Η Βραζιλία οδηγείται σε μια εκλογική αναμέτρηση που θυμίζει έντονα το παρελθόν, αλλά έχει σαφώς μεγαλύτερες προεκτάσεις για τη Λατινική Αμερική. Ο 45χρονος Φλάβιο Μπολσονάρο, γερουσιαστής και πρωτότοκος γιος του ακροδεξιού πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, απέναντι στον αριστερό εν ενεργεία πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος στα 80 του διεκδικεί μια ιστορική τέταρτη θητεία.
Η μάχη στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, αυτή την Κυριακή, προμηνύεται αμφίρροπη. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έδιναν στον Φλάβιο ένα οριακό προβάδισμα, εντός των ορίων του στατιστικού λάθους, σε μια χώρα βαθιά πολωμένη και μία από τις τελευταίες περιφερειακές δυνάμεις της Λατινικής Αμερικής όπου η Αριστερά εξακολουθεί να κρατά τα ηνία.
Ο υποψήφιος του Φιλελεύθερου Κόμματος είχε κάνει την έκπληξη ήδη από τον πρώτο γύρο, συγκεντρώνοντας πέντε εκατομμύρια περισσότερες ψήφους από όσες είχε λάβει ο πατέρας του το 2022. Ακόμη κι αν επικρατήσει, πάντως, ο ισχυρότερος Μπολσονάρο θα εξακολουθήσει να είναι ο Ζαΐρ.
Γνωστός και ως «ο Τραμπ των Τροπικών», ο πρώην πρόεδρος ποντάρει στον πρωτότοκο γιο του για να εξασφαλίσει αμνηστία. Παρότι βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό για λόγους υγείας, εκτίοντας ποινή κάθειρξης 27 ετών και τριών μηνών για απόπειρα πραξικοπήματος μετά την εκλογική ήττα του το 2022, εξακολουθεί να κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο.
Ούτε οι τιμωρητικοί δασμοί που επέβαλε στη Βραζιλία ο πρόεδρος των ΗΠΑ και φίλος του Ντόναλντ Τραμπ στάθηκαν αρκετοί για να τον γλιτώσουν από την καταδίκη. Ο Τραμπ είχε κατηγορήσει την κυβέρνηση και τους δικαστές στην Μπραζίλια για «κυνήγι μαγισσών».
Ο 71χρονος Ζαΐρ, πρώην στρατιωτικός και υμνητής της χούντας, αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από έναν πολιτικό για τους οπαδούς του ακροδεξιού κινήματος που ο ίδιος δημιούργησε. Τον αποκαλούν «Mito», δηλαδή μύθο. Ο Φλάβιο, αντίθετα, θεωρείται από πολλούς πολιτικός οπορτουνιστής.
Πριν από την άνοδο του πατέρα του στην εξουσία, παρέμενε σχετικά άγνωστος ως μέλος του κοινοβουλίου της Πολιτείας του Ρίο ντε Ζανέιρο, ενώ είχε αποτύχει να εκλεγεί δήμαρχος της πόλης. Η εκλογή του στη Γερουσία, πριν από οκτώ χρόνια, αποδόθηκε στο τότε πολιτικό ρεύμα υπέρ του Μπολσονάρο και στη γενικότερη στροφή προς τα δεξιά.
Σήμερα, ο Φλάβιο ερευνάται στο πλαίσιο του σκανδάλου διαφθοράς της Banco Master. Δεν ήταν, άλλωστε, η πρώτη επιλογή του εθνικιστικού Φιλελεύθερου Κόμματος για την προεδρική υποψηφιότητα.
Το χρίσμα της Ακροδεξιάς προοριζόταν αρχικά για τον Ταρσίσιο ντε Φρέιτας, πρώην αξιωματικό του στρατού, πρώην υπουργό Υποδομών επί προεδρίας Μπολσονάρο και νυν κυβερνήτη του Σάο Πάολο. Θιασώτης της ελεύθερης αγοράς και με πιο μετριοπαθές προφίλ, θεωρείτο ότι θα μπορούσε να εκφράσει μια νέα φάση του «μπολσοναρισμού».
