Ενδεχόμενη επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης θα μπορούσε να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο, όχι όμως και να περιορίσει πλήρως τα περιθώρια δράσης του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος προετοιμάζεται εδώ και μήνες για αυτό το ενδεχόμενο, εξετάζοντας τρόπους ώστε βασικές προτεραιότητες της προεδρικής ατζέντας να συνεχίσουν να εφαρμόζονται μέσω εκτελεστικών εξουσιών.
Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, προκειμένου να ανατρέψουν τις οριακές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών, οι οποίες διαμορφώνονται σε 218-214 και 53-47 αντίστοιχα. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς για τον έλεγχο της Βουλής, ενώ η αναμέτρηση για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη.
Ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς θα τους έδινε τη δυνατότητα να διεξαγάγουν έρευνες για την κυβέρνηση Τραμπ, να εμποδίσουν την προώθηση νομοσχεδίων και να ασκήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στις δημοσιονομικές προτεραιότητες. Παράλληλα, ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος θα διατηρούσε ευρείες εκτελεστικές αρμοδιότητες στους τομείς του εμπορίου, της εξωτερικής πολιτικής και της λειτουργίας της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Ανώτατα κυβερνητικά στελέχη, μεταξύ των οποίων ο αναπληρωτής προσωπάρχης Στίβεν Μίλερ και ο διευθυντής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού, Ράσελ Βόουτ, συνεργάζονται από τον Απρίλιο με το Γραφείο Νομικού Συμβούλου του Λευκού Οίκου. Στο επίκεντρο βρίσκονται πρωτοβουλίες στους τομείς της μετανάστευσης, των δασμών, του κόστους στέγασης και των ομοσπονδιακών δαπανών που θα μπορούσαν να προχωρήσουν χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και δύο πρόσωπα που έχουν γνώση των σχεδιασμών.
Ο νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου Γουίλ Σαρφ και η ομάδα του εξετάζουν το εύρος των αρμοδιοτήτων που μπορεί να ασκήσει μονομερώς ο Αμερικανός πρόεδρος, τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά και τον τρόπο υπεράσπισης των σχετικών αποφάσεων ενώπιον των δικαστηρίων, σύμφωνα με αξιωματούχο της αμερικανικής προεδρίας.
Μεταξύ των πρωτοβουλιών που εξετάζονται περιλαμβάνονται η επιβολή νέων δασμών στις εισαγωγές κρίσιμων ορυκτών και ανεμογεννητριών, η αυστηροποίηση των κανόνων για τη χορήγηση βίζας σε διεθνείς φοιτητές και προσωρινούς εργαζομένους, καθώς και παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση του κόστους στέγασης και κατασκευής.
Σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, ομοσπονδιακές υπηρεσίες έχουν ήδη καταθέσει προτάσεις και νομικές γνωμοδοτήσεις σχετικά με τις ενέργειες που θα μπορούσε να αναλάβει μονομερώς η κυβέρνηση.
Από την πλευρά του, ο Ράσελ Βόουτ εξετάζει ποιες κυβερνητικές προτεραιότητες μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τα κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις. Παράλληλα, επιδιώκει την τροποποίηση των κανόνων χορήγησης ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων, ώστε οι πολιτικά διορισμένοι αξιωματούχοι να αποκτήσουν μεγαλύτερο λόγο στην κατανομή της δημόσιας χρηματοδότησης.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στις ομοσπονδιακές δαπάνες χωρίς να χρειάζεται νέα έγκριση από το Κογκρέσο. Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έχει συμμετάσχει στις σχετικές συζητήσεις, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.
Ερωτηθείς πόσο άνετα θα αισθανόταν ο πρόεδρος να κυβερνά μέσω εκτελεστικών αρμοδιοτήτων υπό ένα Κογκρέσο που θα ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς, ένας από τους πληροφοριοδότες απάντησε: «Πολύ άνετα».
Τον τελευταίο μήνα, ο Τραμπ έχει πραγματοποιήσει προεκλογικές συγκεντρώσεις σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ, επιδιώκοντας να διατηρήσει τις πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο. Την ίδια ώρα, ωστόσο, συνεργάτες του προετοιμάζονται σε ιδιωτικό επίπεδο για το ενδεχόμενο διαφορετικού πολιτικού συσχετισμού από το 2027.
Ο Λευκός Οίκος απέρριψε το ενδεχόμενο εκλογικών απωλειών για τους Ρεπουμπλικανούς, κατηγορώντας τα μέσα ενημέρωσης ότι παρουσιάζουν μια παραπλανητική εικόνα.
