Με τις αγορές να παρακολουθούν στενά κάθε δημοσιονομική κίνηση και τις αποδόσεις των βρετανικών κρατικών ομολόγων να ξεπερνούν το 5%, ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι παρουσιάζει αύριο, Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, τον πολυαναμενόμενο προϋπολογισμό της Βρετανίας για το 2027.
Ο Χίλι και ο νέος πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ καλούνται να κινηθούν σε ένα ιδιαίτερα στενό δημοσιονομικό πλαίσιο: να στηρίξουν τα νοικοκυριά που δοκιμάζονται από το κύμα ακρίβειας και το αυξημένο ενεργειακό κόστος, να τηρήσουν τις δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες και παράλληλα να εφαρμόσουν τις προεκλογικές υποσχέσεις του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος για τη φορολογία και αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική.
Η πρόκληση είναι μεγάλη, καθώς στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν οι διεθνείς επενδυτές είχαν βάλει στο στόχαστρο τη χώρα, εκφράζοντας ανησυχίες για την πορεία της δημοσιονομικής της προσαρμογής.
Η προηγούμενη υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, είχε θέσει δύο βασικούς κανόνες για τον προϋπολογισμό, τους οποίους η νέα ηγεσία έχει δεσμευτεί να τηρήσει. Ο πρώτος προβλέπει ότι δεν θα υπάρξει νέος δανεισμός για τη χρηματοδότηση των τρεχουσών δημόσιων δαπανών έως το τέλος της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου.
Ο δεύτερος αφορά τη μείωση του δημόσιου χρέους, το οποίο στα τέλη Σεπτεμβρίου ανερχόταν στο 94% του ΑΕΠ, φτάνοντας περίπου τα 3 τρισ. στερλίνες, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου (ONS).
Τον περασμένο Μάρτιο, το Γραφείο Ευθύνης Προϋπολογισμού της χώρας (OBR) εκτιμούσε ότι ο πρώτος κανόνας θα τηρούνταν με περιθώριο, ή «μαξιλάρι», 24 δισ. στερλινών. Το περιθώριο αυτό, ωστόσο, αναμένεται να έχει περιοριστεί σημαντικά.
Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος της μείωσης διαφέρουν. Η KPMG υπολογίζει ότι το «μαξιλάρι» της κυβέρνησης μπορεί να έχει υποχωρήσει στα 12 δισ. στερλίνες, ενώ το Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών (Institute for Fiscal Studies) ανεβάζει το ποσό στα 20 δισ. στερλίνες, σύμφωνα με το BBC.
Στο φορολογικό σκέλος, τραπεζικά στελέχη δήλωναν στο BBC ότι περίμεναν από τον Χίλι να αυξήσει τη φορολογία στον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα των Times του Λονδίνου, μεγάλες εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως η Amazon και το eBay, αναμενόταν να αναλάβουν την είσπραξη των φόρων που οφείλουν οι έμποροι οι οποίοι δραστηριοποιούνται στις πλατφόρμες τους.
Ειδική μέριμνα αναμενόταν για τους συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα, οι οποίοι θα μπορούσαν να προστατευτούν από τον φόρο εισοδήματος μέσω ενός νέου αφορολόγητου ορίου. Η κυβέρνηση έχει ήδη δεσμευτεί να μην επιβάλλει φόρο σε όσους έχουν ως μοναδικό εισόδημα την κρατική σύνταξη.
Στο μέτωπο της ενέργειας, ο Χίλι είχε δηλώσει στα τέλη Σεπτεμβρίου στο BBC ότι ο κατάλληλος χρόνος και χώρος για την αντιμετώπιση της αύξησης του κόστους της βενζίνης και του ντίζελ είναι ο προϋπολογισμός του 2027. Δεν είχε, ωστόσο, διευκρινίσει αν θα παραταθεί το πάγωμα του φόρου στα υγρά καύσιμα.
Παράλληλα, υπήρχαν προσδοκίες ότι ο υπουργός Οικονομικών θα ανακοίνωνε μέτρα στήριξης για συγκεκριμένες κατηγορίες νοικοκυριών που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια.
Σημαντικό κεφάλαιο του προϋπολογισμού αναμένεται να αποτελέσει και η τεχνητή νοημοσύνη. Ο Χίλι έχει δεσμευτεί να αξιοποιήσει το δημοσιονομικό σχέδιο, προκειμένου η Βρετανία να ενισχύσει την ασφάλεια και την ευημερία της απέναντι στους κινδύνους που δημιουργεί η επιταχυνόμενη παγκόσμια τεχνολογική κούρσα.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τον πρώτο του προϋπολογισμό, ο υπουργός Οικονομικών δήλωσε ότι η κυβέρνηση του Άντι Μπέρναμ θα διαθέσει εκατοντάδες εκατομμύρια στερλίνες για την ανάπτυξη μιας «διακριτά βρετανικής» προσέγγισης στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας αιχμής, όπως μετέδιδε ο Γκάρντιαν.
