Ένα νέο αποταμιευτικό και επενδυτικό εργαλείο για παιδιά θεσπίζει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα μέτρα της ΔΕΘ. Πρόκειται για τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων, στον οποίο το Δημόσιο θα αντιστοιχίζει τις επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές, έως το ποσό των 1.200 ευρώ τον χρόνο.
Το σχέδιο νόμου έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή και εξετάζεται από την αρμόδια επιτροπή. Οι πρώτοι λογαριασμοί αναμένεται να ανοίξουν από τις αρχές του 2027 και θα αφορούν παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά.
Η αίτηση θα υποβάλλεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο σε πάροχο της επιλογής του, πριν το παιδί συμπληρώσει τα δύο έτη. Δικαιούχος μπορεί να είναι ανήλικο παιδί έως δύο ετών με ελληνική ιθαγένεια ή ιθαγένεια κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Κάθε παιδί θα δικαιούται έναν λογαριασμό.
Πάροχοι θα μπορούν να είναι τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι κατάλληλοι χρηματοπιστωτικοί φορείς. Ο λογαριασμός θα μπορεί να μεταφέρεται από έναν πάροχο σε άλλον, χωρίς να χάνεται οποιοδήποτε φορολογικό ή άλλο δικαίωμα.
Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί, αλλά και επιχειρήσεις. Οι συνολικές ιδιωτικές εισφορές δεν θα μπορούν να ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ ανά παιδί και ανά ημερολογιακό έτος.
Το κράτος θα προσθέτει ποσό ίσο με τις επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ετησίως. Το όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία: θα φτάσει τα 1.320 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία, τα 1.452 ευρώ μετά τη δεύτερη και τα 1.597,20 ευρώ μετά την τρίτη.
Η κρατική συνεισφορά θα καταβάλλεται κατά κανόνα κάθε μήνα για εισφορές έως 100 ευρώ. Για το σύνολο των καταβολών έως τις 31 Δεκεμβρίου θα γίνεται ετήσια εκκαθάριση.
Έτσι, αν η οικογένεια καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα, σε ένα έτος θα έχει εισφέρει 1.200 ευρώ και το Δημόσιο θα προσθέσει άλλα 1.200 ευρώ. Το συνολικό ποσό θα ανέρχεται σε 2.400 ευρώ, πριν από τις επενδυτικές αποδόσεις και τις χρεώσεις.
Για καταθέσεις έως 5.000 ευρώ, η κρατική συμμετοχή θα παραμένει έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Σε χαμηλότερες καταθέσεις, το Δημόσιο θα προσθέτει αντίστοιχο ποσό, χωρίς να υπερβαίνει την ιδιωτική εισφορά.
Τα κεφάλαια θα επενδύονται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα, όπως αμοιβαία κεφάλαια και ETF, καθώς και σε μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Αντίθετα, δεν θα επιτρέπονται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία, παράγωγα, προϊόντα μόχλευσης, δομημένα προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις. Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς θα θεωρούνται μετρητά και, κατά κανόνα, δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 5% του χαρτοφυλακίου.
Παράλληλα, θα ισχύουν κανόνες διασποράς και όρια έκθεσης, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική εξάρτηση από μία μετοχή ή μία αγορά.
Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει επενδυτικό προφίλ, ανάλογα με την αναλογία επενδύσεων σταθερού εισοδήματος και μετοχών. Οι διαθέσιμες επιλογές είναι τέσσερις: Συντηρητικό με 100% σταθερό εισόδημα και 0% μετοχές, Ισορροπημένο με 70% σταθερό εισόδημα και 30% μετοχές, Αναπτυξιακό με 30% σταθερό εισόδημα και 70% μετοχές και Δυναμικό με 100% μετοχές.
Στο κατατεθειμένο σχέδιο νόμου, για όσους δεν δηλώσουν επενδυτική στρατηγική, ως προεπιλογή προβλέπεται προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, συντηρητικού προφίλ και εγγυημένου κεφαλαίου. Η πρόβλεψη αυτή διαφέρει από την αρχική περιγραφή, η οποία έκανε λόγο για προεπιλογή αναπτυξιακού προφίλ και αυτόματη μετάβαση σε ισορροπημένο τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση.
