Σχέδιο αναμόρφωσης της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) για το 2027 επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο, με στόχο να μειωθεί το βάρος που σηκώνουν περίπου 400.000 συνταξιούχοι με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ. Η παρέμβαση, που ήδη υπάρχει στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης από το 2024, προβλέπει ευρεία αναδιάταξη των κλιμακίων και νέο τρόπο υπολογισμού των κρατήσεων.
Σύμφωνα με το κυβερνητικό σχέδιο, οι σημερινές οκτώ κλίμακες θα αντικατασταθούν από τέσσερις, ενώ οι κρατήσεις θα υπολογίζονται «όπως η φορολογία», δηλαδή επί της διαφοράς κάθε κλίμακας και όχι στο σύνολο της σύνταξης όπως συμβαίνει σήμερα. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης και η κατάργηση της ΕΑΣ από τις επικουρικές συντάξεις, όπου η κράτηση επιβάλλεται σε ποσά άνω των 300 ευρώ και αφορά περίπου 280.000 δικαιούχους.
Το ζήτημα αποκτά κοινωνική διάσταση αν αναλογιστεί κανείς ότι, όπως επισημαίνεται, πάνω από 15 δισ. ευρώ έχουν αφαιρεθεί συνολικά από τις τσέπες 400.000 συνταξιούχων εξαιτίας της διπλής φορολόγησης που καταγγέλλουν. Παράλληλα, μόνο για το 2026 οι συνταξιούχοι με κύρια μεικτή σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ και επικουρική άνω των 300 ευρώ θα χάσουν συνολικά 888 εκατ. ευρώ (721 εκατ. από κύριες συντάξεις και 167 εκατ. από επικουρικές), σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, επιβαρυνόμενοι με περικοπές της τάξης 3%-14% και 3%-10% αντίστοιχα.
Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση εμφανίζεται να αυξάνει οριακά τις συντάξεις, ενώ από την άλλη εισπράττει πολύ μεγαλύτερα ποσά μέσω φόρων και εισφορών που θεσπίστηκαν με μνημονιακούς νόμους και παραμένουν σε ισχύ.
Ο Συνήγορος του Πολίτη
Σύµφωνα µε τον Συνήγορο του Πολίτη, η κράτηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) µεγαλώνει όσο υψηλότερη είναι η σύνταξη, ενώ θα έπρεπε να επιβάλλεται µε αναλογικό και δικαιότερο τρόπο. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει επισηµάνει στο υπουργείο Εργασίας ότι η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται στη διαφορά του ποσού σύνταξης της κάθε κλίµακας και όχι σε όλη τη σύνταξη, όπως γίνεται τώρα και οδηγεί σε υπέρµετρη επιβάρυνση τους συνταξιούχους που ασφαλίστηκαν για πολλά χρόνια και παίρνουν µεγαλύτερες συντάξεις.
Το θέμα έχει φτάσει και στο Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο αποδέχτηκε προσφυγή συνταξιούχου του ∆ηµοσίου. Η υπόθεση ανοίγει τον δρόμο για πιλοτική δίκη στην Ολομέλεια του ανώτατου δηµοσιονοµικού δικαστηρίου, που καλείται να αποφανθεί οριστικά στις 10 Ιουνίου 2026. Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ύπαρξη της εισφοράς καθαυτήν — η οποία έχει κριθεί κατά βάση συνταγματική για τα μεταγενέστερα του 2019 έτη — αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται.
Στο επίκεντρο της νομικής αντιπαράθεσης τίθεται το ερώτημα εάν είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας η εφαρμογή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της πληρωτέας σύνταξης ή αν, όπως ζητούν οι επικριτές, θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτά με εξαίρεση ένα βασικό αφορολόγητο ποσό, που στο παρόν πλαίσιο εντοπίζεται στα 1.400 ευρώ.
