Με νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) κλείνει οριστικά το ζήτημα του τρόπου υπολογισμού των τόκων για δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010 (ν. Κατσέλη) και διατηρούν ενεργή ρύθμιση. Η ρύθμιση, που αναμένεται να ψηφιστεί σήμερα (24/6) ως μέρος του πολυνομοσχεδίου του ΥΠΕΘΟ, εφαρμόζεται αναδρομικά και θεωρείται ιδιαίτερα επωφελής για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες με συνεπείς πληρωμές.
Η νομοθετική παρέμβαση απαντά σε ασάφειες που προέκυψαν μετά από σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου: δεν ήταν σαφές αν οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί όλης της περιόδου από την αρχή της ρύθμισης μέχρι την καταβολή κάθε δόσης ή αν αφορούν μόνο τις 30 ημέρες μεταξύ δύο δόσεων. Η κυβέρνηση επέλεξε τη δεύτερη προσέγγιση, που ωφελεί εμφανώς τους οφειλέτες, και την καθιερώνει με αναδρομική ισχύ.
«Σε όσους έχουν ενεργή ρύθμιση, ερχόμαστε και λέμε ότι όσα έχουν ήδη καταβάλει, τα καταβάλλουν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης απόφασης και της συγκεκριμένης τροπολογίας που καταθέτουμε και ισχύουν αναδρομικά» είπε σχετικά μιλώντας σε συνέδριο ο Κυριάκος Πιερρακάκης, σημειώνοντας ότι η ρύθμιση θα ψηφιστεί σήμερα (24/6) στη Βουλή, ως μέρος του πολυνομοσχεδίου του ΥΠΕΘΟ.
Συνολικά, τα δάνεια με ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010 υπολογίζονται σε περίπου 200.000, με το συνολικό υπόλοιπο να ανέρχεται σε 7–8 δισ. ευρώ. Όπως ανέφεραν τραπεζικές πηγές, η διάταξη «κλείνει μια υπόθεση που αφορά χιλιάδες δάνεια αντί να σέρνεται για μήνες». Αναιρείται έτσι η ανάγκη μαζικών προσφυγών στα δικαστήρια για να εξασφαλιστεί καθολική και αναδρομική εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού.
Η ρύθμιση μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής: το δάνειο γίνεται στην πράξη άτοκο, αναγνωρίζονται αναδρομικά τα ποσά που είχαν καταβληθεί επιπλέον και αυτά συμψηφίζονται υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας είτε το υπόλοιπο είτε τον αριθμό των δόσεων. Τα επιπλέον ποσά που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια θεωρούνται αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Για παράδειγμα, δανειολήπτης με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024, σύμφωνα με την παλαιά μέθοδο υπολογισμού των τόκων (υπόθεση επιτοκίου 3,6%) θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο η δόση μειώνεται στα 483 ευρώ, που αντιστοιχούν σε 482 ευρώ κεφάλαιο και 1 ευρώ τόκο.
Εάν ο ίδιος είχε καταβάλει τη δόση των 731 ευρώ από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο 2026 (30 μήνες), το υπερβάλλον ποσό που έχει καταβληθεί είναι (731–483) × 30 = 7.440 ευρώ. Το ποσό αυτό συμψηφίζεται και αφαιρείται από το υπόλοιπο αποπληρωμής, με αποτέλεσμα αντί για 270 δόσεις να απομένουν 255 δόσεις των 483 ευρώ και η τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ. Συνολικά, ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Η διάταξη διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν ήδη κλείσει με αποπληρωμή της οφειλής και διάσωση της κύριας κατοικίας — εκτιμώνται περίπου 10.000 τέτοιες περιπτώσεις — ούτε σε υποθέσεις που έχουν κηρυχθεί έκπτωτες και έχουν παραχθεί νομικά αποτελέσματα εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων.
Επιπλέον, με την παρέμβαση καθίσταται σαφές ότι ο νέος τρόπος υπολογισμού των τόκων (στη μηνιαία δόση) αφορά αποκλειστικά τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010. Δεν εφαρμόζεται σε περιπτώσεις άλλων εργαλείων ρύθμισης οφειλών, όπως ο νόμος 4605/2019 (προστασία α’ κατοικίας) ή ο εξωδικαστικός μηχανισμός. Η διάταξη προβλέπει ρητά ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεωλυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης.
Ο καθορισμός του πεδίου εφαρμογής στο νόμο Κατσέλη αποσκοπεί επίσης στο να αποτραπεί ο κλονισμός των συναλλακτικών ηθών και να μην γίνει δυσκολότερη ή ακριβότερη η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό για νέους δανειολήπτες.
Η αλλαγή συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «Ηρακλής», δεδομένου ότι οι σχετικές ρυθμίσεις μειώνουν τις δόσεις δανείων που σε μεγάλο ποσοστό έχουν τιτλοποιηθεί. Η συνολική επίδραση υπολογίζεται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ, και επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Τέλος, η διευκρίνιση του τρόπου εφαρμογής αποκαθιστά ασφάλεια δικαίου για δανειολήπτες και για τις εταιρείες διαχείρισης (servicers), οι οποίες ζητούσαν τον σαφή προσδιορισμό των οφειλών και των εισπράξεων προκειμένου να εκπληρώσουν τις θεσμικές και νομικές τους υποχρεώσεις.
