Οι Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου για μια αναμέτρηση που αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο τη σύνθεση του Κογκρέσου, αλλά και τα περιθώρια άσκησης της εξουσίας από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα δείξει εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα συνεχίσει τη δεύτερη προεδρική του θητεία έχοντας ισχυρά νομοθετικά στηρίγματα ή εάν θα βρεθεί απέναντι σε ένα Κογκρέσο ικανό να περιορίσει τις πολιτικές επιλογές του.
Η οικονομία, το κόστος ζωής, η μεταναστευτική πολιτική, οι θεσμικές ισορροπίες και η διεθνής θέση των Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο επίκεντρο. Για τον Λευκό Οίκο, το ζητούμενο είναι η διατήρηση του πολιτικού ελέγχου, ενώ οι Δημοκρατικοί διεκδικούν την ανάκτηση μέρους της επιρροής που έχασαν και τη δημιουργία θεσμικών αντίβαρων απέναντι στην προεδρία Τραμπ.
Στις εκλογές κρίνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπως επίσης 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Παράλληλα, οι ψηφοφόροι εκλέγουν κυβερνήτες, καθώς και εκπροσώπους σε πλήθος πολιτειακών και τοπικών αξιωμάτων.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελεί το πιο άμεσο πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης. Μια σχετικά περιορισμένη μετατόπιση της εκλογικής συμπεριφοράς σε ανταγωνιστικές περιφέρειες αρκεί για να αλλάξει την πλειοψηφία και μαζί τη δυνατότητα του Προέδρου των ΗΠΑ να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα.
Η Γερουσία έχει εξίσου κρίσιμο ρόλο, καθώς εγκρίνει τον διορισμό ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων και ομοσπονδιακών δικαστών, ενώ συμμετέχει και στην επικύρωση διεθνών συνθηκών. Ο έλεγχός της επηρεάζει, επομένως, τόσο την καθημερινή λειτουργία της Ουάσιγκτον όσο και τη μακροπρόθεσμη θεσμική κατεύθυνση της χώρας.
Οι ενδιάμεσες εκλογές παραδοσιακά αποτελούν δύσκολη δοκιμασία για το κόμμα που ελέγχει τον Λευκό Οίκο. Οι ψηφοφόροι συχνά τις αξιοποιούν για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους, ιδιαίτερα όταν η οικονομική πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους.
ΗΠΑ – Ενδιάμεσες εκλογές: Σάλιβαν εναντίον… Σάλιβαν στην Αλάσκα και με δικαστική βούλα – Περιοδείες Τραμπ στα «κόκκινα» προπύργια
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η αναμέτρηση έχει ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος. Εάν οι Ρεπουμπλικανοί κρατήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορεί να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιβεβαίωση της πολιτικής του γραμμής και θα αποκτήσει μεγαλύτερη ευχέρεια να προωθήσει τις προτεραιότητές του στο δεύτερο μισό της θητείας του.
Αντίθετα, η απώλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τις ισορροπίες. Μια δημοκρατική πλειοψηφία θα είχε τη δυνατότητα να ενισχύσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, να ανοίξει έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις και να μπλοκάρει κρίσιμες νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να进入έλθει σε περίοδο ακόμη εντονότερης πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης θα αποκτούσαν ιδιαίτερη σημασία.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να προετοιμάζεται και για το ενδεχόμενο εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Reuters, στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, μεταξύ των οποίων ο Στίβεν Μίλερ και ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ, επεξεργάζονται από τον Απρίλιο σχέδιο που θα επιτρέψει στον Λευκό Οίκο να συνεχίσει την εφαρμογή βασικών πολιτικών του ακόμη και χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται η αξιοποίηση εκτελεστικών διαταγμάτων, η επιβολή δασμών, η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής και η διαχείριση των ομοσπονδιακών δαπανών. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι, εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία, θα μπορούσε να μετατραπεί σε «Mr. Veto», μπλοκάροντας νομοθετικές πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης.
Οι προεδρικές εξουσίες, ωστόσο, δεν είναι απεριόριστες. Το Κογκρέσο διατηρεί τον έλεγχο της νομοθεσίας και των δημόσιων δαπανών, ενώ τα δικαστήρια μπορούν να ακυρώσουν παράνομες εκτελεστικές αποφάσεις. Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών ενδέχεται έτσι να σηματοδοτήσει όχι μόνο μια νέα πολιτική ισορροπία στην Ουάσιγκτον, αλλά και την έναρξη σφοδρής θεσμικής σύγκρουσης για τα όρια της προεδρικής εξουσίας.
