Τουλάχιστον 27 πτήσεις, από την Ιρλανδία έως τη Βουλγαρία, επηρεάστηκαν την Πέμπτη από απειλές για βόμβες, προκαλώντας την κινητοποίηση των ευρωπαϊκών Αρχών ασφαλείας. Μαχητικά αεροσκάφη απογειώθηκαν για να συνοδεύσουν ή να αναχαιτίσουν, εφόσον χρειαζόταν, επιβατικά αεροπλάνα, ενώ αρκετές πτήσεις εξετράπησαν ή υποβλήθηκαν σε εξονυχιστικούς ελέγχους.
Πρόκειται για το δεύτερο κύμα παρόμοιων περιστατικών μέσα στην ίδια εβδομάδα, με τις απειλές να απευθύνονται σε αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια και παρόχους αερολιμενικών υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μέχρι αργά χθες, καμία από αυτές δεν είχε επιβεβαιωθεί και δεν είχε εντοπιστεί εκρηκτικός μηχανισμός. Ωστόσο, οι Αρχές αντιμετωπίζουν κάθε αναφορά ως πραγματική έως ότου ολοκληρωθεί η σχετική έρευνα.
Στη Γαλλία, μαχητικά συνόδευσαν πτήση της Aer Lingus από το Δουβλίνο προς τη Ρώμη σε αεροπορική βάση στο Εβρέ, καθώς ο πιλότος δεν συνεργάστηκε με τις Αρχές όπως αναμενόταν. Στη Βουλγαρία, η Πολεμική Αεροπορία συνόδευσε τρία επιβατικά αεροσκάφη, ενώ πτήση της Ryanair από το Λονδίνο προς τη Σόφια εξετράπη προς το Πλόβντιβ.
Στην Ισπανία, μέσα σε λιγότερο από 20 λεπτά, οι Αρχές έλαβαν τρία ηλεκτρονικά μηνύματα με απειλές για πτήσεις της Air Europa και της Iberia. Αεροσκάφη ακινητοποιήθηκαν στη Μαδρίτη και οι επιβάτες αποβιβάστηκαν προκειμένου να πραγματοποιηθούν έλεγχοι. Ανάλογα περιστατικά καταγράφηκαν στη Βαρσοβία, στην Κοπεγχάγη και στην Ιταλία, ενώ επηρεάστηκαν επίσης πτήσεις προς την Πράγα, τη Βιέννη, τις Βρυξέλλες και το Βουκουρέστι.
Είχαν προηγηθεί, στις 3 Νοεμβρίου, τέσσερις απειλές που αφορούσαν πτήσεις της Ryanair, με ελέγχους σε Ρώμη, Ισπανία και Βουλγαρία, καθώς και περιστατικά με αεροσκάφη των LOT, SAS και Wizz Air. Την Τρίτη είχαν μπει στο στόχαστρο τουλάχιστον επτά πτήσεις και ένα κρουαζιερόπλοιο.
Οι απειλές διαβιβάζονται, σύμφωνα με αναλυτές, κυρίως μέσω ανώνυμων ηλεκτρονικών μηνυμάτων ή τηλεφωνικών κλήσεων προς αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια και κρατικές Αρχές. Σε αυτές συνήθως υποστηρίζεται ότι υπάρχει εκρηκτικός μηχανισμός σε κάποιο αεροσκάφος. Οι υπηρεσίες ασφαλείας αξιολογούν κάθε αναφορά και ενημερώνουν τις αρμόδιες Αρχές, οι οποίες μπορούν να διατάξουν την απογείωση μαχητικών ή την εκτροπή μιας πτήσης σε προκαθορισμένο αεροδρόμιο.
Η διαδικασία ελέγχου περιλαμβάνει την αποβίβαση των επιβατών, την εκφόρτωση των αποσκευών και την επιθεώρηση του αεροσκάφους, πριν από την εκ νέου επιβίβαση. Το αποτέλεσμα είναι σημαντικές καθυστερήσεις, ακυρώσεις και πρόσθετο οικονομικό κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες, παρότι στη συντριπτική πλειονότητά τους οι απειλές αποδεικνύονται ψευδείς.
Το στοιχείο που προβληματίζει περισσότερο τις ευρωπαϊκές Αρχές δεν είναι μόνο η έκταση των περιστατικών, αλλά και ο φαινομενικός συντονισμός τους. Η ταυτόχρονη εκδήλωση απειλών σε διαφορετικές χώρες, σε συνδυασμό με κυβερνοεπιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών, ενισχύει τους φόβους για μια ευρύτερη επιχείρηση αποσταθεροποίησης μέσω υβριδικών επιθέσεων.
