Τέλος εποχής για τις φθηνές online αγορές από Κίνα και άλλες τρίτες χώρες για τους Έλληνες και Ευρωπαίους καταναλωτές: με υπογραφή της πρόεδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θεσπίζεται προσωρινός δασμός 3 ευρώ ανά είδος για όλες τις αγορές μέσω Διαδικτύου εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αλλαγή θα τεθεί σε ισχύ πανευρωπαϊκά από την 1η Ιουλίου και αλλάζει ριζικά το τοπίο των μικροδεμάτων χαμηλής αξίας που πλημμυρίζουν κάθε χρόνο την αγορά. Μέχρι σήμερα τα μικρής αξίας δέματα απάλλασσαν τους αγοραστές από τελωνειακά τέλη· τώρα, όμως, κάθε προϊόν που εισάγεται από τρίτη χώρα θα επιβαρύνεται με ξεχωριστό τέλος των 3 ευρώ.
Το μέτρο, που προβλέπεται στον εκτελεστικό κανονισμό 2026/1200, έχει χαρακτήρα μεταβατικής ρύθμισης διάρκειας ενός έτους, έως την 1η Ιουλίου 2028, με την προοπτική παράτασης ή αντικατάστασης από νέα ρύθμιση. Στο Συμβούλιο Οικονομικών Υποθέσεων Ecofin, σύμφωνα με πληροφορίες, η απόφαση «κλείδωσε» με τη στήριξη του Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος υποστήριξε την κατάργηση του ορίου απαλλαγής των 150 ευρώ και την επίσπευση της εφαρμογής.
Η βασική καινοτομία είναι ότι το τέλος των 3 ευρώ επιβάλλεται ανά είδος εμπορεύματος και όχι ανά δέμα. Αυτό σημαίνει πως αν ένα δέμα περιέχει προϊόντα διαφορετικών κατηγοριών, ο δασμός υπολογίζεται ξεχωριστά για κάθε είδος — και όχι συνολικά για το πακέτο.
Στο πρακτικό επίπεδο, η επιβάρυνση μπορεί να γίνει γρήγορα αισθητή: αν σε μια παραγγελία υπάρχουν μία μεταξωτή και δύο μάλλινες μπλούζες, ο συνολικός δασμός θα φτάσει τα 6 ευρώ. Αν τα προϊόντα ανήκουν σε περισσότερες κατηγορίες, το κόστος μπορεί να φτάσει τα 9 ή τα 12 ευρώ, καθιστώντας πολλές από τις μέχρι σήμερα «φθηνές» αγορές ουσιαστικά ασύμφορες.
Η ρύθμιση καλύπτει αγορές από πλατφόρμες όπως Temu, Shein, AliExpress και Trendyol, αλλά και από ηλεκτρονικά καταστήματα τρίτων χωρών, όπως ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Το τέλος θα ισχύει ακόμη και για αποστολές από αποθήκες που διατηρούν αυτές οι εταιρείες εντός Ε.Ε., μέχρι να εκδοθεί ειδική κατ’ εξουσιοδότηση πράξη για τα προϊόντα που πωλούνται από τελωνειακές αποθήκες.
Για να γίνει πιο κατανοητό το πλήγμα στα «φθηνά» είδη, ακολουθούν πρακτικά παραδείγματα:
– Προϊόν αξίας 1 ευρώ: το τελικό κόστος ανεβαίνει στα 4 ευρώ (επιβάρυνση 300%).
– Προϊόν αξίας 5 ευρώ: το συνολικό ποσό γίνεται 8 ευρώ (επιβάρυνση 60%).
– Προϊόν αξίας 20 ευρώ: η χρέωση φτάνει τα 23 ευρώ (επιβάρυνση 15%).
– Για πέντε διαφορετικά είδη συνολικής αξίας 20 ευρώ, ο καταναλωτής θα πληρώσει 35 ευρώ (επιβάρυνση 75%).
– Αντίθετα, για 15 ίδια προϊόντα αξίας 20 ευρώ, η επιβάρυνση είναι μόλις 3 ευρώ (15%).
Σύμφωνα με το ενωσιακό δασμολόγιο TARIC, η κατάργηση του ορίου απαλλαγής των 150 ευρώ αναμένεται να αυξήσει το τελικό κόστος προϊόντων χαμηλής αξίας κατά 15%-30%, ανάλογα με τον τύπο και τον κωδικό TARIC του κάθε είδους.
Οι νέοι κανόνες στοχεύουν στον περιορισμό των δισεκατομμυρίων δεμάτων που εισάγονται ετησίως και στην ενίσχυση του δίκαιου ανταγωνισμού υπέρ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Πρακτικά, πολλοί καταναλωτές που συνηθίζαν να αγοράζουν μικροαντικείμενα από την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες θα δουν τις επιλογές τους να συρρικνώνονται, ενώ οι πλατφόρμες και οι λιανέμποροι θα κληθούν να προσαρμόσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις αποθήκες τους στην Ευρώπη.
Ο εκτελεστικός κανονισμός 2026/1200 και οι επακόλουθες εφαρμοστικές πράξεις θα καθορίσουν τις λεπτομέρειες της υποχρέωσης υποβολής τελωνειακών διασαφήσεων για κάθε κατηγορία προϊόντος, καθώς και τυχόν εξαιρέσεις ή αναστολές για συγκεκριμένες περιπτώσεις.
