες υποχρεώσεις. Το πρόβλημα δεν αφορούσε αποκλειστικά τον Σάσα, αλλά εκείνος επρόκειτο να βρεθεί αντιμέτωπος με μια δοκιμασία ασυνήθιστης έντασης.
Το πρώτο ημίχρονο έμοιαζε να εξελίσσεται σύμφωνα με τις επιθυμίες των Ερυθρολεύκων. Ο Ολυμπιακός προηγήθηκε με 49-36, έχοντας επιβάλει σε μεγάλο βαθμό τον επιθετικό του ρυθμό, και ο Βεζένκοφ είχε ήδη 16 πόντους με 5/5 δίποντα και 2/3 τρίποντα. Κινούνταν υποδειγματικά μακριά από την μπάλα, εκμεταλλευόταν κάθε αδυναμία της άμυνας και ολοκλήρωνε τις επιθέσεις με εκείνη την αξιοθαύμαστη οικονομία κινήσεων που χαρακτηρίζει το παιχνίδι του.
Η Μακάμπι, πάντως, δεν είχε καμία πρόθεση να αποδεχθεί τον ρόλο του κομπάρσου. Αύξησε την πίεση, εκμεταλλεύτηκε τα προβλήματα του Ολυμπιακού στο αμυντικό ριμπάουντ και άλλαξε σταδιακά τη φυσιογνωμία της αναμέτρησης. Οι Πειραιώτες σημείωσαν μόλις 12 πόντους στην τρίτη περίοδο, ενώ στις αρχές της τέταρτης οι Ισραηλινοί πραγματοποίησαν σερί 13-0, μετατρέποντας το 54-61 σε 67-61.
Η επιθετική άνεση του πρώτου μέρους είχε εξαφανιστεί. Οι χώροι ήταν πλέον περιορισμένοι, οι κατοχές δυσκόλευαν και η Μακάμπι είχε προσαρμόσει μεγάλο μέρος της αμυντικής της προσπάθειας πάνω στον Βεζένκοφ. Ο ίδιος πέρασε ένα δύσκολο διάστημα με άστοχες προσπάθειες, την ώρα που η σωματική καταπόνηση γινόταν ολοένα πιο αισθητή σε ολόκληρη την ομάδα. Τα δύο μεγάλα τρίποντα του Κόντι Μίλερ-ΜακΙντάιρ επανέφεραν προσωρινά τον Ολυμπιακό στη διεκδίκηση, αλλά οι γηπεδούχοι εξακολουθούσαν να βρίσκουν απαντήσεις.
Στα 4:23 πριν από τη λήξη, η Μακάμπι προηγήθηκε με 76-69. Από εκείνο το σημείο αρχίζει το κομμάτι της εμφάνισης που δύσκολα μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά με όρους τεχνικής υπεροχής.
Ο Βεζένκοφ πήρε την μπάλα, επιτέθηκε μέσα από την επαφή και κέρδισε καλάθι και φάουλ, μειώνοντας σε 76-72 στα 3:02. Η συγκεκριμένη ενέργεια είχε τη δική της σημασία. Ο Ολυμπιακός χρειαζόταν επειγόντως μια αξιόπιστη επιθετική αναφορά και ο Σάσα αναλάμβανε πλέον πρωτοβουλίες ακόμη και μακριά από τις συνήθεις συνθήκες εκτέλεσής του.
Στα 36 δευτερόλεπτα, με τους Ερυθρολεύκους πίσω 78-74, ευστόχησε σε ένα εξαιρετικά δύσκολο τρίποντο για το 78-77. Η Μακάμπι απάντησε και λίγο αργότερα βρέθηκε μπροστά με 82-77. Οι δύο βολές του Ντόντα Χολ διαμόρφωσαν το 82-79 και, ύστερα από την άστοχη προσπάθεια του Γιαμ Μαντάρ, ο Ολυμπιακός απέκτησε μια τελευταία κατοχή με μόλις 1,4 δευτερόλεπτα στο χρονόμετρο.
Η επαναφορά του Μίλερ-ΜακΙντάιρ έφτασε στον Βεζένκοφ σχεδόν στο κέντρο του γηπέδου. Ο Σάσα υποδέχθηκε την μπάλα με την πλάτη αρχικά στραμμένη προς το καλάθι, γύρισε και εξαπέλυσε μια προσπάθεια που έμοιαζε να μην έχει καμία πιθανότητα να καταλήξει εκεί όπου έπρεπε.