Αυτή την εβδομάδα, άγνωστοι χάκερ προκάλεσαν για δεύτερη φορά τη διακοπή λειτουργίας ψυγείων σε σουπερμάρκετ αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, επηρεάζοντας ακόμη και τράπεζες αίματος στη Γαλλία. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Cyviation, Ελιράν Αλμογκ, εκτιμά ότι οι ψεύτικες απειλές μπορεί να εξυπηρετούν διπλό στόχο: να προκαλούν επιχειρησιακή αναστάτωση και οικονομικό κόστος, αλλά και να καταγράφουν τον τρόπο αντίδρασης αεροπορικών εταιρειών, αεροδρομίων και κρατικών Αρχών.
Ο Ελιράν Αλμογκ προειδοποιεί ότι η ταυτόχρονη διατάραξη διαφορετικών υπηρεσιών ζωτικής σημασίας μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ενδεικτική της ασυνήθιστης διάστασης του φαινομένου ήταν και η τοποθέτηση του διευθύνοντος συμβούλου της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ, ο οποίος δήλωσε ότι δεν είχε αντιμετωπίσει στο παρελθόν απειλές που να διατυπώνονται με τόσο συντονισμένο τρόπο. Παρά την ανησυχία, διαβεβαίωσε ότι η εταιρεία διαθέτει τους απαραίτητους μηχανισμούς για να περιορίσει τις επιπτώσεις στη λειτουργία της.
Το γεωπολιτικό πλαίσιο ενισχύει την ανησυχία. Η Δανία, η Πολωνία και η Ρουμανία έχουν κατηγορήσει κατά το παρελθόν ευθέως τη Μόσχα για επιχειρήσεις δολιοφθοράς και υβριδικές επιθέσεις. Η Γερμανία έχει αποδώσει στη Ρωσία επίθεση στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον Αύγουστο, ενώ η Βρετανία έχει καταγγείλει στο παρελθόν ρωσική εμπλοκή σε ανάλογες ενέργειες. Καμία, πάντως, από τις κυβερνήσεις δεν έχει συνδέσει επισήμως τη Μόσχα με τις συγκεκριμένες απειλές για βόμβες.
Ο επικεφαλής της ομάδας ασφάλειας αερομεταφορών Dyami, Ερικ Σχούτεν, σημείωσε ότι οι περισσότερες χώρες που επηρεάστηκαν στηρίζουν την Ουκρανία στον πόλεμο κατά της ρωσικής εισβολής. Όπως εξήγησε, πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης υβριδικής επίθεσης, η οποία δεν περιορίζεται στις αερομεταφορές, αλλά μπορεί να πλήττει ταυτόχρονα σιδηροδρόμους, σουπερμάρκετ, τράπεζες αίματος, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνίας.
Από την πλευρά του, ο Ρις Τζόουνς της Osprey Flight Solutions επισημαίνει ότι τα κίνητρα πίσω από τέτοιες απειλές μπορεί να είναι πολιτικά, ακτιβιστικά ή εγκληματικά. Οι ενέργειες ενδέχεται να προέρχονται από διαδικτυακές ομάδες ή να εντάσσονται σε επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου με κρατική υποστήριξη. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να συνδέουν τα περιστατικά με συγκεκριμένο κράτος ή οργάνωση.
Χωρίς να έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης, μήνυμα που έφθασε σε διάφορες διευθύνσεις αεροπορικών εταιρειών, διαχειριστών αεροδρομίων και παρόχων αερολιμενικών υπηρεσιών στη Ρώμη και το Μιλάνο έφερε την υπογραφή «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους», ονομασία ρωσικής εξτρεμιστικής οργάνωσης. Η πληροφορία δεν έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη πηγή και δεν υπάρχει ένδειξη για το ποιος βρίσκεται πίσω από τις υπόλοιπες απειλές.
Οι εμπειρογνώμονες και οι ευρωπαϊκές Αρχές εξετάζουν πλέον αν πρόκειται για μεμονωμένες ενέργειες διαφορετικών δραστών ή για οργανωμένη εκστρατεία που αξιοποιεί τις ευπάθειες των κρίσιμων υποδομών. Σε κάθε περίπτωση, ο στόχος μπορεί να είναι η πρόκληση ανασφάλειας και η δοκιμή των αντοχών των ευρωπαϊκών κρατών, χωρίς να χρειαστεί ούτε μία πραγματική έκρηξη.
