Αναδρομικά, επανυπολογισμοί και επιστροφές: έξι διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων βάζουν σταδιακά χρήματα στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, με τον ΕΦΚΑ να συνεχίζει τις εκκαθαρίσεις αλλά και τις καθυστερήσεις. Η μεγαλύτερη ομάδα αφορά 370.000 συνταξιούχους που κέρδισαν τα δικαστήρια για το 11μηνο και δικαιούνται αναδρομικά με τόκους.
Πρόκειται για μαζικές αποφάσεις πρωτοδικείων για επιστροφές περικοπών 11 μηνών στις επικουρικές και στα δώρα των επικουρικών, αλλά και στις κύριες συντάξεις. Η επιστροφή αφορά το χρονικό διάστημα από 11 Ιουνίου 2015 έως 12 Μαΐου 2016 και καταβάλλεται με τόκο 6%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τόκοι υπολογίζονται ως και για 7 έτη. Τα ποσά μπορεί να φτάνουν έως 7.485 ευρώ.
Η διαδικασία ωστόσο δεν είναι ομαλή: αν και 370.000 συνταξιούχοι (ή οι κληρονόμοι τους) έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη και κερδίζουν στα πρωτοδικεία —κάτι που συνέβη επειδή ο ΕΦΚΑ δεν άσκησε εφέσεις—, σύμφωνα με δικηγόρους μόνο περίπου 20.000 δικαιούχοι έχουν λάβει ήδη τα ποσά. Παράλληλα, η νομοθετική ρύθμιση επί υπουργίας Γιάννη Βρούτση όρισε ότι μετά το 2020 χάνεται το δικαίωμα προσφυγής, ενώ με τη γνωστή απόφαση του ΑΕΔ μένουν οριστικά εκτός διεκδικήσεων όσοι δεν κατέθεσαν προσφυγές.
Στα ποσά των αναδρομικών του 11μήνου επιβάλλονται έξι κρατήσεις, οι οποίες μειώνουν το τελικό καθαρό ποσό που θα λάβει ο δικαιούχος:
- Κράτηση για ασθένεια 6% στο ποσό των αναδρομικών, χωρίς τους τόκους.
- Αυτοτελής φορολόγηση στην πηγή 20% επί των αναδρομικών μετά την αφαίρεση της εισφοράς ασθένειας.
- Φόρος 15% επί των τόκων.
- Χαρτόσημο 3% στο σύνολο των τόκων.
- Χαρτόσημο υπέρ ΟΓΑ 0,6% επίσης επί των τόκων.
- Φορολόγηση των αναδρομικών για το έτος που αναλογούν, μέσω τροποποιητικής φορολογικής δήλωσης με τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές (20% και άνω).
Μια δεύτερη κατηγορία αφορά συνταξιούχους με εκκρεμή επανυπολογισμό της κύριας σύνταξης ή εκείνους που έχουν ήδη λάβει την αύξηση αλλά περιμένουν την καταβολή των αναδρομικών. Τα ποσά από τους εκκρεμείς επανυπολογισμούς φτάνουν έως και 12.000 ευρώ. Η διαδικασία έχει ήδη αποδώσει σε περίπου 12.000 συνταξιούχους, ενώ ο τελικός αριθμός των δικαιούχων αναμένεται να προσεγγίσει τις 39.000 καθώς συνεχίζεται η επεξεργασία φακέλων και η εκκαθάριση.
Ο επανυπολογισμός αφορά όσους αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016, όταν οι συντάξεις υπολογίστηκαν με τον νόμο Κατρούγκαλου (4387/2016). Με τον μεταγενέστερο νόμο Βρούτση αυξήθηκαν τα ποσοστά αναπλήρωσης για όσους έχουν 30 και άνω έτη ασφάλισης, με αποτέλεσμα ο ΕΦΚΑ να προχωρεί σε διορθώσεις συντάξεων, ενσωματώνοντας τα νέα ποσοστά και καταβάλλοντας αναδρομικά από το 2019. Τα συνηθέστερα λάθη εντοπίζονται σε στοιχεία σχετικά με τον χρόνο ασφάλισης ή τις συντάξιμες αποδοχές που δεν είχαν καταγραφεί σωστά αρχικά.