Και όμως, η μπάλα μπήκε.
Το ασύλληπτο τρίποντο που κατέγραψε ο ΑΘΛΟΣ είχε μόλις μετατρέψει το 82-79 σε 82-82, προκαλώντας έκρηξη στις εξέδρες του «Σπύρος Κυπριανού». Ο Ολυμπιακός είχε κερδίσει μια παράταση που, λίγα δευτερόλεπτα νωρίτερα, έμοιαζε να μην του ανήκει.
Το τρίποντο από το κέντρο, όπως το δημοσίευσε η επίσημη EuroLeague στο X:
Το συγκεκριμένο καλάθι θα μπορούσε να αποτελέσει από μόνο του το αντικείμενο μιας ολόκληρης μπασκετικής αφήγησης. Ωστόσο, η συνέχεια υπήρξε ακόμη πιο αποκαλυπτική για το πραγματικό μέγεθος του Βεζένκοφ.
Όταν η παράταση απαιτούσε περισσότερα απ’ όσα είχαν απομείνει
Ο επιπλέον χρόνος δεν χαρίζει στους αθλητές καινούργιες δυνάμεις. Προσθέτει πέντε λεπτά αγώνα πάνω σε όσα έχουν ήδη καταναλώσει, μεγαλώνει τη φθορά και απαιτεί από το σώμα να συνεχίσει να ανταποκρίνεται σε εντάσεις που συχνά δεν μπορεί πια να υποστηρίξει. Για έναν παίκτη με το αγωνιστικό φορτίο του Βεζένκοφ, ο οποίος είχε προηγουμένως αναγκαστεί να καταβάλει τεράστια προσπάθεια για να αποτρέψει την ήττα, αυτή ήταν μια εξαιρετικά απαιτητική συνθήκη.
Παρ’ όλα αυτά, ο Σάσα μπήκε στην παράταση και ευστόχησε αμέσως σε τρίποντο για το 82-85, στα 4:38. Η Μακάμπι απάντησε με τον Κίτον Γουάλας, αλλά ο Βεζένκοφ επανήλθε στα 3:54 με νέα εύστοχη εκτέλεση από την περιφέρεια, διαμορφώνοντας το 85-88.
Η αλληλουχία των τεσσάρων διαδοχικών τρίποντων ήταν σχεδόν εξωπραγματική: στα 36 δευτερόλεπτα της κανονικής διάρκειας, στο μηδέν από το κέντρο, στα 4:38 και στα 3:54 της παράτασης. Δώδεκα πόντοι από τέσσερις συνεχόμενες εκτελέσεις, όταν κάθε κατοχή είχε αποκτήσει τεράστια σημασία και η κούραση θα έπρεπε να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.
Εκείνο που εντυπωσιάζει δεν είναι μόνο η ευστοχία. Είναι η τεχνική συνέπεια και η ικανότητα λήψης αποφάσεων ενός αθλητή που αγωνιζόταν πλέον στα όρια της αντοχής του. Τα πόδια, η ισορροπία, η ταχύτητα απελευθέρωσης της μπάλας, η συγκέντρωση απέναντι στην πίεση μιας άμυνας που γνώριζε ποιος αποτελούσε τη μεγαλύτερη απειλή: όλα εξακολουθούσαν να λειτουργούν με τρόπο που έμοιαζε ανεπηρέαστος από τη συσσωρευμένη καταπόνηση.
Αυτή είναι μια από τις πιο δύσκολες μορφές υπεροχής στο σύγχρονο μπάσκετ. Η ικανότητα να διατηρείς την ποιότητα της τελικής ενέργειας όταν η φυσιολογική φθορά έχει αρχίσει να αλλοιώνει όσα προηγούνται από αυτήν. Και ο Βεζένκοφ δεν είχε την πολυτέλεια να περιοριστεί στην επίθεση.
