Στο μέτωπο μιας μεγάλης φωτιάς οι χειριστές των εναέριων μέσων δεν αντιμετωπίζουν απλώς φωτιά και καπνό· δίνουν μάχη με ακραίες φυσικές συνθήκες που πολλές φορές υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη ικανότητα. Θερμοκρασίες που στο κόκπιτ σκαρφαλώνουν στους 50–60 βαθμούς Κελσίου, πυκνοί καπνοί που μηδενίζουν την ορατότητα και θυελλώδεις άνεμοι που δημιουργούν ισχυρές αναταράξεις αποτελούν την καθημερινή πραγματικότητα σε κάθε έξοδο.
«Οι χειριστές επιχειρούν σε συνθήκες πολέμου» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μάμας Κρασσάς, απόστρατος ιπτάμενος πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας και ταξίαρχος εν αποστρατεία, με 33 χρόνια εμπειρίας στην πλάτη του, περιγράφοντας τους κινδύνους και την ψυχοσωματική πίεση που βιώνουν τα πληρώματα.
Οι άνεμοι και ο κυματισμός, εξηγεί, είναι οι μεγαλύτεροι εχθροί των Καναντέρ: όταν πνέουν ισχυροί, τα αεροσκάφη δεν μπορούν καν να επιχειρήσουν. «Έτσι, δεν μπορείς να προσφέρεις τίποτα, γιατί θα πέσεις» τονίζει, προσθέτοντας πως κάθε πυρκαγιά είναι διαφορετική: «Μπορεί με 6-7 μποφόρ να πάρεις νερό, ενώ με 2 μποφόρ να μην είναι εφικτό. Καμιά φορά βλέπουμε την θάλασσα ήρεμη, όμως τις περισσότερες φορές υπάρχει ένα “βουβό” κύμα. Υπάρχει περίπτωση η θάλασσα να φαίνεται σχετικά καλή και με το που ακουμπήσεις να σε πετάξει επάνω».
Η στιγμή της ρίψης νερού κρύβει επίσης τεράστιους κινδύνους. Πάνω από τη φωτιά η πυκνότητα του αέρα αλλάζει απότομα και το αεροπλάνο υποβάλλεται σε έντονα αρνητικά G: «Πρόκειται για τα λεγόμενα αρνητικά G. Όταν κατεβαίνεις σε ύψος 10 μέτρων από το έδαφος και η ταχύτητα είναι 200 χλμ την ώρα, πρέπει να αντιδράσεις σε κλάσματα του δευτερολέπτου».
Η ζέστη εντός του κόκπιτ γίνεται αφόρητη και επιβαρύνει αποφασιστικά την ικανότητα του χειριστή να λαμβάνει γρήγορες και σωστές αποφάσεις. «Στάζεις ολόκληρος. Φτάνουμε στα όρια της αφυδάτωσης» λέει ο κ. Κρασσάς και προσθέτει: «Μπορείτε να φανταστείτε τις συνθήκες πάνω από την φωτιά; Μέσα στους καπνούς; Στις αναταράξεις; Οι αισθήσεις δουλεύουν στο 110%. Σε περίπτωση που είσαι αρχηγός σχηματισμού, για παράδειγμα, πρέπει να βλέπεις τι κάνουν οι υπόλοιποι που ενδέχεται να είναι άπειροι, να έχουν μικρή εμπειρία στις πυρκαγιές, να πετάνε για πρώτη ή δεύτερη φορά, να μην μπορούν να πάρουν νερό. Πρέπει να τους ελέγχεις. Πρέπει να επικοινωνείς με τον σταθμό εδάφους για να πάρεις οδηγίες, τις οποίες πρέπει να κατανοείς. Πρέπει να δεις την φωτιά και τον άνεμο. Όλα αυτά, ο χειριστής του αεροπλάνου, που βιώνει τους 50 βαθμούς Κελσίου μέσα στο κόκπιτ, πρέπει να τα έχει στο κεφάλι του, και το μυαλό του να παίρνει 150 στροφές το δευτερόλεπτο για να φέρει εις πέρας την αποστολή του».
