Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, χτυπάει το καμπανάκι προειδοποιώντας ότι οι stablecoins συνδεδεμένες με το ευρώ μπορεί να απειλήσουν τη νομισματική πολιτική και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρωζώνης. Σε ομιλία της τόνισε ότι τα πιθανά οφέλη δεν υπερσκελίζουν τους κινδύνους, καλώντας σε προσεκτική και αυστηρή προσέγγιση στην εισαγωγή τέτοιων ιδιωτικών ψηφιακών νομισμάτων.
Τα stablecoins, ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία συνήθως δεμένα σε κάποιο παραδοσιακό νόμισμα —συχνότερα στο δολάριο— έχουν γνωρίσει ραγδαία εξάπλωση, ειδικά στις διεθνείς πληρωμές και τις διασυνοριακές μεταφορές κεφαλαίων. Επιτρέπουν ταχύτερες και συχνά φθηνότερες συναλλαγές από τα συμβατικά τραπεζικά δίκτυα, αλλά η μαζική τους υιοθέτηση προκαλεί εκτεταμένο προβληματισμό στις κεντρικές τράπεζες.
Η βασική ανησυχία της ΕΚΤ είναι ότι ένα σημαντικό μέρος της κυκλοφορίας χρήματος και των συναλλαγών μπορεί να μετακινηθεί εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος και μακριά από τον άμεσο έλεγχο των κεντρικών τραπεζών. Σε ένα τέτοιο σενάριο, όπως εξηγεί η Λαγκάρντ, η αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να αποδυναμωθεί σημαντικά — και η ρευστότητα του τραπεζικού συστήματος να συρρικνωθεί αν καταθέσεις μεταφερθούν μαζικά προς ιδιωτικά ψηφιακά νομίσματα.
Επιπλέον, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το ποιος θα ελέγχει τις ψηφιακές ροές χρήματος στο μέλλον και αν μεγάλες τεχνολογικές ή χρηματοοικονομικές πλατforms θα αποκτήσουν υπερβολική επιρροή. Έγγραφο εργασίας της ΕΚΤ που δημοσιεύθηκε πρόσφατα προειδοποιεί ότι η ευρεία χρήση stablecoins στην Ευρωζώνη ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις, ιδίως σε περιόδους οικονομικής πίεσης ή τραπεζικής αβεβαιότητας, με κίνδυνο μαζικής φυγής κεφαλαίων σε περίπτωση κρίσης εμπιστοσύνης.
Η συζήτηση αποκτά γεωπολιτικές προεκτάσεις: σήμερα η πλειονότητα των stablecoins που κυκλοφορούν παγκοσμίως είναι συνδεδεμένη με το αμερικανικό νόμισμα, γεγονός που εντείνει την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Κάποιοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω στη νέα ψηφιακή οικονομία εάν δεν αναπτύξει ανταγωνιστικά ψηφιακά χρηματοπιστωτικά εργαλεία.
Υπάρχουν, όμως, και φωνές υπέρ της αξιοποίησης των stablecoins στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόακιμ Νάγκελ, έχει εκφραστεί θετικά για τις stablecoins σε ευρώ, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα. Η αντίθεση εντός της ηπείρου αντικατοπτρίζει το δίλημμα μεταξύ καινοτομίας και ελέγχου.
Η ΕΚΤ, ωστόσο, προωθεί παράλληλα το σχέδιο του ψηφιακού ευρώ, το οποίο βλέπει ως μέσο να προσφέρει τις δυνατότητες των ψηφιακών πληρωμών υπό τον άμεσο δημόσιο έλεγχο. Η πρόταση της κεντρικής τράπεζας είναι να διατηρηθεί ο έλεγχος της νομισματικής πολιτικής και της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην ψηφιακή εποχή, αποφεύγοντας τους κινδύνους που συνδέονται με ιδιωτικές λύσεις.
Το ζήτημα πλέον ξεπερνά τα όρια της τεχνολογίας: αφορά τον έλεγχο του χρήματος, την κατανομή ισχύος στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα και τον τρόπο που οι κοινωνίες θα πραγματοποιούν συναλλαγές τις επόμενες δεκαετίες. Η επιλογή της Ευρώπης ανάμεσα σε ένα αυστηρά ελεγχόμενο ψηφιακό μοντέλο και στην ευρύτερη ανοικτότητα προς ιδιωτικές λύσεις θα καθορίσει το μελλοντικό τοπίο.
Οι δηλώσεις της Λαγκάρντ καθιστούν σαφές ότι η ΕΚΤ αντιμετωπίζει τα stablecoins όχι ως απλή τεχνολογική καινοτομία, αλλά ως πιθανή πρόκληση στον πυρήνα του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος — με συνέπειες που εκτείνονται από την καθημερινότητα των συναλλαγών μέχρι τις βασικές εξουσίες της νομισματικής πολιτικής.
