Το «ferritin face» έχει γίνει viral σε TikTok και Instagram, με εκατομμύρια προβολές και χρήστες να υποστηρίζουν ότι η χαμηλή φερριτίνη αποτυπώνεται στο πρόσωπο. Χλωμό ή γκρίζο δέρμα, μαύροι κύκλοι, ξηρά ή σκασμένα χείλη, τριχόπτωση και εύθραυστα νύχια παρουσιάζονται ως πιθανά σημάδια έλλειψης σιδήρου.
Μια νεαρή γυναίκα στο TikTok θέτει το ερώτημα «Μήπως έχετε το λεγόμενο “ferritin face”;», δείχνοντας τους μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια της, το ωχρό δέρμα και τα αδύνατα μαλλιά της. Στη συνέχεια, παρουσιάζει φωτογραφίες «πριν και μετά», αποδίδοντας τις αλλαγές στα επίπεδα σιδήρου στον οργανισμό της.
Η τάση βασίζεται στη θεωρία ότι η χαμηλή φερριτίνη αφήνει εμφανή σημάδια στην εμφάνιση, κυρίως στο πρόσωπο. Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν πως η εικόνα στον καθρέφτη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ιατρική αξιολόγηση και τις αιματολογικές εξετάσεις.
«Το ferritin face δεν αποτελεί ιατρική διάγνωση», εξηγεί στο BBC News η παθολόγος Δρ. Aziza Sesay. Ορισμένα από αυτά τα σημάδια μπορεί να αποτελούν ένδειξη ότι κάτι συμβαίνει στον οργανισμό, όχι όμως και απόδειξη έλλειψης σιδήρου.
Η ωχρότητα, η τριχόπτωση και τα εύθραυστα νύχια μπορεί να συνοδεύουν τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου, αλλά εμφανίζονται και σε πολλές άλλες καταστάσεις. Ο Δρ. Drew Provan χαρακτηρίζει «αδύνατο» να προσδιοριστούν τα επίπεδα φερριτίνης από την εμφάνιση.
Η αναιμία, ιδίως όταν είναι σοβαρή, μπορεί να προκαλέσει ωχρότητα, ενώ η κόπωση ενδέχεται να τονίσει τους μαύρους κύκλους. Πρόκειται, όμως, για υποκειμενικά και αναξιόπιστα σημάδια. Επιπλέον, σε άτομα με πιο σκούρο τόνο δέρματος, οι αλλαγές στο χρώμα μπορεί να είναι λιγότερο εμφανείς.
Η φερριτίνη είναι μια πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο και τα επίπεδά της αποτελούν σημαντικό δείκτη των αποθεμάτων σιδήρου του οργανισμού. Διαφέρει από την αιμοσφαιρίνη, την πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς. Όταν τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης μειωθούν σημαντικά, μπορεί να εμφανιστεί αναιμία.
Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη λεπτομέρεια: τα αποθέματα σιδήρου μπορεί να εξαντλούνται προτού μειωθεί η αιμοσφαιρίνη. Έτσι, κάποιος μπορεί να έχει έλλειψη σιδήρου και να εμφανίζει συμπτώματα χωρίς να έχει αναιμία.
«Δεν υπάρχει αποθηκευμένος σίδηρος, αλλά η αιμοσφαιρίνη εξακολουθεί να διατηρείται», επισημαίνει ο αιματολόγος Δρ. Drew Provan, περιγράφοντας αυτή τη συχνά παραγνωρισμένη διαφορά.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Βρετανικής Εταιρείας Γαστρεντερολογίας, επίπεδα φερριτίνης κάτω από 15 μικρογραμμάρια ανά λίτρο (μg/L) υποδηλώνουν ουσιαστικά εξάντληση των αποθεμάτων σιδήρου, ενώ τιμές κάτω από 30 μg/L συνήθως υποδηλώνουν χαμηλά αποθέματα.
Η αιματολόγος Δρ. Sue Pavord σημειώνει ότι η έλλειψη σιδήρου είναι συχνή και πολλές φορές δεν διαγιγνώσκεται στις γυναίκες.
Αλλάζουν τα όρια φερριτίνης: Νέες οδηγίες για έγκαιρη διάγνωση έλλειψης του σιδήρου
Η 32χρονη Lucy, που μιλά στα social media για την τριχόπτωση, θεωρεί ότι ο όρος «ferritin face» αποτυπώνει όσα βίωσε. Το 2021 άρχισε να εμφανίζει ταχυπαλμίες, κόπωση και τριχόπτωση. Αρχικά, οι εξετάσεις της θεωρήθηκαν φυσιολογικές και διαγνώστηκε με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Σε μεταγενέστερο έλεγχο, η φερριτίνη της βρέθηκε στα 12 μg/L.
Η ίδια αναφέρει πως το δέρμα της είχε χλωμή όψη, ενώ τα μαλλιά της ήταν θαμπά και εύθραυστα. Συγκρίνοντας φωτογραφίες από την περίοδο της χαμηλής φερριτίνης με μεταγενέστερες, όταν τα επίπεδά της είχαν αποκατασταθεί, περιγράφει εντυπωσιακή διαφορά στην εμφάνιση και στο πώς αισθανόταν.
Η προσωπική εμπειρία της Lucy, όσο έντονη κι αν είναι, δεν αρκεί για να μετατρέψει το «ferritin face» σε διαγνωστικό εργαλείο. Οι γιατροί υπογραμμίζουν ότι προτεραιότητα έχουν τα συμπτώματα και οι αιματολογικές εξετάσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες τόσο για την επιβεβαίωση της έλλειψης σιδήρου όσο και για τον εντοπισμό της αιτίας της.
Η έντονη έμμηνος ρύση, η ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου από τη διατροφή, η απώλεια αίματος από το γαστρεντερικό ή η προβληματική απορρόφηση αποτελούν κάποιες πιθανές αιτίες.
Η έλλειψη σιδήρου αντιμετωπίζεται συχνά με σκευάσματα σιδήρου από το στόμα, εφόσον υπάρχει σχετική ιατρική ένδειξη. Η Δρ. Pavord αναφέρει ότι τα δισκία σιδήρου απορροφώνται καλύτερα με άδειο στομάχι, ενώ τσάι και καφές κοντά στην ώρα λήψης τους μπορεί να περιορίσουν την απορρόφηση.
Σίδηρο προσφέρουν επίσης τρόφιμα όπως το κρέας, τα όσπρια (ιδιαίτερα οι φακές), τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τα εμπλουτισμένα δημητριακά.
Η αυθαίρετη λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου δεν είναι ακίνδυνη. Εκτός από τις ανεπιθύμητες ενέργειες, η αυτοθεραπεία μπορεί να καθυστερήσει τη διερεύνηση μιας υποκείμενης αιτίας που χρειάζεται αντιμετώπιση.
Τα social media λειτουργούν σαν δίκοπο μαχαίρι. Ένα βίντεο μπορεί να παρακινήσει κάποιον να προσέξει συμπτώματα και να απευθυνθεί σε γιατρό, αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει σε λανθασμένη αυτοδιάγνωση.
Το πρόσωπο μπορεί να δώσει αφορμή για να αναρωτηθούμε αν κάτι δεν πάει καλά. Την απάντηση για τα αποθέματα σιδήρου, όμως, δεν τη δίνει ο καθρέφτης αλλά οι κατάλληλες εξετάσεις.
