Η υπόθεση της δολοφονίας του 15χρονου στην Καλλιθέα —για την οποία κατηγορείται ως φυσικός αυτουργός ένας 17χρονος και φέρεται να προηγήθηκε συμπλοκή με ανήλικους— φέρνει ξανά στο προσκήνιο έναν προβληματισμό που καταγράφουν και τα επίσημα στοιχεία της Αστυνομίας: ενώ οι συνολικές συλλήψεις ανηλίκων μειώνονται σε σχέση με πέρσι, ορισμένα σοβαρά αδικήματα κινούνται ανοδικά.
Τα επίσημα στοιχεία
Στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 η ΕΛ.ΑΣ. προχώρησε σε 2.455 συλλήψεις ανηλίκων, έναντι 3.888 την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη: οι περισσότερες συλλήψεις έγιναν για τον νόμο περί εξαρτησιογόνων ουσιών (578 το 2026 έναντι 447 το 2025), ενώ και οι παραβάσεις του νόμου περί όπλων αυξήθηκαν (207 το 2026 από 181 το 2025).
Στα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας οι συλλήψεις συνολικά φέτος ανέρχονται σε 761, μικρότερες από τις 789 του 2025, αλλά με άνοδο σε ορισμένες κατηγορίες: οι κλοπές καταγράφουν 342 περιστατικά έναντι 330 πέρυσι και οι ληστείες 80 έναντι 68. Αντίστοιχα, στα αδικήματα που αφορούν σωματικές βλάβες, έχουν γίνει 252 συλλήψεις φέτος έναντι 306 το 2025, με όμως αύξηση σε υποκατηγορίες όπως η επικίνδυνη σωματική βλάβη (66 το 2026 από 60 το 2025), η θανατηφόρα σωματική βλάβη (6 το 2026 από 0 το 2025), η σωματική βλάβη αδύναμων ατόμων (104 το 2026 από 83 το 2025) και οι συμπλοκές (17 το 2026 από 0 το 2025).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η άνοδος στις συλλήψεις για εγκλήματα κατά της ζωής: μέχρι τον Μάιο του 2026 έχουν καταγραφεί πέντε συλλήψεις ανηλίκων για ανθρωποκτονία με δόλο (σε τέσσερις διαφορετικές υποθέσεις), ενώ την ίδια περίοδο του 2025 δεν είχε καταγραφεί καμία. Αντίθετα οι απόπειρες ανθρωποκτονίας με δόλο εμφανίζουν μείωση (τέσσερις συλλήψεις φέτος έναντι οκτώ πέρυσι).
Ποσότητα και ποιότητα της βίας
Παρά τη μείωση στον συνολικό αριθμό συλλήψεων, στελέχη της Αστυνομίας επισημαίνουν ότι υπάρχει «ποιοτική αναβάθμιση» της βίας από ανηλίκους: πιο συχνή χρήση αιχμηρών αντικειμένων, πτώση της ηλικίας των εμπλεκομένων (13–15 ετών) και μεγαλύτερη συμμετοχή νεαρών κοριτσιών. Αυτό, λένε, καθιστά τη σύγκριση των αριθμών λιγότερο αντιπροσωπευτική για τον πραγματικό κίνδυνο που παρουσιάζουν τα περιστατικά.
Πάντως ο ψυχίατρος και διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, Γιώργος Νικολαΐδης, προειδοποιεί ότι «οι αριθμοί αυτοί δεν λένε όλη την αλήθεια». Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι ακριβές να υποστηρίζουμε ποσοτική αύξηση της νεανικής παραβατικότητας, καθώς «όλο και περισσότερα παιδιά να οδηγούνται στον εισαγγελέα» εξαιτίας της αυστηροποίησης του νομοθετικού πλαισίου. «Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε έναν ηθικό πανικό, που φέρνει ακόμα μεγαλύτερη αυστηροποίηση των νόμων», λέει στα «ΝΕΑ», περιγράφοντας έναν «φαύλο κύκλο». Παρά ταύτα, ο ίδιος αναγνωρίζει μια ποιοτική επιδείνωση στα περιστατικά βίας και την άποψη ότι τα παιδιά βιώνουν συνεχείς κρίσεις στην εφηβεία και ένα διαρκώς δυσμενέστερο κοινωνικό περιβάλλον.
