Η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων συνεχίζει να δέχεται ισχυρές πιέσεις, καθώς οι αυξήσεις που προγραμματίζονται για το 2027 υπολείπονται του πληθωρισμού. Η αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,8% μεικτά, την ώρα που ο επίσημος πληθωρισμός έφτασε το 3,8% τον Αύγουστο.
Με τα σημερινά δεδομένα, η αύξηση θα κυμαίνεται από 14 έως 42 ευρώ μεικτά τον μήνα. Για σύνταξη 500 ευρώ αντιστοιχούν μόλις 14 ευρώ, ενώ για σύνταξη 1.500 ευρώ η αύξηση φτάνει τα 42 ευρώ, πριν υπολογιστούν φόροι και κρατήσεις.
Η συγκεκριμένη αναπροσαρμογή αφορά περίπου 2,5 εκατ. συνταξιούχους και θα καταβληθεί τον Δεκέμβριο του 2026, μαζί με τη σύνταξη του Ιανουαρίου του 2027. Οι επικουρικές συντάξεις, υπενθυμίζεται, δεν αυξάνονται.
Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 η αύξηση δεν θα ξεπεράσει το 2,8% ούτε για τους περίπου 670.000 συνταξιούχους που διατηρούν προσωπική διαφορά.
Ο υφιστάμενος μηχανισμός υπολογισμού προβλέπει ότι η αναπροσαρμογή συνδέεται με το ήμισυ του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και το ήμισυ της αύξησης του ΑΕΠ. Οι περιορισμοί του συγκεκριμένου μοντέλου δεν επιτρέπουν την πλήρη κάλυψη των απωλειών από τον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα οι συνταξιούχοι να βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημά τους να συρρικνώνεται.
Μάλιστα, ακόμη και αυτές οι περιορισμένες αυξήσεις προκαλούν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση, καθώς η φορολογική κλίμακα δεν έχει τιμαριθμοποιηθεί.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Την περίοδο 2023-2026 οι σωρευτικές αυξήσεις στις κύριες συντάξεις έφτασαν το 16,4%, ενώ ο επίσημος πληθωρισμός ανήλθε στο 19,8%. Σε πραγματικούς όρους, επομένως, οι συνταξιούχοι κατέγραψαν απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημά τους.
Υπενθυμίζεται ότι μέχρι το 2022 οι συντάξεις παρέμεναν χωρίς αυξήσεις λόγω των μνημονιακών περιορισμών. Παράλληλα, οι κύριες συντάξεις υπέστησαν αθροιστικές περικοπές από 20% έως 45% σε πολλές κατηγορίες κατά την περίοδο 2010-2018.
Συνολικά, εκτιμάται ότι οι συνταξιούχοι έχουν χάσει έως και το 45% των αποδοχών τους μέσα στα τελευταία 17 χρόνια. Οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα, ενέργεια και βασικές υπηρεσίες έχουν απορροφήσει το όποιο οικονομικό όφελος από τις ονομαστικές αυξήσεις, διατηρώντας την αγοραστική τους δύναμη υπό διαρκή πίεση.
Σε σχετική ανάλυσή του, το ΙΟΒΕ διαχωρίζει την «ονομαστική» από την «πραγματική» αξία των συντάξεων. Οι συνταξιούχοι είδαν μεν αυξήσεις στα ποσά που κατατίθενται στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, όμως η αποπληθωρισμένη αξία αυτών των χρημάτων, δηλαδή η πραγματική αγοραστική δύναμη, δεν παρουσίασε ουσιαστική βελτίωση. Ο πληθωρισμός λειτούργησε ως «αόρατο χέρι», εξουδετερώνοντας τις διορθωτικές κινήσεις της πολιτείας και καθηλώνοντας το βιοτικό επίπεδο των απόμαχων της εργασίας.
Οι ενώσεις συνταξιούχων ζητούν αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των αυξήσεων, ώστε οι αναπροσαρμογές να ανταποκρίνονται στις πραγματικές απώλειες που προκαλεί ο πληθωρισμός και να αποκαθιστούν μέρος της αγοραστικής δύναμης που χάθηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Οι αυξήσεις στις συντάξεις, οι οποίες είχαν παραμείνει «παγωμένες» μέχρι και το 2022 λόγω των μνημονιακών περιορισμών, συνδέονται πλέον με τον πληθωρισμό και τον ρυθμό ανάπτυξης. Ωστόσο, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να θέτει όρια στην τελική αναπροσαρμογή, με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται πλήρως οι πληθωριστικές απώλειες.
