Η δημογραφική γήρανση και η συρρίκνωση του ενεργού πληθυσμού αναμένεται να επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, με τις αλλαγές να τοποθετούνται χρονικά μετά το 2030. Το βασικό σενάριο προβλέπει σταδιακή αύξηση του ορίου από τα 67 στα 68 έτη.
Οι μακροπρόθεσμες παραδοχές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως καταγράφονται στον πρώτο τόμο του Ageing Report 2027, συνδέουν την εξέλιξη των ορίων με τις δημογραφικές μεταβολές και τις προβολές της Eurostat.
- Στα 68 έτη το 2030, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63.
- Στα 70 έτη το 2055, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 65.
- Στα 72 έτη το 2080, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 67.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι συγκεκριμένες προβολές, το όριο των 72 ετών θα είναι το δεύτερο υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τα 74 έτη που προβλέπονται στη Δανία. Στην Ιταλία το αντίστοιχο όριο εκτιμάται στα 71,6 έτη.
Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι πρόκειται για εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες βασίζονται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο και στις δημογραφικές παραδοχές της Eurostat. Δεν συνιστούν αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί ούτε προαναγγέλλουν την εφαρμογή συγκεκριμένων νέων ορίων.
Οι μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014 ανέβασαν το όριο για την κανονική συνταξιοδότηση από τα 65 στα 67 έτη και για την πρόωρη από τα 60 στα 62. Παράλληλα, από το 2021 προβλέπεται αναπροσαρμογή των ορίων με βάση τις μεταβολές στο προσδόκιμο ζωής στα 65 έτη, διαδικασία που επανεξετάζεται ανά τριετία.
Επιστημονικές μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν μελλοντικά και στην Ελλάδα, εξαιτίας της δημογραφικής γήρανσης. Ειδικοί εκτιμούν ότι, εάν η προσαρμογή γίνει σταδιακά, οι ασφαλισμένοι που θα συμπληρώσουν το 62ο έτος το 2030 ενδέχεται να συνταξιοδοτηθούν στα 62,6 έτη. Όσοι κλείσουν τα 62 το 2031 μπορεί να εξέλθουν στα 62 έτη και 9 μήνες, ενώ για όσους συμπληρώσουν το ίδιο όριο το 2032 η συνταξιοδότηση θα μπορούσε να μετακινηθεί στα 63.
Σε κάθε περίπτωση, μέχρι το 2030 η κυβέρνηση έχει διαβεβαιώσει, διά στόματος της αρμόδιας υφυπουργού Εργασίας Άννας Ευθυμίου, ότι δεν πρόκειται να υπάρξει αλλαγή στον χάρτη των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.
Οι δημογραφικές προβολές αποτυπώνουν, την ίδια ώρα, τη σημαντική πίεση που θα δεχθεί το ασφαλιστικό σύστημα τα επόμενα χρόνια:
- Οι συνταξιούχοι, από 2,5 εκατ. σήμερα, αναμένεται να παραμείνουν περίπου στα ίδια επίπεδα έως το 2030. Στη συνέχεια, όμως, θα αυξηθούν στα 2,7 με 2,8 εκατ. έως το 2040 και στα 2,9 με 3 εκατ. έως το 2050.
- Οι ασφαλισμένοι, που ήταν 4,1 εκατ. το 2022, προβλέπεται να ξεπερνούν οριακά τα 4 εκατ. το 2030, πριν μειωθούν στα 3,7 εκατ. το 2040 και στα 3,3 εκατ. έως το 2050.
- Η αναλογία ασφαλισμένων – συνταξιούχων από 1,65 προς 1 σήμερα εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 1,46 προς 1 το 2030 και στο 1,23 προς 1 έως το 2050.
- Οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών, που αντιστοιχούσαν το 2022 στο 39% του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας 20 έως 64 ετών, αναμένεται να φτάσουν το 60,6% το 2040 και το 74,4% το 2050.
