Σε εξέλιξη παραμένει η μάχη για το μέλλον της απανθρακοποίησης της ναυτιλίας στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), με την Ελλάδα, την Ιταλία, την Κύπρο και τη Μάλτα να συντάσσονται με κοινή δήλωση υπέρ ενός παγκόσμιου πλαισίου που να συνδυάζει την περιβαλλοντική φιλοδοξία με την πρακτική εφαρμογή.
Οι διαπραγματεύσεις που έγιναν από την 1η έως τις 4 Σεπτεμβρίου στο Λονδίνο δεν έφεραν κοινή γραμμή, ενώ οι διαφωνίες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έδειξαν πως οι άκαμπτες θέσεις μπορεί τελικά να δυσκολέψουν αντί να διευκολύνουν μια διεθνή συμφωνία.
Στην 22η Διασυνοδική Ομάδα Εργασίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία (ISWG-GHG 22) συμμετείχαν σχεδόν 1.200 εγγεγραμμένοι εκπρόσωποι. Στο τραπέζι βρέθηκαν οι προτάσεις και οι ενστάσεις γύρω από το προτεινόμενο IMO Net-Zero Framework, όμως τέσσερις ημέρες συζητήσεων δεν στάθηκαν αρκετές για να καλυφθούν οι αποστάσεις. Τα βασικά ζητήματα παραμένουν ανοικτά και η επόμενη φάση θα κρίνει αν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική σύγκλιση.
Το στίγμα της ελληνικής ναυτιλίας είχε δοθεί ήδη από τις 24 Αυγούστου, όταν η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μελίνα Τραυλού προχώρησε σε δημόσια τοποθέτηση. Η ΕΕΕ επανέλαβε την πλήρη προσήλωσή της στην ουσιαστική μείωση των εκπομπών, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι οι στόχοι πρέπει να πατούν πάνω στις τεχνολογικές δυνατότητες και στις πραγματικές συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς.
«Η πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας δεν μπορεί να επιτευχθεί ερήμην της ναυτιλίας», υπογράμμισε η M. Τραυλού, ζητώντας ένα ενιαίο, λειτουργικό και πραγματικά εφαρμόσιμο παγκόσμιο πλαίσιο. Παράλληλα, χαρακτήρισε την προσέγγιση του Παναμά και της Λιβερίας ισορροπημένη και ρεαλιστική βάση για τη συνέχιση του διαλόγου, με περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης.
Η πρόταση της Λιβερίας, με τη στήριξη του Παναμά, παραμένει στο τραπέζι και εισηγείται διαφορετική λογική για τη μείωση της έντασης εκπομπών των ναυτιλιακών καυσίμων. Συνδέει την πορεία των στόχων με τη διαθεσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και τη δυνατότητα παραγωγής εναλλακτικών καυσίμων σε επαρκή κλίμακα, ενώ προβλέπει και περιοδική επανεξέταση ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι τεχνολογικές εξελίξεις και η ανάπτυξη νέων καυσίμων. Τονίζει, επίσης, τον καθοριστικό ρόλο της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων.
Η ελληνική ναυτιλία επιμένει ότι η μετάβαση δεν γίνεται να στηριχθεί σε καύσιμα που δεν υπάρχουν σε επαρκείς ποσότητες ή κοστίζουν υπερβολικά ακριβά. Μια τέτοια επιλογή, σημειώνει, θα φόρτωνε οικονομίες και κοινωνίες με επιπλέον βάρος, χωρίς να εγγυάται από μόνη της το επιθυμητό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Η διαφωνία αποτυπώθηκε και στις δύο συντονιστικές συναντήσεις στις Βρυξέλλες για τη διαμόρφωση της κοινοτικής γραμμής. Η Ολλανδία, η Δανία και η Γερμανία τάχθηκαν υπέρ μιας πιο φιλόδοξης και αυστηρής προσέγγισης. Στον αντίποδα, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Μάλτα και η Ιταλία βρέθηκαν σε πλήρη σύμπνοια, ζητώντας να συνδεθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι με τη διαθεσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων, το κόστος και την τεχνολογική ωριμότητα των λύσεων.
Στον πυρήνα της κόντρας βρίσκεται και η διαφορετική δομή των ναυτιλιακών στόλων. Η Δανία και η Γερμανία έχουν ισχυρά συμφέροντα στη ναυτιλία τακτικών γραμμών, όπου τα προγραμματισμένα δρομολόγια επιτρέπουν ευκολότερα τον ανεφοδιασμό με τις περιορισμένες διαθέσιμες ποσότητες εναλλακτικών καυσίμων. Αντίθετα, η ελληνική ναυτιλία, όπως και σημαντικό μέρος των στόλων της Κύπρου, της Μάλτας και της Ιταλίας, δραστηριοποιείται κυρίως στην tramp ναυτιλία. Δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία μεταφέρουν φορτία από λιμάνι σε λιμάνι σε όλο τον κόσμο, χωρίς σταθερά δρομολόγια, κάτι που κάνει πολύ πιο δύσκολο τον προγραμματισμό του ανεφοδιασμού με νέα καύσιμα.
Οι τέσσερις χώρες διατύπωσαν επιφυλάξεις σε καίρια σημεία της υπό διαμόρφωση κοινοτικής θέσης. Η διαφωνία δεν αφορά τον τελικό στόχο της απανθρακοποίησης, αλλά τον τρόπο, τον χρόνο και τα μέσα για να επιτευχθεί, χωρίς να πληγεί η ανταγωνιστικότητα της ναυτιλίας και χωρίς να αυξηθεί δυσανάλογα το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου.
Η συζήτηση πήρε και δημόσια διάσταση με την παρέμβαση του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια στις 31 Αυγούστου. Ο υπουργός εξέφρασε την ανησυχία του ότι δεν λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι θέσεις κρατών – μελών που εκπροσωπούν περισσότερο από το 70% της ευρωπαϊκής ναυτιλίας. Προειδοποίησε ότι η επιμονή σε άκαμπτες προσεγγίσεις μπορεί να υπονομεύσει τη σύγκλιση στον IMO, τονίζοντας πως τα μέτρα πρέπει να συμβαδίζουν με την εξέλιξη των καυσίμων, των συστημάτων πρόωσης και της τεχνολογίας, χωρίς να αυξάνουν το κόστος για οικογένειες και επιχειρήσεις.
Στις συζητήσεις στο Λονδίνο, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Μάλτα και η Ιταλία κατέθεσαν κοινή δήλωση, η οποία αποτυπώθηκε στην αναφορά πεπραγμένων της συνεδρίασης του IMO. Οι τέσσερις χώρες τόνισαν ότι, για να υπάρξει συναίνεση, οι διαπραγματεύσεις πρέπει να συνεχιστούν με όλες τις προτάσεις ανοιχτές στο τραπέζι. Η στάση αυτή απορρίπτει την πρόωρη επιλογή μιας μόνο λύσης, πριν εξεταστούν ουσιαστικά οι εναλλακτικές.
Οι μεγάλες διαφορές απόψεων φάνηκαν και στο οικονομικό σκέλος, καθώς και στη δημιουργία διεθνούς Ταμείου. Οι υποστηρικτές του Net-Zero Framework, υπέρ του οποίου τάχθηκαν 38 χώρες, σύμφωνα με πληροφορίες, θεωρούν ότι ένας παγκόσμιος μηχανισμός οικονομικών κινήτρων και χρηματοδότησης είναι αναγκαίος για να επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε καθαρά καύσιμα και να στηριχθούν τα αναπτυσσόμενα κράτη. Αντίθετα, πολλές χώρες εκτιμούν ότι ο μηχανισμός αυτός ανεβάζει υπέρμετρα το κόστος χωρίς ουσιαστικό περιβαλλοντικό όφελος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες κράτησαν σταθερές τις κόκκινες γραμμές τους, χωρίς να αλλάξουν ουσιαστικά τη στάση τους απέναντι στο προτεινόμενο πλαίσιο. Η αντίθεση της Ουάσιγκτον στην επιβολή παγκόσμιας οικονομικής επιβάρυνσης στις εκπομπές παραμένει σημαντικός παράγοντας για τις διεθνείς ισορροπίες.
Παρά τις διαφορές, η επίσημη σύνοψη του IMO καταγράφει πραγματική βούληση για περαιτέρω πρόοδο. Τα κράτη καλούνται να συνεχίσουν τη διασυνοδική επεξεργασία των προτάσεων, με στόχο να παρουσιαστεί κείμενο μεγαλύτερης σύγκλισης στη MEPC 85. Η ISWG-GHG 23 έχει προγραμματιστεί για τις 23-27 Νοεμβρίου και η MEPC 85 για τις 30 Νοεμβρίου – 3 Δεκεμβρίου, ενώ η συνέχιση της δεύτερης έκτακτης συνεδρίασης προβλέπεται για τις 4 Δεκεμβρίου, υπό την αίρεση των σχετικών αποφάσεων.
