Η γυναικεία παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων σε ΗΠΑ και Ευρώπη εμφανίζει σημάδια υποχώρησης, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες διαθέτουν πλέον περισσότερα εκπαιδευτικά και επαγγελματικά προσόντα από ποτέ. Από τις επιχειρήσεις και την πολιτική έως τον πολιτισμό, τα διαθέσιμα στοιχεία καταγράφουν περιορισμό των ευκαιριών, αναζωπύρωση στερεοτύπων και αποδυνάμωση των πολιτικών ισότητας.
Ενδεικτική είναι η εικόνα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg, το 2026 οι γυναίκες κατέλαβαν μόλις το 25% των νέων θέσεων στα διοικητικά συμβούλια μεγάλων εισηγμένων επιχειρήσεων, έναντι 33% την προηγούμενη περίοδο. Την ίδια ώρα, οι λευκοί άνδρες εξασφαλίζουν νέες θέσεις με ρυθμό που δεν είχε καταγραφεί την τελευταία δεκαετία.
Η τάση αυτή αποτυπώνεται και στις κορυφαίες εκτελεστικές θέσεις. Στην Ισπανία, ενώ η συμμετοχή των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια ενισχύεται χάρη στους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, η παρουσία τους σε ανώτερες διευθυντικές θέσεις μειώθηκε κατά μισή ποσοστιαία μονάδα μέσα σε έναν χρόνο. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πτώση στις θέσεις διευθύνοντος συμβούλου: η Grant Thornton καταγράφει μείωση του ποσοστού των γυναικών CEO από 28% σε 18% μέσα σε τρία χρόνια.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και η αλλαγή των προτεραιοτήτων στις επιχειρήσεις. Η ετήσια έρευνα Women in the Workplace των McKinsey και LeanIn.Org δείχνει ότι πλέον μόνο οι μισές εταιρείες θεωρούν προτεραιότητα την επαγγελματική ανάπτυξη των γυναικών. Το 2012, το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 90%. Ειδικοί συνδέουν την εξέλιξη αυτή με την αποδυνάμωση των πολιτικών διαφορετικότητας και συμπερίληψης, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία.
Οι ανισότητες, ωστόσο, δεν οφείλονται μόνο στις εταιρικές αποφάσεις. Η ίδια έρευνα δείχνει ότι άνδρες και γυναίκες κάτω των 30 ετών έχουν παρόμοιες επαγγελματικές φιλοδοξίες. Μετά τα 40, όμως, η απόσταση διευρύνεται: μόλις το 50% των γυναικών δηλώνει ότι θέλει να διεκδικήσει υψηλότερη θέση, έναντι 71% των ανδρών. Οι αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις, σε συνδυασμό με την περιορισμένη πρόσβαση σε καθοδήγηση και επαγγελματική υποστήριξη, λειτουργούν επιβαρυντικά.
Η ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, Μαριάν Κούπερ, επισημαίνει ότι τα στερεότυπα παραμένουν βαθιά ριζωμένα. Από τις γυναίκες αναμένεται να είναι συνεργάσιμες και φιλικές, όταν όμως καλούνται να λάβουν δύσκολες διοικητικές αποφάσεις, συχνά κρίνονται αυστηρότερα από τους άνδρες. Παράλληλα, για να εξελιχθούν επαγγελματικά, χρειάζεται πολλές φορές να διαθέτουν περισσότερα προσόντα και μεγαλύτερη εμπειρία.
Το χάσμα αποτυπώνεται και στις μισθολογικές διαπραγματεύσεις. Έρευνα της Harvard Business School, η οποία βασίστηκε σε 2.500 διαπραγματεύσεις στελεχών και μεταπτυχιακών φοιτητών από πέντε ηπείρους, διαπίστωσε ότι οι γυναίκες συχνά καταλήγουν σε δυσμενέστερους όρους ή δεν καταφέρνουν να συμφωνήσουν, ακόμη και όταν διαθέτουν αντίστοιχα προσόντα με τους άνδρες.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην πολιτική. Η γυναικεία εκπροσώπηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μειώθηκε για πρώτη φορά, από 41% το 2019 σε 38,5% το 2024. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι γυναίκες επίτροποι περιορίστηκαν από 12 σε 11, παρά το γεγονός ότι γυναίκες βρίσκονται σε κορυφαίες ευρωπαϊκές θέσεις, όπως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ρομπέρτα Μέτσολα και η Κάγια Κάλας.
Ούτε οι σκανδιναβικές χώρες, που θεωρούνται διεθνή πρότυπα ισότητας, μένουν ανεπηρέαστες. Σύμφωνα με το Nordic Labour Journal, το 2026 ήταν η τρίτη συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία η παρουσία των γυναικών σε διάφορες θέσεις εξουσίας μειώθηκε ή παρέμεινε αμετάβλητη στη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία.
Σημαντική απειλή αποτελεί και η αυξανόμενη διαδικτυακή παρενόχληση, καθώς και η βία σε βάρος γυναικών που δραστηριοποιούνται στη δημόσια ζωή. Η έκθεση του ΟΗΕ για τις γυναίκες, η οποία δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, προειδοποιεί για υποχώρηση δικαιωμάτων και επιδείνωση των συνθηκών υπό τις οποίες οι γυναίκες ασκούν δημόσια εξουσία σε αρκετές χώρες.
Οι ανισότητες επεκτείνονται και στον χώρο του πολιτισμού. Στην ισπανική κινηματογραφική βιομηχανία, οι γυναίκες καταλαμβάνουν το 39% των βασικών θέσεων ευθύνης, ενώ οι ταινίες που σκηνοθετούν έχουν κατά μέσο όρο προϋπολογισμό κατά 51,4% χαμηλότερο από εκείνον των ανδρών συναδέλφων τους. Στη μουσική, οι γυναίκες καλλιτέχνιδες αντιπροσωπεύουν μόλις το 22,8% των συμμετοχών στα μεγάλα φεστιβάλ.
Η συνολική εικόνα αποκαλύπτει μια έντονη αντίφαση: οι γυναίκες έχουν σήμερα περισσότερα εφόδια από κάθε άλλη εποχή, όμως η πρόσβασή τους στα κέντρα εξουσίας εξακολουθεί να περιορίζεται από θεσμικά εμπόδια, κοινωνικά στερεότυπα και άνιση κατανομή ευκαιριών.
Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έχει ήδη προειδοποιήσει για ενδείξεις οπισθοδρόμησης στην ισότητα των φύλων, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η συνολική πρόοδος από το 2006 παραμένει σημαντική. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η αύξηση της γυναικείας παρουσίας στην ηγεσία, αλλά και η διασφάλιση ότι οι κατακτήσεις των προηγούμενων δεκαετιών δεν θα αποδειχθούν προσωρινές.