Στα 2:07 της παράτασης, με το σκορ στο 90-90, εκτυλίχθηκε μια από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της βραδιάς. Ο Ολυμπιακός δυσκολευόταν να ολοκληρώσει τις άμυνές του με ριμπάουντ και οι παίκτες του είχαν επιβαρυνθεί σε εξαιρετικό βαθμό. Ο Σάσα ανέβηκε ψηλά για να συμμετάσχει σε μια παγίδα πάνω στον Τζίμι Κλαρκ, τοποθέτησε σωστά το σώμα του και κέρδισε το επιθετικό φάουλ. Η εικόνα είχε κάτι το βαθιά συγκινητικό: ο παίκτης που είχε ήδη αναλάβει σχεδόν ολόκληρο το βάρος της επιθετικής προσπάθειας αναζητούσε πλέον ο ίδιος και τον τρόπο να εξασφαλίσει την επόμενη κατοχή. Για μια στιγμή, η αίσθηση ότι έπαιζε μόνος του εναντίον πέντε αντιπάλων ήταν σχεδόν αναπόφευκτη.
Η Μακάμπι συνέχισε να αντιστέκεται με πείσμα και, αξιοποιώντας ακόμη ένα επιθετικό ριμπάουντ, προηγήθηκε με 95-91 στα 28 δευτερόλεπτα. Ο Εβάν Φουρνιέ μείωσε με μεγάλο τρίποντο σε 95-94, ο Μπόνζι Κόλσον έκανε λάθος στην επαναφορά και ο Κόρι Τζόζεφ πέτυχε το νικητήριο καλάθι που κατέγραψε ο ΑΘΛΟΣ, διαμορφώνοντας το τελικό 95-97 στο τελευταίο δευτερόλεπτο.
Το νικητήριο τρίποντο του Τζόζεφ από τον επίσημο λογαριασμό της EuroLeague:
Η τελευταία υπογραφή ανήκε στον Τζόζεφ. Η προηγούμενη όμως σχεδόν ολόκληρη αγωνιστική ώρα είχε τη σφραγίδα ενός ανθρώπου που είχε καταφέρει να μετατρέψει κάθε καινούργια δυσκολία σε αφορμή για ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια.
Τα στοιχεία του αγώνα αποτυπώνουν με εντυπωσιακή ακρίβεια το βάρος αυτής της προσφοράς. Ο Βεζένκοφ ολοκλήρωσε τη βραδιά με 37 πόντους, 9 ριμπάουντ, 6/9 δίποντα, 6/10 τρίποντα, 7/8 βολές και 41 μονάδες αξιολόγησης, με μόλις ένα λάθος σε 39 λεπτά και 28 δευτερόλεπτα. Στο τέταρτο δεκάλεπτο και στην παράταση σημείωσε 19 από τους 36 πόντους του Ολυμπιακού. Κι αν περιορίσουμε την ανάλυση στο διάστημα από το 76-69, όταν απέμεναν 4:23 για το τέλος της κανονικής διάρκειας, μέχρι την ολοκλήρωση της αναμέτρησης, ο Σάσα πέτυχε 17 από τους τελευταίους 28 πόντους των Ερυθρολεύκων.
Πρόκειται για μια ασυνήθιστη συγκέντρωση επιθετικής παραγωγής ακριβώς στο χρονικό σημείο όπου οι απαιτήσεις είχαν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο. Και μάλιστα απέναντι σε μια ομάδα που δεν σταμάτησε ούτε στιγμή να διεκδικεί τη νίκη, ανανεώνοντας διαρκώς τις κατοχές της και υποχρεώνοντας τον Ολυμπιακό να καταβάλλει πολλαπλάσια προσπάθεια για να εξασφαλίσει κάθε αμυντικό σταμάτημα.
Τα επίσημα στιγμιότυπα της EuroLeague αποτυπώνουν ένα μεγάλο μέρος αυτής της σπουδαίας επιθετικής παράστασης.
Το βίντεο της EuroLeague με τις καλύτερες φάσεις του Σάσα Βεζένκοφ απέναντι στη Μακάμπι:
Το ιδιαίτερο στοιχείο της βραδιάς είναι ότι συνέβη στην Κύπρο, στον τόπο όπου γεννήθηκε ο Βεζένκοφ, με την οικογένεια, την αδελφή και τους φίλους του στις εξέδρες. Ο Σάσα έχει διανύσει μια σπουδαία διαδρομή από τα πρώτα χρόνια της καριέρας του μέχρι την κορυφή του ευρωπαϊκού μπάσκετ, όμως δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί ένα τόσο ιδιαίτερο κεφάλαιό της να γράφεται μπροστά στους ανθρώπους με τους οποίους συνδέεται η προσωπική του ιστορία.
