Η εκλογική ενίσχυση των Δημοκρατικών στο αμερικανικό Κογκρέσο δημιουργεί νέα δεδομένα για την Αγκυρα, την ώρα που η υποψηφιότητα του Τούρκου διπλωμάτη Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ προσκρούει ήδη στις επιφυλάξεις της Ελλάδας και της Κύπρου. Οι εξελίξεις στην Ουάσιγκτον περιορίζουν, παράλληλα, τα περιθώρια του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς αποδυναμώνεται ένα από τα βασικά διπλωματικά του πλεονεκτήματα: η προσωπική σχέση του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η πρώτη ψηφοφορία στον ΟΗΕ δεν δικαίωσε τις προσδοκίες της Αγκυρας. Ο Φεριντούν Σινιρλίογλου έλαβε τρεις ψήφους υπέρ, οκτώ κατά και τέσσερις αποχές, αποτέλεσμα που αποτυπώνει τη δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίζεται η τουρκική υποψηφιότητα για την κορυφαία θέση της παγκόσμιας διπλωματίας.
Η Τουρκία καλείται πλέον να αναζητήσει ευρύτερες συμμαχίες, γνωρίζοντας ότι για την εκλογή του υποψηφίου της απαιτείται η συναίνεση των μεγάλων δυνάμεων. Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον δεν αρκεί πλέον η απευθείας επικοινωνία Ερντογάν – Τραμπ για να προωθηθούν τα τουρκικά αιτήματα σε θέματα εξοπλισμών και κυρώσεων.
Η Αθήνα και η Λευκωσία δεν αποτελούν απλούς παρατηρητές αυτής της διαδικασίας. Η Ελλάδα, ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, διαθέτει ψήφο, όχι όμως δικαίωμα βέτο. Μπορεί, ωστόσο, να επηρεάσει συμμάχους της, μεταξύ των οποίων και η Γαλλία, ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου με δικαίωμα βέτο.
Ακόμη και Τούρκοι διπλωμάτες και αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί για τις πιθανότητες εκλογής του Σινιρλίογλου. Ο Μεχμέτ Ογιουτσού, πρώην Τούρκος διπλωμάτης και υψηλόβαθμο στέλεχος του ΟΟΣΑ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, αναγνωρίζει την ικανότητα του υποψηφίου ως διαπραγματευτή, υπογραμμίζει όμως ότι σε τέτοιες διαδικασίες δεν επικρατεί κατ’ ανάγκην ο καλύτερος υποψήφιος, «αλλά αυτός που μπορεί να εξασφαλίσει την ευρύτερη εμπιστοσύνη».
Ο πρώην βουλευτής του AKP Σουάτ Κινικλίογλου χαρακτηρίζει στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» τον Σινιρλίογλου «ιδανικό», εκτιμά όμως ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις από την Αθήνα και τη Λευκωσία. Όπως σημειώνει, καθοριστική θα είναι η στάση των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Από την πλευρά του, ο πρώην πρέσβης Σελίμ Κουνεράλπ θεωρεί την Αθήνα και τη Λευκωσία «το μεγαλύτερο εμπόδιο» για την εκλογή Τούρκου Γενικού Γραμματέα. Υπενθυμίζει ότι ο επικεφαλής του ΟΗΕ θα πρέπει να μεσολαβεί στο Κυπριακό, να εποπτεύει την ειρηνευτική αποστολή και να υπενθυμίζει ακόμη και στην Τουρκία τα ψηφίσματα που αφορούν τη μη αναγνώριση του ψευδοκράτους. «Κατά πόσο ένας τούρκος διπλωμάτης θα μπορούσε να πείσει για την αμεροληψία του;», αναρωτιέται σε δημόσια παρέμβασή του.
Ο Σελίμ Κουνεράλπ αναφέρεται επίσης στην άρνηση της Αγκυρας να προσχωρήσει στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει αντίστοιχες αντιφάσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Με ειρωνική διάθεση προτείνει ως «εύκολες λύσεις» την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, την κατάργηση του ψευδοκράτους και την επικύρωση της Σύμβασης.
Το δεύτερο μέτωπο για τον Ερντογάν βρίσκεται στην Ουάσιγκτον. Η νέα πολιτική ισορροπία στο Κογκρέσο περιπλέκει τις τουρκικές προσπάθειες για τα F-35, τους S-400 και τις κυρώσεις CAATSA. Η Μπαρτσίν Γινάντς, αναλύτρια εξωτερικής πολιτικής του μεγάλου τουρκικού ενημερωτικού ιστότοπου T24, εκτιμά, μιλώντας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», ότι οι εξελίξεις θα δυσχεράνουν σημαντικά την απόκτηση των F-35, την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και την προμήθεια κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN.
Σύμφωνα με την ίδια, η Αθήνα και οι ελληνοαμερικανικές οργανώσεις στις ΗΠΑ θα αποκτήσουν ευκολότερη πρόσβαση στους Δημοκρατικούς. Ο πολιτικός αναλυτής Σελίμ Κορού επισημαίνει ότι η Ελλάδα έχει καλλιεργήσει μακροχρόνιες σχέσεις με το Κογκρέσο, ενώ η Τουρκία επένδυσε περισσότερο στην απευθείας επικοινωνία με τον αμερικανό πρόεδρο. Η γεωπολιτική βαρύτητα της Τουρκίας παραμένει ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί για τον Ερντογάν, δεν εγγυάται όμως ότι ο Τραμπ θα μπορεί πλέον να παρακάμπτει τις αντιστάσεις του Κογκρέσου.
Οι νέοι συσχετισμοί στην Ουάσιγκτον ενδέχεται να επηρεάσουν και τις τουρκικές κινήσεις στην ευρύτερη περιοχή. Η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να αποτελέσει την πρώτη δοκιμασία, καθώς μένει να φανεί αν η Αγκυρα θα αντιδράσει με την ίδια αποφασιστικότητα ή θα αναπροσαρμόσει τη στάση της, έχοντας χάσει ένα σημαντικό διπλωματικό στήριγμα.
Παρόμοια ερωτήματα προκύπτουν για τις τουρκικές κινήσεις στη Λιβύη, τις θαλάσσιες ζώνες και τους ενεργειακούς σχεδιασμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Το βασικό ζητούμενο για την Αγκυρα δεν είναι μόνο πόση πολιτική ισχύ έχασε ο Τραμπ, αλλά και σε ποιον βαθμό η εξέλιξη αυτή περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του Ερντογάν.
Ο Εντι Ζεμενίδης είναι εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Concil.
