Οι ανησυχίες για τις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και ΝΑΤΟ εντείνονται, καθώς η συνεργασία με το Ισραήλ στην αντιμετώπιση του Ιράν εισάγει νέες προκλήσεις. Οι αλλεπάλληλες δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με την απροθυμία των συμμάχων να συμμετάσχουν στρατιωτικά στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, δημιουργούν κλίμα αβεβαιότητας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε αυστηρές κατηγορίες εναντίον της Συμμαχίας, διαμαρτυρόμενος για το γεγονός ότι οι σύμμαχοι δεν έχουν δείξει επιθυμία να συμμετάσχουν ενεργά στις πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή, όπου η Τεχεράνη προχώρησε σε κλεισίματα της στρατηγικής πλωτής οδού.
Οι επικρίσεις του για το ΝΑΤΟ είναι συχνές, με τους ισχυρισμούς ότι οι σύμμαχοι εκμεταλλεύονται τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι επισημάνσεις σχετικά με τις ανεπαρκείς στρατιωτικές δαπάνες να χρονολογούνται από την αρχή της θητείας του. Ωστόσο, η ένταση και η απειλητική διάθεση αυξάνονται, προκαλώντας ανησυχίες για την πιθανότητα απομάκρυνσης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία, αν και μια τέτοια εξέλιξη απαιτεί τη συναίνεση του Κογκρέσου.
Σύμφωνα με αναλυτές, οι κατηγορίες και οι πιέσεις του Τραμπ ενδέχεται να αποδυναμώσουν την εμπιστοσύνη που αποτέλεσε τη βάση της Συμμαχίας.
Τα σημάδια της κρίσης εμπιστοσύνης
«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η κατάσταση με το Ιράν και οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ δεν επηρεάζουν σοβαρά τη δομή ασφαλείας του ΝΑΤΟ», παρατηρεί ο Φράνσις Φουκουγιάμα, ιστορικός στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ. Προσθέτει ότι «η αποτρεπτική αξία της Συμμαχίας βασίζεται στην πεποίθηση ότι τα μέλη θα υποστηρίξουν το ένα το άλλο σε περίπτωση ανάγκης. Η κατηγορία του Τραμπ ότι τα κράτη προδίδουν τις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω της μη συμμετοχής τους σε επιθετικές ενέργειες δεν έχει προηγούμενο».
Ο Τσαρλς Κούπχαν, διευθυντής Ευρωπαϊκών Σπουδών σε συμβούλιο εξωτερικών σχέσεων, σημειώνει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να διατηρήσουν τη Συμμαχία μέχρι το τέλος της θητείας του Τραμπ, ανησυχώντας για το μέλλον και την απομάκρυνση από κοινού αξιών.
«Η παρουσίαση των ΗΠΑ ως ιδεολογικής δύναμης έχει αλλάξει. Σήμερα, οι ΗΠΑ είναι μια από τις μεγάλες δυνάμεις που δρουν σύμφωνα με τους κανόνες της “real politik”, όπως η Ρωσία και η Κίνα», τονίζει ο Κούπχαν.
Τα εμπόδια σε μια αποχώρηση
Μια απομάκρυνση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ φαντάζει απίθανη λόγω της ύπαρξης περίπου 80.000 αμερικανικών στρατευμάτων και στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη, οι οποίες δηλώνουν τη στρατηγική ισχύ της χώρας. Αυτά τα χαρακτηριστικά ενδέχεται να συνεχίσουν να επισημαίνουν τη δεύτερη θητεία του Τραμπ κατά την προεδρία του.
Η Κριστίν Μπερζίνα, ειδικός σε ζητήματα του ΝΑΤΟ, προειδοποιεί ότι οι εμφανείς επιθέσεις του Τραμπ μπορεί να αποδυναμώσουν τη Συμμαχία, στη στιγμή που η στρατιωτική συνεργασία εντός αυτής είναι ισχυρότερη από ποτέ.
«Η δύναμη του ΝΑΤΟ δεν στηρίζεται μόνο στη στρατιωτική του ισχύ, αλλά και στην ενότητα των μελών του. Όταν οι επιθέσεις εναντίον της Συμμαχίας προέρχονται από το ισχυρότερο μέλος της, αυτό θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνοχή και τη βιωσιμότητά της», καταλήγει.
Η Μπερζίνα εκφράζει την ανησυχία ότι οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες μπορεί να κλιμακώσουν τη ρήξη με τον Τραμπ, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει έναν επικίνδυνο λεκτικό πόλεμο, αφήνοντας τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης εκτεθειμένες στην επιθετικότητα της Ρωσίας. «Η αίσθηση ότι μπορεί να είναι προς όφελός τους να επικρίνουν τον Τραμπ αυξάνεται», προσθέτει η ίδια, επισημαίνοντας ότι «οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν χρειαστεί να αντιμετωπίσουν την πιθανότητα μιας επιθετικής Ρωσίας».
