Η επόμενη ημέρα για τον ελληνικό τουρισμό δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από την αξία που αφήνει πίσω του στην οικονομία, στην εργασία και στις τοπικές κοινωνίες. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της εκδήλωσης του ΙΝΣΕΤΕ, όπου παρουσιάστηκε η μελέτη «Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές».
Η μελέτη επιχειρεί να συνδέσει διαφορετικές πλευρές του κλάδου, από τη συνεισφορά του στην οικονομία και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων έως το ανθρώπινο δυναμικό, τις υποδομές, το περιβάλλον και τη σχέση του τουρισμού με την κοινωνία. Παράλληλα, καταγράφει τις πιέσεις που δέχονται οι προορισμοί και οι τοπικές κοινωνίες.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια κοινή βάση τεκμηρίωσης, ώστε ζητήματα που μέχρι σήμερα εξετάζονται αποσπασματικά να ενταχθούν σε έναν ενιαίο σχεδιασμό πολιτικών και επιχειρηματικών αποφάσεων.
Όπως σημείωσε η πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου, το στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι να δημιουργείται μεγαλύτερη και σταθερή αξία για όλους.
Από την πλευρά του, ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Άρης Ίκκος, έθεσε στο επίκεντρο την παραγωγικότητα, τις δεξιότητες των εργαζομένων και τον καλύτερο σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης. Η επιτυχία, όπως αναδείχθηκε στην εκδήλωση, θα κριθεί από το κατά πόσο τα οφέλη του τουρισμού διαχέονται στην οικονομία, στους εργαζομένους και στους τόπους που φιλοξενούν τους επισκέπτες.
Τα στοιχεία της μελέτης αποτυπώνουν το ειδικό βάρος του κλάδου. Για το 2025, η άμεση συνεισφορά του τουρισμού υπολογίζεται στο 13% του ΑΕΠ, ενώ η συνολική συνεισφορά του, άμεση και έμμεση, φτάνει περίπου στο 30%. Οι επενδύσεις στον κλάδο υπολογίζονται σε περίπου 5 δισ. ευρώ.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 21η θέση σε ό,τι αφορά την τουριστική ανταγωνιστικότητα. Παράλληλα, αποτελεί τον τρίτο πιο επιθυμητό προορισμό για Γερμανούς και Ιταλούς ταξιδιώτες και τον τέταρτο για Γάλλους και Βρετανούς.
Η τουριστική δραστηριότητα δεν περιορίζεται στα μεγάλα αστικά κέντρα, καθώς το 75% πραγματοποιείται εκτός Αττικής και το 58% στις νησιωτικές περιφέρειες. Η εξέλιξη αυτή έχει συμβάλει στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας στην περιφέρεια. Ενδεικτικά, την περίοδο 2011-2021, όταν ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 3,1%, το Νότιο Αιγαίο παρουσίασε αύξηση 6,1%.
Ωστόσο, η γεωγραφική διασπορά παραμένει περιορισμένη. Πέντε περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83% των επισκέψεων και το 90% των εισπράξεων, γεγονός που διατηρεί την τουριστική κίνηση συγκεντρωμένη σε συγκεκριμένους προορισμούς και χρονικές περιόδους.
Στις βασικές προκλήσεις περιλαμβάνονται η φορολογική επιβάρυνση, το υψηλό ενεργειακό κόστος, τα κενά στις δημόσιες υποδομές, η ισορροπημένη ενσωμάτωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην παραγωγικότητα και στη σύνδεση του τουρισμού με τους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας. Ο τουρισμός αποτελεί κατακτημένο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τη χώρα και μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετη αξία σε μια σειρά από δραστηριότητες.
Το ζητούμενο είναι πλέον να αυξηθεί η παραγωγικότητα, με έμφαση στα έσοδα ανά επισκέπτη και στη δημιουργία υποδομών που θα στηρίξουν ένα μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η αγορά εργασίας. Οι ελλείψεις προσωπικού, σε συνδυασμό με την ανάγκη αναβάθμισης των δεξιοτήτων, καθιστούν αναγκαία τη μετάβαση από την εποχική απασχόληση σε πιο σταθερές επαγγελματικές προοπτικές.
Η αξιοπιστία, η ποιότητα της ηγεσίας, η φροντίδα των εργαζομένων και οι δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης παρουσιάστηκαν ως βασικές προϋποθέσεις για την προσέλκυση και τη διατήρηση ανθρώπινου δυναμικού.
Η κοινωνική αποδοχή του τουρισμού παραμένει σε υψηλά επίπεδα, χωρίς όμως να θεωρείται δεδομένη. Το 82,4% των πολιτών αξιολογεί θετικά την οικονομική συνεισφορά του, ενώ το 54% τον θεωρεί τον τομέα με τη μεγαλύτερη πρόοδο μετά τη Μεταπολίτευση.
Την ίδια ώρα, εντείνονται οι ανησυχίες για το κόστος ζωής, τη στέγαση και την πίεση στις τοπικές υποδομές. Οι πιέσεις αυτές δεν αποδίδονται αποκλειστικά στον τουρισμό, η διαχείρισή τους όμως συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής στους προορισμούς και τη δίκαιη κατανομή των οφελών.
Στη συζήτηση που ακολούθησε, επισημάνθηκε η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό μεταξύ κράτους, δήμων και περιφερειών, καθώς και για ενίσχυση των Οργανισμών Διαχείρισης Προορισμών. Σύμφωνα με τους ομιλητές, τα τουριστικά έσοδα θα πρέπει να μεταφράζονται σε ορατές βελτιώσεις για τους κατοίκους, από τις υποδομές και την πρόσβαση στο νερό έως την προστασία του περιβάλλοντος.
