Η αυξημένη συμμετοχή των Αράβων στις εκλογές του Ισραήλ, που ξεπέρασε το 80%, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την επόμενη ημέρα στη χώρα. Αυτό εκτιμά ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ (2006-2009), Εχούντ Ολμερτ, ο οποίος βλέπει στα αραβικά κόμματα το «κλειδί» για τον σχηματισμό κυβέρνησης, μετά την εκλογική αναμέτρηση της Τρίτης.
Παρά το προβάδισμα του δεξιού συνασπισμού, με επικεφαλής το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου, έναντι του αντιπολιτευτικού «Μπλοκ της Αλλαγής», υπό τον πρώην αρχηγό του στρατού, Γκάντι Αϊζενκοτ, οι κάλπες δεν ανέδειξαν καθαρό νικητή. Για τον σχηματισμό κυβέρνησης απαιτείται η εξασφάλιση 61 εδρών, με το αποτέλεσμα να οδηγεί για ακόμη μία φορά σε πολιτικό αδιέξοδο.
«Μία είναι η λύση για το Ισραήλ. Να σχηματίσει ο Γκάντι Αϊζενκοτ κυβερνητικό συνασπισμό με τα αραβικά κόμματα. Αυτό χρειαζόμαστε σήμερα στη χώρα, αυτό πρέπει να κάνει κι ελπίζω να το πράξει, τελικά», επανέλαβε τρεις φορές ο Εχούντ Ολμερτ κατά την τηλεσυνομιλία μας, μία ημέρα μετά τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές.
Ο πρώην πρωθυπουργός θεωρεί ότι ο Αϊζενκοτ θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση, εφόσον επιδείξει την απαιτούμενη πολιτική τόλμη και στραφεί προς τα αραβικά κόμματα.
Η αυξημένη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων ήταν, κατά την άποψή σας, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της αναμέτρησης;
Ημουν εξαρχής βέβαιος ότι οι Αραβες θα συμμετείχαν στις εκλογές και μάλιστα με βαθμό διαφορετικό από το συνηθισμένο, γεγονός που θα αντικατοπτριζόταν άμεσα στον αριθμό των αράβων βουλευτών.
Απλώς οι Αραβες αποφάσισαν να συμμετάσχουν στο πολιτικό παιχνίδι, κάτι που δεν είχαν κάνει ποτέ στο παρελθόν. Και, όντως, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της εκλογικής αναμέτρησης ήταν η ψήφος τους, το γεγονός ότι συμμετείχαν σε ποσοστό υψηλότερο από ποτέ άλλοτε στην Ιστορία του κράτους του Ισραήλ, ξεπερνώντας το 80%. Ξεπέρασαν ακόμη και το αντίστοιχο ποσοστό των Εβραίων στη χώρα, που κατέφυγαν στην κάλπη, άγγιξε το 77,7%. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός που θα αλλάξει την ισραηλινή πολιτική σκηνή, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στο άμεσο μέλλον.
Θα μπορούσαν τα αραβικά κόμματα να λειτουργήσουν ως «kingmakers»;
Δεν ξέρω αν είναι σωστό να χρησιμοποιήσω τον όρο «kingmakers», καθώς μπορούν να στηρίξουν μόνο το «Μπλοκ της Αλλαγής». Αλλά σαφώς, αν ήμουν επικεφαλής εκλογικού σχηματισμού, τώρα θα είχα συνάψει ήδη συμφωνία με τα αραβικά κόμματα.
Ο Εχούντ Ολμερτ εκτιμά πως το αποτέλεσμα των εκλογών περιέχει διπλό μήνυμα, με το αίτημα για πολιτική αλλαγή να υπερισχύει τελικά της περαιτέρω πόλωσης.
Και τα δύο. Υπερτερεί, όμως, ένα σαφές μήνυμα αλλαγής, καθώς η πλειονότητα φαίνεται να ψήφισε εναντίον της κυβέρνησης.
Σε ό,τι αφορά τα πιθανά σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης, ο πρώην πρωθυπουργός υπογραμμίζει ότι θα απαιτηθούν σημαντικές υποχωρήσεις και αθέτηση προεκλογικών δεσμεύσεων και από τις δύο πλευρές.
Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι, για να σχηματιστεί κυβέρνηση στο Ισραήλ αυτές τις μέρες ή μέσα στις επόμενες εβδομάδες, θα απαιτηθεί η εκατέρωθεν αθέτηση σοβαρών προεκλογικών πολιτικών δεσμεύσεων. Αν ο Νετανιάχου επιθυμεί μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το «Μπλοκ της Αλλαγής» ή τμήματα αυτού, θα πρέπει να συμφωνήσει να αποκλείσει από το υπουργικό συμβούλιο τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Τα κόμματα του «Μπλοκ της Αλλαγής» δεν πρόκειται να συναινέσουν στη συμμετοχή τους. Αυτό σημαίνει ότι ο Νετανιάχου θα πρέπει να προδώσει τους πιο πιστούς συμμάχους που είχε τα τελευταία χρόνια. Ο μόνος δυνατός τρόπος να σχηματίσει κυβέρνηση είναι με τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων. Ωστόσο, είχε δεσμευτεί ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί μαζί τους.
Οσον αφορά τα κόμματα του «Μπλοκ της Αλλαγής», θα έπρεπε να αθετήσουν τη δέσμευσή τους ότι δεν θα συνεργαστούν με τον Νετανιάχου, για να συνεργαστούν τελικά μαζί του. Συνεπώς, το ερώτημα για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ είναι ποιος εκ των δύο συνασπισμών θα αθετήσει πρώτος τις προεκλογικές δεσμεύσεις του. Αυτά είναι, πάντως, τα δύο σενάρια.
Ο Ολμερτ θεωρεί πιο ρεαλιστική τη συνεργασία του «Μπλοκ της Αλλαγής» με τα αραβικά κόμματα, καθώς ο Νετανιάχου έχει ήδη αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο και έχει κατηγορήσει τους Αραβες ότι «έκλεψαν» τις εκλογές.
Το γεγονός ότι ο Νετανιάχου ισχυρίζεται πως οι εκλογές «εκλάπησαν», υποδηλώνει ότι θεωρεί πως έχει ηττηθεί. Οι εκλογές θεωρούνται «κλεμμένες» μόνο αν ο Νετανιάχου έχει χάσει! Επειδή από το «Μπλοκ της Αλλαγής» δεν γνωρίζω κανέναν που να είναι πρόθυμος να συμπράξει μαζί του – κι ανήμερα τις εκλογές τα κόμματα αυτά δήλωσαν ότι πρωταρχικός στόχος τους είναι να απαλλαγούν από τον Νετανιάχου, θεωρώ, ρεαλιστικά μιλώντας, ότι αν το «Μπλοκ της Αλλαγής», και συγκεκριμένα ο Αϊζενκοτ, διαθέτει το σθένος, την ηγετική ικανότητα και την έμπνευση να κάνει ένα βήμα προς τα αραβικά κόμματα, τότε μπορεί πολύ εύκολα να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό. Και πρέπει να το κάνει.
Πόσο πιθανό θεωρείτε το ενδεχόμενο νέων εκλογών;
Δεν γνωρίζω ποιες θα είναι οι συγκεκριμένες εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε πρόωρες εκλογές. Επομένως, πρέπει να περιμένουμε να δούμε. Προσωπικά, προτιμώ να αποφύγουμε τις πρόωρες εκλογές.
Σε περίπτωση που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου καταφέρει τελικά να ηγηθεί ξανά κυβερνητικού σχήματος, ο Εχούντ Ολμερτ προειδοποιεί για πιθανή αναζωπύρωση της έντασης με το Ιράν και εκφράζει την προτίμησή του για μια κυβέρνηση υπό τον Γκάντι Αϊζενκοτ.
Αυτός είναι ακριβώς ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν θα ήθελα να ξαναδιοριστεί πρωθυπουργός ο Μπίμπι. Ελπίζω να μη συμβεί. Με κυβέρνηση Αϊζενκοτ σε όλα τα στρατιωτικά μέτωπα θα υπάρξει μια πιο συνετή, πιο μελετημένη προσέγγιση. Αν υπάρξει ευκαιρία να εφαρμοστεί το σχέδιο των 20 σημείων του προέδρου Τραμπ, ο Αϊζενκοτ θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να το υλοποιήσει.
Εάν υπάρξει δεκτικότητα, «παράθυρο» ευκαιρίας, για διάλογο με την κυβέρνηση του Λιβάνου, για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και τη σταθεροποίηση της κατάστασης στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ και στο νότιο τμήμα του Λιβάνου, ο Αϊζενκοτ κι αυτό θα επιδιώξει να το επιτύχει.