Στην τελική ευθεία, οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται να διατηρούν το προβάδισμα σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπικές συγκεντρώσεις, προηγούνται κατά περίπου οκτώ ποσοστιαίες μονάδες στην πρόθεση ψήφου για το Κογκρέσο. Το εθνικό ποσοστό, πάντως, δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχο αριθμό εδρών, καθώς κάθε εκλογική περιφέρεια έχει τη δική της δυναμική.
Η μάχη για τη Γερουσία είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα 53 έδρες έναντι 47 της δημοκρατικής κοινοβουλευτικής ομάδας, στην οποία περιλαμβάνονται δύο ανεξάρτητοι γερουσιαστές. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.
Το Μίσιγκαν, το Μέιν, η Αλάσκα, το Οχάιο και το Τέξας συγκαταλέγονται στις πολιτείες που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Σε ορισμένες από αυτές, η εκλογική μάχη αποδεικνύεται πιο ανταγωνιστική από ό,τι αναμενόταν πριν από λίγους μήνες.
Παρά την έντονη πολιτική πόλωση, η καθημερινότητα των Αμερικανών ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικότερη από τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Το κόστος των τροφίμων, της ενέργειας, της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης βρίσκεται ψηλά στις ανησυχίες των ψηφοφόρων.
Η οικονομική πίεση που αισθάνονται πολλά νοικοκυριά δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την αντιπολίτευση, η οποία επιχειρεί να συνδέσει τις δυσκολίες της καθημερινότητας με τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ. Οι Ρεπουμπλικανοί, από την πλευρά τους, επενδύουν στην ασφάλεια των συνόρων, στον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης και στην υπεράσπιση της οικονομικής τους πολιτικής.
Το βασικό ερώτημα είναι ποιο από τα δύο αφηγήματα θα επικρατήσει: εκείνο της οικονομικής δυσαρέσκειας ή εκείνο της ανάγκης συνέχισης της πολιτικής που επέλεξαν οι Αμερικανοί στις προεδρικές εκλογές του 2024.
ΗΠΑ – Ενδιάμεσες εκλογές: Ιστορικό «σχίσμα» στο Μίσιγκαν – Δημοκρατική βουλευτής στηρίζει ανοιχτά τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο
Η ετυμηγορία της 3ης Νοεμβρίου δεν αφορά μόνο το εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα επηρεάσει και τη δυνατότητα του Λευκού Οίκου να διαμορφώνει την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία έως την αντιπαράθεση με την Κίνα, τη Μέση Ανατολή και τις εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον έχουν άμεσο αντίκτυπο στη διεθνή οικονομία και ασφάλεια.
Μια αλλαγή πλειοψηφίας στο Κογκρέσο δεν θα σήμαινε αυτομάτως αλλαγή εξωτερικής πολιτικής, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες. Θα μπορούσε, όμως, να δυσκολέψει τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, να ενισχύσει τον έλεγχο της κυβέρνησης και να περιορίσει τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών.
Για την Ευρώπη, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει με την ίδια ένταση την πολιτική εμπορικών πιέσεων και τις απαιτήσεις προς τους συμμάχους της ή εάν οι νέες ισορροπίες θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ανάγκη διακομματικών συμβιβασμών.
Πίσω από τη μάχη για τις έδρες του Κογκρέσου βρίσκεται ήδη η επόμενη μεγάλη πολιτική αναμέτρηση, οι προεδρικές εκλογές του 2028. Για τους Ρεπουμπλικανούς, ένα ισχυρό αποτέλεσμα θα ενίσχυε την επιρροή του Τραμπ στο κόμμα και θα μπορούσε να καθορίσει ποιοι θα εμφανιστούν ως πολιτικοί διάδοχοί του.
Μια σημαντική ήττα, αντίθετα, θα άνοιγε τη συζήτηση για την κατεύθυνση της παράταξης μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Για τους Δημοκρατικούς, μια εκλογική νίκη θα ήταν σημαντική, αλλά όχι αρκετή από μόνη της. Το κόμμα θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια απέναντι στον Τραμπ σε πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Η μεγάλη αβεβαιότητα αφορά την έκταση της πιθανής πολιτικής μεταβολής. Το αποτέλεσμα θα αποτυπώσει μια περιορισμένη διόρθωση των ισορροπιών ή ένα ευρύτερο κύμα αποδοκιμασίας της κυβέρνησης;
Το βράδυ της 3ης Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί θα αποφασίσουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο. Στην πραγματικότητα, όμως, η ετυμηγορία τους θα δείξει κάτι βαθύτερο: εάν ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει την πολιτική δυναμική που τον επέστρεψε στον Λευκό Οίκο ή εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται ήδη σε μια νέα περίοδο ανακατατάξεων.
