Ένα έργο που μέχρι σήμερα έμοιαζε βγαλμένο από σενάριο επιστημονικής φαντασίας παίρνει τον δρόμο της υλοποίησης στη Νορβηγία. Το Stad Ship Tunnel θα είναι η πρώτη πλήρους κλίμακας υποθαλάσσια ναυτιλιακή σήραγγα στον κόσμο, μέσα από την οποία θα μπορούν να περνούν μεγάλα πλοία διασχίζοντας ένα βουνό.
Η κατασκευή θα γίνει στη χερσόνησο Stad, στη Δυτική Νορβηγία, και θα συνδέει το Kjødepollen με το Moldefjorden. Με αυτόν τον τρόπο, τα πλοία θα αποφεύγουν το ιδιαίτερα επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα του Stadlandet, όπου οι ισχυροί άνεμοι, τα μεγάλα κύματα και οι συχνά δύσκολες καιρικές συνθήκες αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ναυτικών ατυχημάτων.
Η κύρια σήραγγα θα έχει μήκος περίπου 1,7 χιλιομέτρων, ενώ μαζί με τις εισόδους της η συνολική κατασκευή θα φτάνει περίπου τα 2,2 χιλιόμετρα. Το ύψος της θα ανέρχεται στα 50 μέτρα και το πλάτος της στα 36 μέτρα, διαστάσεις που θα επιτρέπουν τη διέλευση ακόμη και μεγάλων επιβατηγών πλοίων, αντίστοιχων σε μέγεθος με εκείνα της ακτοπλοϊκής γραμμής Hurtigruten.
Για τη δημιουργία του θαλάσσιου διαδρόμου θα απομακρυνθούν τεράστιες ποσότητες πετρωμάτων, καθώς ολόκληρη η δίοδος θα διαμορφωθεί στο εσωτερικό του ορεινού όγκου. Οι σχεδιαστές εκτιμούν ότι το έργο θα περιορίσει τις καθυστερήσεις, θα ενισχύσει την ασφάλεια και θα βελτιώσει την αξιοπιστία των θαλάσσιων μεταφορών.
Παρά τη στρατηγική σημασία του, το Stad Ship Tunnel έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονης πολιτικής και οικονομικής αντιπαράθεσης. Το νορβηγικό κοινοβούλιο είχε εγκρίνει το 2021 την κατασκευή με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 4,1 δισ. κορόνες, όμως μετά τις αναπροσαρμογές το ποσό είχε ήδη ανέβει στα 5,4 δισ. κορόνες.
Οι προσφορές των κατασκευαστικών εταιρειών έδειξαν ότι η τελική δαπάνη θα ήταν ακόμη υψηλότερη. Τον Οκτώβριο του 2025 η κυβέρνηση πρότεινε τη διακοπή του έργου, επικαλούμενη την εκτόξευση του κόστους και την αμφισβητούμενη σχέση ανάμεσα στην επένδυση και το κοινωνικοοικονομικό όφελος.
Η συζήτηση συνεχίστηκε και το 2026. Μετά τις διαπραγματεύσεις με τους υποψήφιους αναδόχους, η Νορβηγική Διοίκηση Παράκτιων Μεταφορών αναθεώρησε την εκτίμηση του προϋπολογισμού στα 8,588 δισ. κορόνες. Η κυβέρνηση επέμεινε στις επιφυλάξεις της, καθώς σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις η καθαρή κοινωνικοοικονομική απόδοση του έργου είναι αρνητική κατά περίπου 5,9 δισ. κορόνες.
Τελικά, η κοινοβουλευτική διαδικασία οδήγησε στην επαναφορά του σχεδίου. Τον Αύγουστο του 2026 υπογράφηκε η σύμβαση κατασκευής με τον νορβηγικό κατασκευαστικό όμιλο AF Gruppen, συνολικής αξίας περίπου 5,6 δισ. κορονών χωρίς τον ΦΠΑ.
Το συνολικό εγκεκριμένο οικονομικό πλαίσιο ανέρχεται σε 8,588 δισ. κορόνες, ενώ μετά τη νεότερη αναπροσαρμογή των τιμών υπολογίζεται σε περίπου 8,768 δισ. κορόνες, ποσό που αντιστοιχεί σε σχεδόν 805 εκατομμύρια ευρώ.
Οι εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν το 2027 και η ολοκλήρωση του Stad Ship Tunnel έχει προγραμματιστεί για το 2032. Η χρηματοδότηση που έχει προβλεφθεί στον νορβηγικό προϋπολογισμό του 2027, σε συνδυασμό με την υπογραφή της σύμβασης, σηματοδοτεί την έναρξη της κατασκευαστικής φάσης ενός από τα πιο φιλόδοξα έργα θαλάσσιας υποδομής παγκοσμίως.