«Η κυβέρνηση αυτή και οι λογικοί Ρεπουμπλικανοί θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν τα σύνορά μας, να αποκαθιστούν τη νομιμότητα, να επιστρέφουν χρήματα στις τσέπες των σκληρά εργαζόμενων Αμερικανών και να φέρνουν νίκες για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Λόρεν Μπις.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δοκιμάσει τα όρια της προεδρικής εξουσίας. Έχει αξιοποιήσει εκτελεστικές αρμοδιότητες για την επιβολή δασμών, την εντατικοποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, τη μείωση του ομοσπονδιακού εργατικού δυναμικού και την προώθηση στόχων εξωτερικής πολιτικής, μεταξύ άλλων στον πόλεμο κατά του Ιράν, χωρίς να εξασφαλίσει νέα νομοθετική έγκριση από το Κογκρέσο.
Εξαίρεση αποτέλεσε το εκτεταμένο πακέτο φορολογικών και δημοσιονομικών περικοπών, το οποίο εγκρίθηκε από το Ρεπουμπλικανικό Κογκρέσο και υπογράφηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο τον Ιούλιο του 2025.
«Ο πρόεδρος Τραμπ τα τελευταία δύο χρόνια ουσιαστικά αγνόησε το Κογκρέσο και προσπάθησε να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και της προεδρικής εξουσίας», δήλωσε ο Νέιθαν Γκονζάλες, συντάκτης του ενημερωτικού ιστοτόπου Inside Elections, εκτιμώντας ότι θα συνεχίσει στην ίδια κατεύθυνση εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία.
Ο Τραμπ έχει επικαλεστεί επανειλημμένα καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να διευρύνει τις δυνατότητές του να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς νέα νομοθετική έγκριση. Το Κογκρέσο έχει τη δυνατότητα να ψηφίσει τον τερματισμό αυτών των καταστάσεων, ωστόσο ο πρόεδρος μπορεί να ασκήσει βέτο. Σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα για την ανατροπή του.
Ο έλεγχος της Γερουσίας θα επέτρεπε στους Δημοκρατικούς να εμποδίσουν την έγκριση διορισμών του Τραμπ σε δικαστικές και εκτελεστικές θέσεις, συμπεριλαμβανομένων πιθανών υποψηφιοτήτων για το Ανώτατο Δικαστήριο.
«Αναμένω ότι θα είναι πολύ απρόθυμοι να εγκρίνουν οποιονδήποτε διορισμό του προέδρου», δήλωσε ο καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής Άντριου Μπους.
Επιπλέον, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να μπλοκάρουν νομοσχέδια που στηρίζει ο Τραμπ. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος θα διατηρούσε το δικαίωμα άσκησης βέτο σε νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, ενώ η εξασφάλιση της απαιτούμενης πλειοψηφίας για την ανατροπή του θα αποτελούσε δύσκολο εγχείρημα.
Σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν τα δικαστήρια, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν εκτελεστικές αποφάσεις που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες του προέδρου. Σύμφωνα με μία από τις πηγές, ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει να ζητήσει γνωμοδοτήσεις από το υπουργείο Δικαιοσύνης, προκειμένου να προσδιορίσει ποιες ενέργειες μπορεί να αναλάβει ο Τραμπ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου και πώς θα τις υπερασπιστεί σε περίπτωση δικαστικής προσφυγής.
Υπάρχει, ωστόσο, μία πρόκληση που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με εκτελεστικά διατάγματα: η διεξαγωγή κοινοβουλευτικών ερευνών.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Reuters, ανώτατα στελέχη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και συνεργάτες κοινοβουλευτικών επιτροπών έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο αξιοποίησης ακροάσεων, κλήσεων και αιτημάτων για την προσκόμιση εγγράφων, προκειμένου να διερευνήσουν εάν ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει την προεδρική του εξουσία προς όφελος του ίδιου, των πολιτικών συμμάχων ή των χρηματοδοτών του.
Οι συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου προετοιμάζονται εδώ και μήνες για αυτό το ενδεχόμενο, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters. Οι νομικοί σύμβουλοι του Λευκού Οίκου ενημερώνουν τους πολιτικά διορισμένους αξιωματούχους και τους επικεφαλής των ομοσπονδιακών υπηρεσιών για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαχειρίζονται τις κοινοβουλευτικές έρευνες, τα αιτήματα για έγγραφα και τις κλήσεις σε ακροάσεις.
Μεταξύ άλλων, τους έχουν συστήσει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με το περιεχόμενο των γραπτών επικοινωνιών τους. Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος έχει ζητήσει γνωμοδότηση από το υπουργείο Δικαιοσύνης σχετικά με τη δυνατότητα επίκλησης του εκτελεστικού απορρήτου από τον Τραμπ, προκειμένου να προστατεύσει από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο τις επικοινωνίες του με ιδιώτες συμβούλους, σύμφωνα με μία από τις πηγές.
Με πληροφορίες από Reuters
