Η επιδημία του Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό εξακολουθεί να εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα, έξι μήνες μετά την επίσημη ανακοίνωσή της, με τις προσπάθειες των αρχών να περιορίσουν τη νόσο να παρουσιάζουν σοβαρές αδυναμίες.
Τα καταγεγραμμένα κρούσματα έχουν ξεπεράσει τις 11.000, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, ενώ σχεδόν ένας στους δύο ασθενείς έχει πεθάνει. Πρόκειται για τη φονικότερη επιδημία Έμπολα στην ιστορία της χώρας, ανάμεσα στις 17 εξάρσεις που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα.
Η έκταση της τραγωδίας είναι τέτοια, ώστε ο αριθμός των νεκρών κινδυνεύει να ξεπεράσει εκείνον της επιδημίας που έπληξε τη Δυτική Αφρική την περίοδο 2014-2016 και άφησε πίσω της περίπου 11.000 νεκρούς. Ειδικοί εκτιμούν, μάλιστα, ότι οι πιθανότητες να τεθεί η σημερινή επιδημία υπό έλεγχο μέσα στους επόμενους 12 μήνες είναι περιορισμένες.
Η μετάδοση στην κοινότητα παραμένει υψηλή. Τα Africa Centers for Disease Control and Prevention υπολογίζουν ότι το 80% των νέων κρουσμάτων εντοπίζεται εκτός του συστήματος επιδημιολογικής επιτήρησης, γεγονός που δείχνει πως η πλειονότητα των μολύνσεων δεν καταγράφεται από τις αρχές.
Παράλληλα, νέες εστίες εμφανίζονται συνεχώς, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο ένα ήδη πιεσμένο σύστημα υγείας. Ένα στα τρία θύματα καταλήγει στο σπίτι ή στην κοινότητα, όπου οι ταφές και άλλες διαδικασίες γίνονται συχνά χωρίς ειδική επίβλεψη, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης.
Όταν η επιδημία ανακοινώθηκε επίσημα, στα μέσα Μαΐου, είχαν ήδη καταγραφεί 43 θάνατοι. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι ο ιός κυκλοφορούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να έχει εντοπιστεί. Από τότε, η νόσος έχει επεκταθεί σε οκτώ από τις συνολικά 26 επαρχίες της χώρας, με οργανώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας να περιγράφουν τον ρυθμό μετάδοσης ως «πυρκαγιά».
Τα μέτρα περιορισμού, όπως η ιχνηλάτηση των επαφών και η απομόνωση των κρουσμάτων, εξακολουθούν να παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις, προκαλώντας ανησυχία για την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης των αρχών.
Την ίδια ώρα, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας έχουν προχωρήσει επανειλημμένα σε απεργίες εξαιτίας καθυστερήσεων στις πληρωμές, με αποτέλεσμα ασθενείς να μένουν κατά διαστήματα χωρίς θεραπεία.
Οργανώσεις αρωγής εκφράζουν, επίσης, έντονο προβληματισμό για τη διαχείριση της ανταπόκρισης. Τον προηγούμενο μήνα, το Africa CDC ανέφερε ότι περισσότερα από 700 εκατ. δολάρια σε βοήθεια δεν έχουν ακόμη αποδοθεί.
«Υπάρχει ανησυχητική απόσταση μεταξύ των σημαντικών πόρων που κινητοποιούνται για την ανταπόκριση και αυτών που φτάνουν πραγματικά σε ασθενείς, εργαζόμενους πρώτης γραμμής και κοινότητες», ανέφερε η οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF).
Ιδιαίτερα ευάλωτα απέναντι στον Έμπολα είναι τα παιδιά, κυρίως όσα αντιμετωπίζουν προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως ο υποσιτισμός. Οι περισσότεροι ανήλικοι που προσβάλλονται από τη νόσο δεν έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα, γεγονός που συμβάλλει στα υψηλά ποσοστά θνησιμότητας.
Σύμφωνα με τη UNICEF, τα παιδιά αντιστοιχούν στο 35% των θανάτων που είχαν καταγραφεί έως τις 4 Νοεμβρίου. Τα παιδιά κάτω των 5 ετών αποτελούν το 21% των συνολικών θανάτων, ενώ σχεδόν το 72% των μολυσμένων παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας έχει χάσει τη ζωή του.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη εξαιτίας της ανασφάλειας στην ανατολική περιοχή του Κονγκό, όπου επικεντρώνεται κυρίως η επιδημία, και ειδικότερα στις επαρχίες Ιτούρι και Βόρειο Κίβου. Οι κοινότητες εκεί καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα τη νόσο και τις ένοπλες συγκρούσεις.
Οι υγειονομικοί εργάζονται σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, καθώς τα μέτρα πρόληψης και περιορισμού του Έμπολα συχνά συγκρούονται με κοινωνικές και πολιτισμικές πρακτικές. Από την έναρξη της επιδημίας έχουν σημειωθεί επιθέσεις εναντίον υγειονομικών, ορισμένες από τις οποίες ήταν θανατηφόρες, ενώ στο στόχαστρο έχουν βρεθεί και υγειονομικές δομές.
Οι συγκρούσεις ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και εκατοντάδες ένοπλες οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η M23, η οποία υποστηρίζεται από τη Ρουάντα, έχουν συμβάλει στη δημιουργία μιας από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως. Παράλληλα, η Allied Democratic Forces (ADF), που συνδέεται με το Ισλαμικό Κράτος, συνεχίζει να εξαπολύει επιθέσεις εναντίον αμάχων.
Η ταχεία εξάπλωση του ιού εντείνει, την ίδια στιγμή, τις ανησυχίες για επέκταση της επιδημίας σε περισσότερες χώρες της Αφρικής. Κρούσματα έχουν επιβεβαιωθεί στη Νιγηρία, την Κένυα και την Ουγκάντα, καθιστώντας τη συγκεκριμένη έξαρση τη γεωγραφικά ευρύτερη που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα.
Με πληροφορίες από Associated Press
