Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο 11 παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος προωθεί η κυβέρνηση, με επίκεντρο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και την αποκλιμάκωση των πιέσεων στα ενοίκια.
Το σχέδιο περιλαμβάνει επιδοτήσεις ανακαίνισης που μπορούν να φτάσουν έως το 95%, φορολογικές απαλλαγές για ιδιοκτήτες, νέους περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, κοινωνικές κατοικίες και το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται επιστροφή ενοικίου στους δικαιούχους στα τέλη Νοεμβρίου, ενώ πρόσθετες φορολογικές ρυθμίσεις θα ενταχθούν στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ, το οποίο αναμένεται να προωθηθεί στη Βουλή τον Νοέμβριο.
Οι δράσεις δεν θα ενεργοποιηθούν ταυτόχρονα. Κάποιες έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ, άλλες βρίσκονται στη φάση προετοιμασίας και αρκετές προγραμματίζονται για το 2027.
1) Επιστροφή ενοικίου στις 30 Νοεμβρίου: Οι δικαιούχοι θα λάβουν επιστροφή με βάση τα μισθώματα που κατέβαλαν κατά το φορολογικό έτος 2025 και τους μήνες για τους οποίους πλήρωναν ενοίκιο. Για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια, το ποσό της επιστροφής θα είναι διπλό.
2) Ανακαινίσεις κατοικιών με επιδότηση έως 95%: Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» προβλέπει ενισχύσεις έως 36.000 ευρώ για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Παράλληλα, παρέχεται δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες.
Η δράση χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ, μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Ο Οδηγός Εφαρμογής δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου, ενώ η βασική επιδότηση κυμαίνεται από 70% έως 80%, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία. Με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις, το ποσοστό μπορεί να ανέλθει στο 85% ή ακόμη και στο 95%.
Οι αιτήσεις δεν έχουν ανοίξει ακόμη. Η πλατφόρμα θα ενεργοποιηθεί αρχικά για τις κλειστές κατοικίες και στη συνέχεια για τα ακίνητα που χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, με τις σχετικές ημερομηνίες να ανακοινώνονται προσεχώς.
Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, από τις οποίες 14.000 αφορούν κλειστά ακίνητα και 80.000 ιδιοκατοικούμενες κατοικίες. Η έκδοση βεβαίωσης, πάντως, δεν σημαίνει αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης. Για τις κλειστές κατοικίες προβλέπεται δυνατότητα ιδιοκατοίκησης ή εκμίσθωσης ως κύριας κατοικίας μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.
3) Αφορολόγητα ενοίκια για 36 μήνες: Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 παρατείνεται η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για τα μισθώματα των πρώτων 36 μηνών, όταν επιλέξιμες κατοικίες διατίθενται στη μακροχρόνια μίσθωση.
Η ρύθμιση αφορά ακίνητα έως 120 τ.μ., με επιπλέον 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο παιδί του ενοικιαστή πέραν των δύο, ενώ απαιτείται μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών. Το ακίνητο θα πρέπει να ήταν κενό ή να μην είχε χρησιμοποιηθεί ως κατοικία κατά τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη. Στο μέτρο μπορούν να ενταχθούν και κατοικίες που είχαν χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση το προηγούμενο έτος.
Ειδική πρόβλεψη αφορά γιατρούς, νοσηλευτές του Δημοσίου, εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολους, για τους οποίους επιτρέπονται μισθώσεις διάρκειας τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών. Η απαλλαγή συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις και η παράτασή της περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ.
4) Νέος φορολογικός συντελεστής 25% στα εισοδήματα από ενοίκια: Για τα εισοδήματα από ακίνητα του φορολογικού έτους 2026 θεσπίζεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για το τμήμα από 12.000 έως 24.000 ευρώ. Στόχος είναι να διατεθούν περισσότερα ακίνητα προς ενοικίαση και μέρος του οφέλους να περάσει στους ενοικιαστές μέσω χαμηλότερων μισθωμάτων.
5) Παράταση των περιορισμών στα νέα Airbnb: Το 2027 θα συνεχιστεί η απαγόρευση νέων εγγραφών ακινήτων για βραχυχρόνια μίσθωση σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Το μέτρο αφορά τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και το πρώτο δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης, με στόχο να περιοριστεί η μεταφορά κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση. Οι περιορισμοί ισχύουν αποκλειστικά για νέες καταχωρίσεις στις συγκεκριμένες περιοχές.
6) «Σπίτι μου ΙΙΙ» με δάνεια έως 230.000 ευρώ: Η έναρξη του νέου στεγαστικού προγράμματος, συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ, προγραμματίζεται για τον Ιανουάριο του 2027 μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το πρόγραμμα θα προσφέρει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια σε δικαιούχους ηλικίας έως 55 ετών. Η εμπορική αξία της κατοικίας θα μπορεί να φτάνει έως τις 300.000 ευρώ, ενώ το μέγιστο δάνειο θα ανέρχεται σε 230.000 ευρώ και θα καλύπτει έως το 90% της αξίας του ακινήτου. Προβλέπεται επίσης διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων για οικογένειες με παιδιά, καθώς και δυνατότητα αγοράς μεγαλύτερων κατοικιών για πολύτεκνους.
7) Περισσότερες κοινωνικές κατοικίες: Σχεδιάζεται η δημιουργία 2.350 ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, περίπου 450 κατοικίες αναμένεται να προκύψουν από την ανακαίνιση δημόσιων κτιρίων, ενώ μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής σχεδιάζεται η αξιοποίηση των πρώτων οκτώ δημόσιων ακινήτων. Οι συγκεκριμένες δράσεις βρίσκονται ακόμη στη φάση του προγραμματισμού.
8) Φορολογικά κίνητρα για κατοικίες προς ενοικίαση: Προβλέπεται νέα φορολογική ενίσχυση για την κατασκευή κτιρίων που θα προορίζονται για μακροχρόνια μίσθωση, στο πλαίσιο του μοντέλου «build to rent». Οι όροι εφαρμογής, το ύψος του κινήτρου και η ημερομηνία έναρξης δεν έχουν ακόμη καθοριστεί.
9) Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε περισσότερους οικισμούς: Από το 2027 διευρύνεται η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Εξαιρείται η Αττική, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και φορολογητέα αξία πλήρους κυριότητας έως 400.000 ευρώ.
10) Παράταση φορολογικών κινήτρων για ανακαινίσεις και νέες οικοδομές: Μέχρι το τέλος του 2027 παρατείνονται τρεις ρυθμίσεις που αφορούν την αγορά ακινήτων: η μείωση φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, η αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και η αναστολή φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις.
Όσο ισχύει η αναστολή ΦΠΑ, ο κατασκευαστής υποβάλλει σχετική αίτηση, ενώ στις μεταβιβάσεις εφαρμόζεται φόρος μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ.
11) Αύξηση φόρου μεταβίβασης στο 15% για αγοραστές εκτός ΕΕ και ΕΟΧ: Από την 1η Ιουλίου 2027 ο φόρος μεταβίβασης κατοικιών αυξάνεται από 3% σε 15% για φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό μαζικών αγορών ακινήτων από επενδυτές του εξωτερικού.
Το κυβερνητικό σχέδιο συνδυάζει επιδοτήσεις για ανακαινίσεις, στεγαστικά δάνεια, φορολογικές ελαφρύνσεις και περιορισμούς σε συγκεκριμένες συναλλαγές, με βασικό στόχο να αυξηθεί η διαθέσιμη κατοικία και να γίνει πιο προσιτή η στέγαση για τα νοικοκυριά.
