Η Αττική πραγματοποιεί καθημερινά περίπου οκτώ εκατομμύρια μετακινήσεις, όμως μόλις οι δύο εκατομμύρια από αυτές γίνονται με λεωφορεία, μετρό, ηλεκτρικό και τραμ. Την ίδια ώρα, η Αττική Οδός θεωρείται πλέον κορεσμένη, ενώ το ετήσιο κόστος των καθυστερήσεων ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν το μέγεθος του κυκλοφοριακού προβλήματος στην πρωτεύουσα, το οποίο, όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση «Κυκλοφοριακό Αττικής, Προκλήσεις και Προοπτικές», δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μεμονωμένες παρεμβάσεις. Κοινή θέση των συμμετεχόντων ήταν η ανάγκη δημιουργίας ενός μητροπολιτικού φορέα, με αρμοδιότητα στον συντονισμό, την ιεράρχηση των αναγκών και τον έλεγχο της υλοποίησης.
Η συζήτηση έγινε στο πλαίσιο του συνεδρίου «GreenDealGreece 2026», το οποίο διοργανώνει για έκτη συνεχόμενη χρονιά το ΤΕΕ σε συνεργασία με το economix.gr, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Στο πάνελ συμμετείχαν ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, ο εντεταλμένος σύμβουλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Πέτρος Σουρέτης και ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος.
Ο κ. Τσιάνος υπογράμμισε ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες παραμένουν λιγότερο ανταγωνιστικές σε σχέση με το Ι.Χ., καθώς ο μέσος χρόνος μετακίνησης ανέρχεται σε περίπου 45 λεπτά με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, έναντι 25 λεπτών με το αυτοκίνητο. Όπως ανέφερε, η οικονομική κρίση είχε ως αποτέλεσμα σημαντική υποβάθμιση των συγκοινωνιών, ενώ τα τελευταία τρία με τέσσερα χρόνια καταβλήθηκε προσπάθεια ανανέωσης λεωφορείων και συρμών, χωρίς όμως να αυξηθεί αντίστοιχα ο αριθμός τους.
Κατά τον πρόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, ένας φορέας με συνολική αρμοδιότητα, δυνατότητα συγκέντρωσης χρηματοδοτήσεων και υποχρέωση λογοδοσίας αποτελεί προϋπόθεση για να περιοριστεί ο κατακερματισμός των αποφάσεων. Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε, κάθε πλευρά θα συνεχίσει να σχεδιάζει και να ενεργεί μεμονωμένα, με αποτέλεσμα σε λιγότερο από δέκα χρόνια το δίκτυο να κινδυνεύει να έχει μπλοκάρει.
Την ανάγκη για άμεσο και ενιαίο σχεδιασμό συνέδεσε ο Γιώργος Στασινός και με την ανάπτυξη του Ελληνικού. Όπως σημείωσε, οι νέες ανάγκες μετακίνησης θα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το ήδη πιεσμένο δίκτυο, αν δεν συνοδευτούν από τις απαραίτητες υποδομές και υπηρεσίες μεταφοράς.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ πρότεινε τη συγκρότηση μιας μικρής ομάδας έξι ή επτά ανθρώπων, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας, του ΤΕΕ και συγκοινωνιολόγων, ώστε να οργανωθούν τα επόμενα βήματα και να καθοριστούν κοινές προτεραιότητες.
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, ο κ. Στασινός υποστήριξε ότι οι πόροι μπορούν να εξασφαλιστούν, εφόσον προηγηθεί αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών. Όπως είπε, σήμερα τα χρήματα κατευθύνονται συχνά σε έργα για τα οποία υπάρχουν ήδη έτοιμες μελέτες, ενώ θα έπρεπε πρώτα να ιεραρχούνται τα προβλήματα. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι όσα έχουν γίνει μέχρι σήμερα είναι «σχεδόν μηδενικά» σε σχέση με την έκταση του ζητήματος, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την τοποθέτηση τροχονόμων στον Κηφισό και σε ακόμη πέντε οδικούς άξονες.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ δεσμεύτηκε, επίσης, ότι το Επιμελητήριο θα επαναφέρει το θέμα κάθε χρόνο, ζητώντας απολογισμό για την πορεία των παρεμβάσεων.
Από την πλευρά του, ο Πέτρος Σουρέτης χαρακτήρισε κορεσμένη την Αττική Οδό και ανέφερε πως οι καθυστερήσεις προκαλούν ετήσιο κόστος άνω των 100 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον εντεταλμένο σύμβουλο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, χρειάζονται τόσο μέτρα διαχείρισης της κυκλοφορίας όσο και νέα κατασκευαστικά έργα.
Στα μέτρα διαχείρισης εντάσσονται, μεταξύ άλλων, περιορισμοί στην κίνηση φορτηγών συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Σε επίπεδο υποδομών, ο κ. Σουρέτης αναφέρθηκε στην παρέμβαση στη Μεταμόρφωση, αλλά και σε έργα που παραμένουν στάσιμα, όπως η Λεωφόρος Κύμης και η σύνδεση του Υμηττού με το Ελληνικό.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συντήρηση των υποδομών, σημειώνοντας ότι σήμερα πραγματοποιείται αποσπασματικά. Για τον λόγο αυτό επανέλαβε την ανάγκη ενός συντονιστικού οργάνου, το οποίο θα έχει συνολική εικόνα τόσο για τα έργα όσο και για τη λειτουργία του υφιστάμενου δικτύου.
Ο Νίκος Χαρδαλιάς προειδοποίησε ότι, αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, σε δέκα χρόνια ο χρόνος μετακίνησης στην Αττική μπορεί να έχει διπλασιαστεί. Η προοπτική αυτή, όπως τόνισε, καταδεικνύει το κενό που δημιουργεί η απουσία ενός μητροπολιτικού φορέα, ο οποίος θα συντονίζει τις αποφάσεις και θα εξασφαλίζει τη συνέχεια του σχεδιασμού.
Ο περιφερειάρχης Αττικής σημείωσε ότι το κυκλοφοριακό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο από τους δήμους, καθώς οι καθημερινές μετακινήσεις ξεπερνούν τα διοικητικά όρια. Παράλληλα, χαρακτήρισε μη λειτουργική την αποσπασματική κατανομή αρμοδιοτήτων για έναν δρόμο, τη νησίδα και το πεζοδρόμιό του.
Ο κ. Χαρδαλιάς εξέφρασε την πρόθεση της Περιφέρειας Αττικής να αναλάβει συντονιστικό ρόλο, σε συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα. Αναγνώρισε ότι σήμερα η Περιφέρεια δεν έχει την ευθύνη του συνολικού κυκλοφοριακού σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να αποκτήσει αυτή τη δυνατότητα. «Όλα θέλουν σχέδιο», ήταν το μήνυμα της παρέμβασής του.
Συνολικά, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί με μία μόνο κίνηση. Απαιτείται συνδυασμός καλύτερων δημόσιων συγκοινωνιών, έργων υποδομής, αποτελεσματικής διαχείρισης της κυκλοφορίας και συστηματικής συντήρησης του δικτύου.
Πάνω απ’ όλα, όμως, ανέδειξαν την ανάγκη να καλυφθεί το θεσμικό κενό. Χωρίς έναν φορέα που θα συντονίζει, θα θέτει προτεραιότητες και θα ελέγχει την υλοποίηση, οι λύσεις κινδυνεύουν να παραμείνουν αποσπασματικές και η Αθήνα να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη μεγαλύτερη κυκλοφοριακή ασφυξία.
