Η επικύρωση του τουρκολιβυκού από τη Βουλή της Λιβύης του 2014 δεν μπορεί να αποτελεί αφορμή για άλλη μία άγονη κομματική σύγκρουση στο εσωτερικό. Αντίθετα, θα έπρεπε να λειτουργήσει ως αφετηρία μιας σοβαρής συζήτησης για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα απέναντι στην κραυγαλέα τουρκική προκλητικότητα.
Η Τουρκία αμφισβητεί εδώ και δεκαετίες τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στον θαλάσσιο χώρο. Η αφετηρία αυτής της πολιτικής τοποθετείται στο 1973, όταν για πρώτη φορά αμφισβητήθηκε η υφαλοκρηπίδα των ελληνικών νησιών. Πρόκειται για το πιο κρίσιμο ζήτημα, καθώς η αμφισβήτηση της υφαλοκρηπίδας αγγίζει την ίδια την ενότητα του εθνικού χώρου, δηλαδή τη σύνδεση της ελληνικής χερσονήσου με τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.
Από τότε, όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με τον τουρκικό αναθεωρητισμό. Η πορεία αυτή είχε διακυμάνσεις και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Η Τουρκία δεν είναι μια μικρή χώρα, αλλά ένα κράτος με φιλοδοξίες μεγάλης δύναμης, το οποίο είναι διατεθειμένο να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέσο, ακόμη και στρατιωτικό, με αποφασιστικότητα που συχνά δυσκολεύονται να επιδείξουν οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες.
Η δραστηριότητα της Άγκυρας στη Λιβύη είναι χαρακτηριστική. Η Τουρκία έχει στείλει στρατεύματα και έχει επενδύσει σημαντικά, επιδιώκοντας να προσεταιριστεί και την Ανατολική Λιβύη και να την απομακρύνει από την Αίγυπτο. Η εξέλιξη αυτή δεν νομιμοποιεί σε καμία περίπτωση το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο ούτε αλλάζει τον παράνομο και παράλογο χαρακτήρα του. Αποδεικνύει, όμως, ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική είναι υπερδραστήρια και στοχεύει στη διείσδυση στον ελληνικό χώρο επιρροής και στην αμφισβήτηση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Γι’ αυτό και η Ελλάδα δεν μπορεί να επιλέξει την ακινησία, κλεισμένη στο «καβούκι» της και περιορισμένη σε διακηρύξεις πίστης στο διεθνές δίκαιο, όπως φαίνεται να υποστηρίζει σημαντικό τμήμα της αντιπολίτευσης. Το διεθνές δίκαιο αποτελεί τη βάση της εξωτερικής μας πολιτικής, όμως η εφαρμογή του συνδέεται αναπόφευκτα και με τους συσχετισμούς ισχύος.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει επανεξοπλίσει τη χώρα, έχει διευρύνει το πλέγμα των συμμαχιών της, έχει αποκαταστήσει τη διεθνή αξιοπιστία της Ελλάδας, έχει πρωταγωνιστήσει στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και έχει ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της στην Ουάσιγκτον.
Δεν έχει νόημα να ανακυκλώνεται η συζήτηση για το τι είναι η Τουρκία. Η φύση και η ένταση του τουρκικού προβλήματος είναι γνωστές και μπορούν να αποτελέσουν κοινό τόπο για όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται ένα παράδοξο. Οι πολιτικές δυνάμεις εμφανίζονται διχασμένες στην αντιπολίτευση, όταν όμως αναλαμβάνουν τη διακυβέρνηση εφαρμόζουν μια πολιτική που διαχρονικά κινείται στους άξονες των «ήρεμων νερών» και της αμυντικής αποτροπής. Η επιλογή της αποφυγής αχρείαστων κρίσεων βασίζεται στην παγιωμένη αντίληψη ότι μια νέα κρίση με την Τουρκία μπορεί να προκαλέσει οπισθοδρόμηση. Την ίδια ώρα, στο πεδίο της αποτροπής δεν έχει επιτευχθεί ποτέ στο παρελθόν τόσο σημαντική ενίσχυση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Για πρώτη φορά, μάλιστα, η Ελλάδα διαθέτει σαφές προβάδισμα στον αέρα.
Υπό αυτή την έννοια, η επικύρωση του τουρκο-λιβυκού, όσο δυσάρεστη κι αν είναι, προσθέτει επιχειρήματα και εργαλεία στην ελληνική διπλωματική προσπάθεια. Εκθέτει ακόμη περισσότερο την Τουρκία στη διεθνή κοινότητα και μπορεί να οδηγήσει σε νέα συσπείρωση των παράκτιων χωρών της περιοχής απέναντι στην τουρκική παραβατικότητα.
Παράλληλα, θα μπορούσε να συμβάλει θετικά και στο εσωτερικό μέτωπο, εφόσον ανοίξει μια ειλικρινής συζήτηση στο πολιτικό σύστημα όχι για το τι είναι η Τουρκία, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Δεν είναι, άλλωστε, συνεπές να κατηγορείται η κυβέρνηση για κάθε πρωτοβουλία της, όπως η αποστολή των Πάτριοτ στη Σαουδική Αραβία, και την ίδια στιγμή να δέχεται κριτική επειδή δεν κάνει περισσότερα.
Ο Δημήτρης Καιρίδης είναι κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων
