Ο λαγοκέφαλος δεν είναι πια ο μοναδικός «εισβολέας» που τρομάζει ψαράδες και επιστήμονες στα νερά μας. Τις τελευταίες δεκαετίες, μια σειρά από είδη της Ερυθράς Θάλασσας, του Περσικού Κόλπου και της Αραβικής Θάλασσας έχουν διασχίσει τη Διώρυγα του Σουέζ και εγκατασταθεί στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταβάλλοντας ήδη την εικόνα των ελληνικών θαλασσών.
Μικρό αλλά εντυπωσιακό παράδειγμα είναι ο «Φαραώ Καρδινάλιος» (Apogonichthyoides pharaonis). Η φυσική του κατανομή εκτείνεται στις θερμές θάλασσες γύρω από το Στενό του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα, και τα τελευταία χρόνια καταγράφεται όλο και πιο συχνά σε ελληνικά και μεσογειακά ύδατα — σημάδι της ικανότητάς του να προσαρμόζεται και να εξαπλώνεται.
Η Διώρυγα του Σουέζ λειτούργησε ως νέος θαλάσσιος διάδρομος για οργανισμούς του Ινδικού Ωκεανού, διαδικασία που οι ειδικοί αποδίδουν με τον όρο «Λεσσεψιανοί μετανάστες», από το όνομα του Φερντινάν ντε Λεσέψ. Σε αυτό το πλαίσιο, δεκάδες είδη ακολούθησαν την ίδια διαδρομή και εγκαθίστανται μόνιμα κατά μήκος της Ανατολικής Μεσογείου.
Δεν είναι όλα τα νέα είδη εξίσου επικίνδυνα για τον άνθρωπο, ωστόσο οι οικολογικές τους επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς. Τα φυτοφάγα είδη rabbitfish, όπως τα Siganus rivulatus και Siganus luridus, έχουν εγκατασταθεί σε πολλαπλές περιοχές της χώρας και καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φυκιών, μεταβάλλοντας τις δομές των θαλάσσιων λιβαδιών και την ισορροπία των τοπικών οικοσυστημάτων.
Αντίθετα, ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) παραμένει στο συλλογικό μύθο ως το πιο επικίνδυνο εισαγόμενο: δεν έχει φυσικούς εχθρούς στη Μεσόγειο, αναπαράγεται γρήγορα και περιέχει την εξαιρετικά τοξική τετροδοτοξίνη, ουσία που μπορεί να αποβεί θανατηφόρα για τον άνθρωπο. Η παρουσία του έχει ήδη αλλάξει τις ισορροπίες σε πολλές περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Άλλα είδη, όπως το Parupeneus forsskali —γνωστό και ως κόκκινο μπαρμπούνι της Ερυθράς Θάλασσας— δεν έχουν προκαλέσει ίδιες επιπτώσεις για την ανθρώπινη ασφάλεια, αλλά αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας βιολογικής πραγματικότητας που διαμορφώνεται στη Μεσόγειο.
Πέρα από τη Διώρυγα, η κλιματική αλλαγή αποτελεί βασικό παράγοντα της μετακίνησης: η σταδιακή άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας κάνει τα νερά της Ανατολικής Μεσογείου πιο φιλόξενα για τροπικά και υποτροπικά είδη που μέχρι πριν λίγες δεκαετίες δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν εδώ.
Επιστήμονες προειδοποιούν ότι η διαδικασία αυτή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Καθώς τα νερά θερμαίνονται, αναμένεται να εισέλθουν και να εγκατασταθούν ακόμα περισσότερα είδη, με πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες στη σύνθεση και τη λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Ίσως, λοιπόν, ο λαγοκέφαλος να ήταν μόνο η αρχή. Ο «Φαραώ Καρδινάλιος», οι «γερμανοί» rabbitfish, το Parupeneus forsskali και άλλα μεταναστευτικά είδη από τις θάλασσες γύρω από το Ορμούζ δείχνουν πως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχονται ήδη σε μια νέα εποχή, όπου η ζωή κάτω από την επιφάνεια διαμορφώνεται από νέους «κατοίκους» και νέες προκλήσεις για τη διαχείριση και την προστασία των θαλασσών.