Μια ακόμη ομάδα είναι οι συνταξιούχοι με παράλληλη ασφάλιση σε δύο Ταμεία έως το 2016. Σε αρκετές περιπτώσεις κατά την απονομή καταβλήθηκε μόνο το βασικό ποσό χωρίς την προσαύξηση από τις εισφορές στο δεύτερο Ταμείο, η οποία μπορεί να φτάσει έως και 400 ευρώ τον μήνα.
Ο ΕΦΚΑ έχει ξεκινήσει επίσης τις πληρωμές αναδρομικών για εργαζόμενους συνταξιούχους, με μέσες καταβολές περίπου 2.500 ευρώ. Τα ποσά προέρχονται από την προσμέτρηση ενσήμων στη σύνταξη για το διάστημα που ο συνταξιούχος συνέχισε να εργάζεται. Για κάθε έτος απασχόλησης ο συνταξιούχος δικαιούται προσαύξηση στη σύνταξη με συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% — και για όσους συνέχισαν να εργάζονται ως και 7 χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους οι αυξήσεις υπερβαίνουν τα 130 ευρώ τον μήνα. Στη συγκεκριμένη λίστα είναι περίπου 25.000 δικαιούχοι.
Αν η απασχόληση ήταν ως ελεύθερος επαγγελματίας, λαμβάνονται υπόψη οι μηνιαίες εισφορές σύνταξης μετατρεπόμενες σε μισθό διά του 0,20%.
Στον χώρο των ενστόλων, υπάρχουν δύο επιμέρους ομάδες: απόστρατοι και χήρες αποστράτων που λαμβάνουν μέρισμα από τα Μετοχικά Ταμεία των Ενόπλων Δυνάμεων και δικαιούνται επιστροφές κρατήσεων που είχαν επιβληθεί με βάση τον Ν. 4093/2012. Μετά τη μείωση της σχετικής κράτησης το 2023 προέκυψαν επιστροφές για προηγούμενες περιόδους, καθώς η παρακράτηση υπολογιζόταν στο άθροισμα σύνταξης και μερίσματος. Ήδη έχουν καταβληθεί ποσά σε 2.972 δικαιούχους, που φτάνουν έως και 4.360 ευρώ για περίοδο περίπου 27 μηνών.
Παράλληλα ενεργοποιείται νέα δέσμη αυξήσεων για περίπου 5.500 απόστρατους με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, οι οποίοι κρίθηκαν ανίκανοι προς εργασία λόγω υπηρεσιακών περιστατικών. Οι συντάξεις τους συνδέονται με τις αποδοχές των εν ενεργεία στελεχών και αυξάνονται ανάλογα με τις μισθολογικές μεταβολές. Βάσει των νέων ρυθμίσεων προβλέπεται αύξηση περίπου 100 ευρώ μηνιαίως, με καταβολή αναδρομικών από τον Οκτώβριο του 2025.
Επιπλέον, συνταξιούχοι του Δημοσίου που δικαιώθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο για την επιστροφή κρατήσεων από την Εισφορά Αλληλεγγύης (ΕΑΣ), που κρίθηκε παράνομη για το διάστημα Φεβρουαρίου 2017–Δεκεμβρίου 2018, λαμβάνουν κατά μέσο όρο 2.600 ευρώ, ενώ σε συνταξιούχους ειδικών μισθολογίων τα ποσά φτάνουν ως 8.500 ευρώ.
Τέλος, οι φορολογούμενοι που έλαβαν αναδρομικά εντός του 2025 υποχρεούνται να υποβάλουν τροποποιητικές δηλώσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για τα αντίστοιχα έτη. Ο φόρος που θα προκύψει πρέπει να εξοφληθεί εφάπαξ έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, χωρίς δυνατότητα τμηματικής καταβολής, αν και υπάρχει η επιλογή ένταξης του οφειλόμενου φόρου σε έως 48 έντοκες μηνιαίες δόσεις μέσω αίτησης στην ΑΑΔΕ. Οι τροποποιητικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά για κάθε έτος, με προσυμπληρωμένους τους σχετικούς κωδικούς, ενώ τυχόν τροποποιήσεις άλλων κωδικών απαιτούν ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση.