Ακόμη πιο ενδεικτική της προσωπικότητάς του ήταν η αντίδραση μετά το τέλος. Όταν όλοι προσπαθούσαν να περιγράψουν το αδιανόητο κατόρθωμά του, ο ίδιος παραδεχόταν ότι ο Ολυμπιακός δεν άξιζε τη νίκη. Αναγνώρισε τη δόση τύχης στο τρίποντο από το κέντρο, συνεχάρη τη Μακάμπι και επέμεινε στα προβλήματα που η ομάδα του οφείλει να διορθώσει. Ήταν μια αντίδραση απολύτως συνεπής με τον τρόπο που αντιμετωπίζει το μπάσκετ: χωρίς να συγχέει την προσωπική επιτυχία με την αξιολόγηση της συλλογικής προσπάθειας.
Η ιστορικότητα μιας αθλητικής εμφάνισης δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το μέγεθος των αριθμών της. Υπάρχουν βραδιές στις οποίες ένας σπουδαίος παίκτης επιβάλλει την ποιότητά του με εκπληκτική αποτελεσματικότητα. Πολύ σπανιότερες είναι εκείνες στις οποίες αναγκάζεται να επιστρατεύσει ολόκληρο το φάσμα των ικανοτήτων του, να αντέξει τη σωματική και πνευματική πίεση μιας αναμέτρησης που διαρκώς τον δοκιμάζει και να παραμείνει καθοριστικός ακόμη και όταν οι συνθήκες έχουν πάψει να τον ευνοούν.
Η Λεμεσός ανήκει δικαιωματικά στη δεύτερη κατηγορία. Και γι’ αυτό μπορεί να διεκδικεί με σοβαρά επιχειρήματα τον χαρακτηρισμό της κορυφαίας εμφάνισης της καριέρας του Βεζένκοφ.
Ο άνθρωπος που έφτασε στην Κύπρο κουβαλώντας ένα εξαντλητικό αγωνιστικό φορτίο, βρέθηκε να παίζει σχεδόν σαράντα λεπτά σε έναν αγώνα που άλλαζε συνεχώς πρόσωπο και να καθορίζει τις σημαντικότερες κατοχές του, όταν η λογική υπαγόρευε ότι οι αντοχές του θα έπρεπε να έχουν προ πολλού περιοριστεί. Το τρίποντο από το κέντρο υπήρξε η θεαματικότερη στιγμή αυτής της προσπάθειας. Η συνέχεια στην παράταση, όμως, είναι εκείνη που ολοκληρώνει το μέγεθός της.
Όταν μπήκε το νικητήριο σουτ του Τζόζεφ, ο Βεζένκοφ είχε ήδη προσφέρει πολύ περισσότερα από μια μεγάλη επιθετική επίδοση. Είχε προηγουμένως αρνηθεί, με κάθε διαθέσιμο αγωνιστικό μέσο, να επιτρέψει σε μια αναμέτρηση να τελειώσει εκεί όπου όλα έδειχναν ότι θα τελείωνε. Και όταν ο Ολυμπιακός απέκτησε πέντε επιπλέον λεπτά, ο Σάσα συνέχισε να παίζει σαν να είχε ακόμη μέσα του περισσότερα αποθέματα από οποιονδήποτε άλλον στο γήπεδο.
Η Λεμεσός δεν θα μείνει στη μνήμη για το σουτ από το κέντρο. Όσοι όμως παρακολούθησαν ολόκληρη εκείνη τη νύχτα γνωρίζουν ότι το πραγματικό της μεγαλείο δεν εξαντλείται στην τροχιά μιας μπάλας. Βρίσκεται σε όλα όσα χρειάστηκε να κάνει ο Σάσα Βεζένκοφ μέχρι να αποκτήσει εκείνο το σουτ σημασία — και σε όλα όσα εξακολούθησε να κάνει όταν ακόμη και αυτό δεν αποδείχθηκε αρκετό.