Το φορτωμένο σύστημα επιμελητών και το αίτημα για κοινωνικές υπηρεσίες
Οι επιμελητές ανηλίκων της Αθήνας περιγράφουν μια κατάσταση όπου η πρόληψη και η ουσιαστική παρέμβαση υπονομεύονται από τον όγκο των δικογραφιών και την υποστελέχωση. Ο Σύνδεσμος Επιμελητών Δικαστηρίων Ανηλίκων καταγγέλλει ότι η δουλειά έχει καταλήξει συχνά διεκπεραιωτική, καθώς πολλά περιστατικά καταλήγουν στα γραφεία τους επειδή έχουν συρρικνωθεί οι σχετικές υποστηρικτικές δομές, όπως παιδοψυχιατρικές κλινικές.
Κατά τον Σύνδεσμο, η αύξηση των υποθέσεων, ο περιορισμένος χρόνος και η έλλειψη προσωπικού (για παράδειγμα, 13 επιμελητές στον νομό Αττικής πλην Πειραιά) στερούν τη δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης που θα περιόριζε την υποτροπή. Γι’ αυτό έχει ζητηθεί η ίδρυση και λειτουργία Κοινωνικής Υπηρεσίας στα μεγάλα Πρωτοδικεία (Αθήνα, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη), όπως προβλέπεται από τον νόμο 2447/1996, προκειμένου να γίνεται ορθότερη αξιολόγηση των περιστατικών.
Στοιχεία του Δικαστηρίου Ανηλίκων Αθηνών δείχνουν ότι από 1/1/2026 έχουν εκδοθεί περίπου 1.628 αποφάσεις σε μονομελή σύνθεση και 368 σε τριμελή σύνθεση. Οι επιμελητές επισημαίνουν ότι αυτοί οι αριθμοί αφορούν κυρίως υποθέσεις παρελθόντων ετών — οι υποθέσεις κάνουν συχνά γύρω στα δύο χρόνια για να φτάσουν στο ακροατήριο — και θεωρούν ότι οι αποφάσεις του δικαστηρίου είναι πιο αντιπροσωπευτικές της παραβατικότητας των ανηλίκων από τα αστυνομικά στοιχεία.
Ανήλικοι κρατούμενοι και νομοθετικές αλλαγές
Η φυλάκιση ανηλίκων έχει επίσης αυξηθεί τα τελευταία χρόνια: σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής, στις 16 Ιουνίου ήταν κρατούμενοι 99 ανήλικοι, ενώ τον Ιούνιο του 2024 ο αριθμός ήταν 36. Πρόσφατη απόφαση του Τριμελούς Δικαστηρίου Ανηλίκων Σερρών καταδίκασε έναν 16χρονο σε δέκα χρόνια κάθειρξη για ανθρωποκτονία ενός 17χρονου — υπόθεση που είχε απασχολήσει έντονα τον Ιανουάριο.
Η δικηγόρος Χρυσάνθη Χατζηδημητρίου επισημαίνει ότι οι νομοθετικές αλλαγές έχουν διευρύνει τις προϋποθέσεις εγκλεισμού. Όπως λέει: «Αρχικά, τροποποιήθηκε η διάταξη του άρθρου 127 του Ποινικού Κώδικα που προβλέπει πότε επιβάλλεται περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων». Με το προηγούμενο πλαίσιο ο ανήλικος για να εγκλειστεί έπρεπε να έχει συμπληρώσει το 15ο έτος και η πράξη του, αν την τελούσε ενήλικος, να ήταν κακούργημα με στοιχεία βίας ή να στρέφεται κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας. Με το νέο πλαίσιο, που ισχύει από 1ης Μαΐου 2024, «δύναται να εγκλειστεί ανήλικος στη φυλακή αν τελέσει οποιοδήποτε από τα κακουργήματα και όχι μόνο αυτά που στρέφονται κατά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας ή εμπεριέχουν στοιχεία βίας».
Επιπλέον, τονίζει ότι «αυξήθηκε το ανώτατο όριο της χρονικής διάρκειας περιορισμού σε κατάστημα κράτησης νέων, από 8 σε 10 έτη, στις σοβαρές περιπτώσεις αδικημάτων που αν τελούνταν από ενήλικο θα τιμωρούνταν με ισόβια κάθειρξη ή πρόσκαιρη κάθειρξη ανώτερη των 10 ετών», ενώ μετά τις 28 Ιανουαρίου 2025 το όριο προφυλάκισης για τους ανηλίκους αυξήθηκε από τους 6 στους 9 μήνες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
