Η Πολωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σκηνικό πρωτοφανούς πολιτικής έντασης, την ώρα που η χώρα προσπαθεί να διαχειριστεί τη φονική επίθεση στην κεντρική πλατεία της Κρακοβίας. Το περιστατικό, σε συνδυασμό με μια σειρά βίαιων ενεργειών τους τελευταίους μήνες, έχει ενισχύσει την ανησυχία ότι η κοινωνία περνά ένα κρίσιμο κατώφλι.
Το μεσημέρι του Σαββάτου, περίπου στις 15.00 τοπική ώρα, ο 24χρονος Πολωνός Μίχαλ Οκσίνσκι φέρεται να έπεσε με το αυτοκίνητό του στην πλατεία, ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά αξιοθέατα της χώρας, και στη συνέχεια να άνοιξε αδιακρίτως πυρ με ημιαυτόματο όπλο. Τουλάχιστον έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, μεταξύ των οποίων ένας Βρετανός υπήκοος, ενώ άλλοι 15 τραυματίστηκαν.
Ανάμεσα στους τραυματίες βρίσκονται πέντε ξένοι υπήκοοι από την Αυστρία, τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία και τη Ρωσία. Ο δράστης τραυματίστηκε από πυρά αστυνομικών και ακινητοποιήθηκε, ενώ δύο αστυνομικοί περιλαμβάνονται επίσης στους τραυματίες. Η επέμβαση των Αρχών έγινε μέσα σε τρία λεπτά από τους πρώτους πυροβολισμούς.
Παρά τα επίσημα στοιχεία, δύο τηλεοπτικοί σταθμοί συνεχούς ενημέρωσης που πρόσκεινται στην εθνικιστική Δεξιά και στο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο κυβερνούσε από το 2015 έως το 2023, κατηγόρησαν την Αστυνομία ότι καθυστέρησε να επέμβει. Υποστήριξαν ότι οι διαθέσιμες δυνάμεις είχαν σταλεί στη Βαρσοβία για να «καταστείλουν» την αντιπολίτευση, η οποία διαδήλωνε κατά της κυβέρνησης με φόντο την κρίση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Οι ίδιοι σταθμοί έκαναν λόγο για αλλοδαπούς δράστες, ισχυρισμός που διαψεύστηκε από τις Αρχές και τον Τύπο. Το συμβάν, ωστόσο, ανέδειξε για ακόμη μία φορά το βάθος της πολιτικής πόλωσης στην Πολωνία, με πολλούς αναλυτές να προειδοποιούν ότι σε ένα τέτοιο κλίμα τα βίαια περιστατικά μοιάζουν αναπόφευκτα.
Η παραπληροφόρηση κορυφώθηκε τη νύχτα του Σαββάτου προς την Κυριακή, με επίκεντρο την πολιτική ταυτότητα του 24χρονου. Πολυάριθμοι ρωσικοί και πολωνικοί λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιχείρησαν να συνδέσουν τον Μίχαλ Οκσίνσκι με την Ουκρανία, τις ΗΠΑ ή την πολωνική Αριστερά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επίθεση αποτελούσε επιχείρηση χειραγώγησης από την κυβέρνηση.
Το ίδιο βράδυ, οι Αρχές εντόπισαν στο σπίτι του δράστη, στην Οστρόβιετς Σβιεντοκρίσκι, πόλη βορειοανατολικά της Κρακοβίας, νεκρούς τόσο τους γονείς του όσο και την 21χρονη αδερφή του. Έρευνες στο αυτοκίνητο και στην κατοικία του αποκάλυψαν συνολικά 11 όπλα. Ο 24χρονος φέρεται να ήταν μέλος σκοπευτικής λέσχης μαζί με τον πατέρα του.
Οι φονικές επιθέσεις με όπλα παραμένουν σπάνιες στην Πολωνία. Ωστόσο, σχολιαστές υπογραμμίζουν ότι, ανεξάρτητα από τα κίνητρα του δράστη, το περιστατικό δεν μπορεί να αποκοπεί από τη γενικότερη εντυπωσιακή αύξηση της βίας στη χώρα.
Από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Οκτωβρίου σημειώθηκαν τρεις επιθέσεις με μαχαίρι σε σχολεία της χώρας, με δράστες μαθητές ηλικίας 11 έως 19 ετών. Τα κίνητρά τους δεν έχουν αποσαφηνιστεί και φαίνεται να σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τη γοητεία που ασκεί η βία στο Διαδίκτυο και με το φαινόμενο της μίμησης.
Παράλληλα, στις 11 Οκτωβρίου αποτράπηκε σχέδιο επίθεσης κατά του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και του υπουργού Αμυνάς του. Ο φερόμενος ως υπεύθυνος συνελήφθη και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, ανήκε σε μικρή υπερεθνικιστική ομάδα.
Στο πολιτικό πεδίο, η αντιπαράθεση ανάμεσα στον φιλοευρωπαίο Τουσκ και την εθνολαϊκιστική αντιπολίτευση του PiS, που στηρίζει τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι, έχει φτάσει στα άκρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο έλεγχος της Δικαιοσύνης: η κυβέρνηση δηλώνει ότι επιχειρεί να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της, ενώ η αντιπολίτευση την κατηγορεί για πραξικόπημα.
Το PiS και η Ακροδεξιά χαρακτηρίζουν διαρκώς «δικτατορία» την κεντροδεξιά κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι «καταστρέφει» τη χώρα, την οδηγεί σε οικονομική, κοινωνική και πολιτική «καταστροφή» και την «ξεπουλάει» στην ΕΕ.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός κάλεσε το Σάββατο τους πολιτικούς να «μην εκμεταλλευτούν αυτή την τραγωδία για δικούς τους σκοπούς». Το ερώτημα είναι αν οι εκκλήσεις του για εθνική ενότητα θα μπορέσουν να περιορίσουν την ένταση.
Μια πρώτη απάντηση αναμενόταν να δοθεί, όπως σημειώνει η εφημερίδα «Le Monde», στις 11 Νοεμβρίου, ημέρα της εθνικής εορτής της Πολωνίας, όταν πραγματοποιείται παραδοσιακά η Πορεία της Ανεξαρτησίας με τη συμμετοχή της ριζοσπαστικής Δεξιάς. Μέχρι τότε, οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη διήμερο εθνικό πένθος.