Η κεφαλαιακή προστασία θα καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το ποσό που αντιστοιχεί στην κρατική συνεισφορά, αρχικά δηλαδή έως 1.200 ευρώ ετησίως, καθώς και το αντίστοιχο ποσό που καταβάλλει το Δημόσιο. Όταν το παιδί ενηλικιωθεί, η αξία των επενδύσεων που έχουν σχηματιστεί από αυτά τα ποσά δεν θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από το ονομαστικό τους ύψος.
Οι εισφορές που υπερβαίνουν το ετήσιο όριο της κρατικής αντιστοίχισης δεν θα προστατεύονται αυτόματα. Για αυτές θα μπορεί να επιλεγεί πρόσθετη προστασία, με ξεχωριστή χρέωση. Η κάλυψη θα παρέχεται με δέσμευση πιστωτικού ιδρύματος της ΕΕ ή ασφαλιστικής επιχείρησης και θα ισχύει ακόμη και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου.
Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επενδυτικής επιλογής δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο συγκεκριμένο όριο δεν θα υπολογίζονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της πρόσθετης κεφαλαιακής προστασίας, το οποίο θα εμφανίζεται ξεχωριστά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα με το κόστος των προεπιλεγμένων επιλογών των παρόχων. Ο γονέας θα πρέπει να ενημερώνεται για τον πίνακα πριν υπογράψει τη σύμβαση.
Ο νόμιμος εκπρόσωπος θα μπορεί να επιλέξει και την αυτοδιαχείριση του χαρτοφυλακίου, αντί της ανάθεσης της διαχείρισης στον πάροχο. Σε αυτή την περίπτωση, οι άμεσες τοποθετήσεις σε μετοχές και ομόλογα δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 30% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου.
Αμοιβαία κεφάλαια και ETF θα μπορούν επίσης να επιλέγονται, εφόσον τηρούνται τα όρια του επενδυτικού προφίλ. Ο πάροχος θα ελέγχει κάθε εντολή πριν από την εκτέλεσή της και θα απορρίπτει όσες παραβιάζουν τους κανόνες. Η συμμόρφωση με το επιλεγμένο προφίλ και τους κανόνες διασποράς θα ελέγχεται τουλάχιστον ανά τρίμηνο.
Τα χρήματα δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο θάνατος του γονέα ή του δικαιούχου, καθώς και σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Μέχρι την ενηλικίωση δεν θα επιτρέπεται η ενεχυρίαση ή η εκχώρηση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, ούτε η κατάσχεσή τους, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός δεν θα εντάσσεται στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή του κηδεμόνα.
Αν γίνει ανάληψη κατά παράβαση των περιορισμών, θα πρέπει να επιστραφούν στο Δημόσιο οι κρατικές εισφορές και οι αποδόσεις που τους αναλογούν. Ο λογαριασμός δεν θα κλείνει, αλλά θα συνεχίζει με το υπόλοιπο που απομένει, ενώ η κρατική συμμετοχή θα μπορεί να ξεκινήσει ξανά με νέες ιδιωτικές εισφορές.
Σε περίπτωση διακοπής των καταβολών, δεν θα προβλέπεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού. Το κεφάλαιο θα παραμένει επενδυμένο και οι αποδόσεις θα συνεχίζουν να πιστώνονται, όμως το Δημόσιο δεν θα καταβάλλει νέα αντιστοίχιση όσο δεν υπάρχουν νέες επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές. Αν οι καταβολές αρχίσουν ξανά, θα επανεκκινεί και η κρατική συμμετοχή, εντός των ετήσιων ορίων.
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, ο λογαριασμός θα μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του παιδιού. Ο δικαιούχος θα μπορεί να κάνει ολική ή μερική ανάληψη ή να μεταφέρει τα χρήματα σε καταθετικό λογαριασμό, επενδυτικό λογαριασμό ή επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.
Η ανάληψη ή η μεταφορά δεν θα φορολογείται. Σε περίπτωση μεταφοράς σε άλλο επενδυτικό λογαριασμό, θα διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και η κίνηση δεν θα θεωρείται νέα εισφορά.
Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ τον χρόνο δεν θα αποτελούν εισόδημα του ανηλίκου ούτε θα προσμετρώνται για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή κοινωνικών κριτηρίων. Το ίδιο θα ισχύει και για την κρατική συνεισφορά.
Παράλληλα, οι εισφορές θα απαλλάσσονται από φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό θα απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος.
Ωστόσο, το υλικό για το νομοσχέδιο επισημαίνει ότι δεν προβλέπεται ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του «πόθεν έσχες». Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει ειδική απαλλαγή από τον έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων.