Ο ντε Φρέιτας είχε τη στήριξη γαιοκτημόνων, επιχειρηματιών, οικονομικών κέντρων, δεξιών και κεντροδεξιών κομμάτων που έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί, μεγάλων νεοπεντηκοστιανών ευαγγελικών εκκλησιών και ομίλων ΜΜΕ. Είχαν, μάλιστα, διατυπωθεί εικασίες ότι η 44χρονη πρώην πρώτη κυρία Μισέλ Μπολσονάρο, τρίτη σύζυγος του Ζαΐρ, θα συμμετείχε στο ψηφοδέλτιό του ως υποψήφια αντιπρόεδρος. Τελικά, αυτό δεν συνέβη.
Στα τέλη του 2025, ο Ζαΐρ Μπολσονάρο υπέδειξε μονομερώς, από τη φυλακή της Μπραζίλια όπου κρατείτο τότε, τον πρωτότοκό του ως προεδρικό υποψήφιο των Φιλελευθέρων. «Με μεγάλη ευθύνη επιβεβαιώνω την απόφαση του σημαντικότερου πολιτικού και ηθικού ηγέτη της Βραζιλίας, Ζαΐρ Μεσίας Μπολσονάρο, να μου αναθέσει την αποστολή να συνεχίσω το εθνικό μας έργο», έγραψε τον περασμένο Δεκέμβριο ο Φλάβιο στο Χ.
Τον Μάιο, ο Φλάβιο επισκέφθηκε τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ενώ τον Ιούλιο έλαβε και επίσημα το χρίσμα του Φιλελεύθερου Κόμματος σε συνέδριο στο Σάο Πάολο. Στο πλευρό του έσπευσε να σταθεί και ο «αναρχοκαπιταλιστής» πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, σε μια Λατινική Αμερική που γίνεται ολοένα πιο φιλική προς το κίνημα MAGA και την τραμπική επανερμηνεία του Δόγματος Μονρόε.
Στην προεκλογική του εκστρατεία, ο γιος του Μπολσονάρο αντέγραψε τον πατέρα του σχεδόν σε όλα: από τη ρητορική και τις χειρονομίες μέχρι τις εμφανίσεις με τη φανέλα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Βραζιλίας. «Εδώ είναι το αίμα του Μπολσονάρο», είπε στην πρώτη του προεκλογική συγκέντρωση στο Σάο Πάολο, όπου έκανε ξανά την εμφάνισή του ο Μιλέι.
Ο πρόεδρος της Αργεντινής υποστήριξε ότι ο Φλάβιο μπορεί «να σώσει» τη Βραζιλία από τον σοσιαλισμό του Λούλα. Στις οθόνες της συγκέντρωσης προβλήθηκαν μήνυμα του πατέρα Μπολσονάρο, οπτικοποιημένο μέσω τεχνητής νοημοσύνης, και βιντεοσκοπημένη ομιλία του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, η πολιτική επιβίωση του οποίου θα κριθεί την ερχόμενη Τρίτη στις βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ.
Ο Φλάβιο υπόσχεται μειώσεις φόρων, πάταξη της εγκληματικότητας και συνέχιση της πολιτικής κληρονομιάς του πατέρα του. Παράλληλα, επενδύει στις σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, την Αργεντινή του Μιλέι και το Ισραήλ.
Ζητά ακόμη επανεξέταση της συμμετοχής της Βραζιλίας στο μπλοκ των BRICS, αλλά και μια «οικονομικά ρεαλιστική» σχέση με την Κίνα, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της χώρας μαζί με τις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο παρακολουθούν στενά την εκλογική αναμέτρηση, το διακύβευμα της οποίας ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της Βραζιλίας, σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα και ολοένα μεγαλύτερο χάος.