Η πίεση και η εξάντληση αφήνουν βαθιά σημάδια. Ο κ. Κρασσάς θυμάται περιστατικά της καριέρας του που αποτυπώνουν το μέγεθος της δοκιμασίας: «Είμαστε στην δεκαετία του 80′. Μέσα σε 18 ημέρες, είχε τύχει να βγάλουμε 215 ώρες πυρόσβεσης, δηλαδή, 13-15 ώρες την μέρα, καθημερινά. Δεν γυρνούσαμε καν στα σπίτια μας. Συγκεκριμένα, θυμάμαι μία αποστολή, που φεύγω από την Αθήνα για να πάω στην Ανδραβίδα για να αναλάβω υπηρεσία. Παίρνω μαζί και την οικογένειά μου. Αναλαμβάνω στς 14:30 το μεσημέρι, και τα παιδιά μαζί με την γυναίκα μου πηγαίνουν στην παραλία».
Η συνέχεια της αφήγησής του δείχνει το αδιάκοπο του αγώνα: «Στην τελική προσγείωση εκεί, μας λένε “μην το κάνετε, φύγετε κατευθείαν για Ρόδο, έχει μεγάλη φωτιά. Πετούσαμε επί 8 μέρες, από το πρωί μέχρι το βράδυ, συνέχεια. Ήμασταν με την φόρμα μας και τις αρβύλες. Όπως είπαμε, η στολή μας στάζει πριν καν απογειωθούμε. Φανταστείτε πώς είναι μετά από 3-4 ώρες, σαν να βγήκε από την μπουγάδα. Στις 14 ώρες, είχε γίνει άσπρη από τα άλατα». Ακολουθούν νύχτες όπου το πλήρωμα φτάνει ξεθεωμένο στο ξενοδοχείο, πλένει και ξαναφορεί τα μούσκεμα ρούχα για να ξαναπετάξει στις 04:00.»
Παρά τις ακραίες αυτές εμπειρίες, ο ίδιος επισημαίνει ότι έχουν γίνει βήματα προς την ασφάλεια των χειριστών: «Από τότε, ευτυχώς, έχουν παρθεί μέτρα για την ασφάλεια των χειριστών. Τώρα, όταν κάνει έξοδο 2-3 ώρες για πυρόσβεση, επιστρέφει πίσω και γίνεται ανεφοδιασμός. Στην συνέχεια, κάνει δεύτερη έξοδο στον ίδιο χρόνο, επιστρέφει, και μετά είναι υποχρεωτικό να κάτσει 2 ώρες να ξεκουραστεί. Μέχρι στιγμής αυτό τηρείται σχεδόν στον απόλυτο βαθμό. Συνήθως, δεν βγαίνουν καν τρίτη έξοδο, και έρχεται άλλο πλήρωμα».
Τέλος, ο κ. Κρασσάς υπερτονίζει την ανάγκη για πρόληψη και επανεμπλοκή των δασικών υπηρεσιών στο πεδίο: «Όμως, έχετε δει στην Ελλάδα σε κάποιο μεγάλο δάσος, όπως αυτό στην Βοιωτία, να υπάρχουν δίοδοι για να μπορούν να περνάνε στα πυροσβεστικά οχήματα; Πρέπει να υπάρξουν δασικοί δρόμοι όπως ήταν παλιά» και προσθέτει: «Οι δασικές υπηρεσίες πρέπει να ξαναβγούν στο πεδίο. Από τον πρώτο μέχρι και τον τελευταίο γνώστη, όλοι είναι σημαντικοί. Πρέπει να εστιάσουμε στην πρόληψη, αλλιώς θα βλέπουμε τα δάση μας να καταστρέφονται».
