Από τις αποζημιώσεις για τις μεγάλες καθυστερήσεις μέχρι το δωρεάν νερό στα αεροδρόμια, ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2202 της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλάζει σημαντικά τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών. Το νέο πλαίσιο καλύπτει μεταξύ άλλων ακυρώσεις, χαμένες ανταποκρίσεις, πολύωρη αναμονή, χειραποσκευές, ταξίδια με παιδιά και την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα.
Οι νέες διατάξεις θα αρχίσουν να εφαρμόζονται στις 23 Οκτωβρίου 2027 και καθορίζουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις αεροπορικές εταιρείες, από την επιστροφή χρημάτων και την καταβολή αποζημιώσεων έως την παροχή ξενοδοχείου, γευμάτων και εναλλακτικής μεταφοράς.
Καθυστέρηση, αποζημίωση και επιστροφή χρημάτων
Ο επιβάτης αποκτά ρητά δικαίωμα αποζημίωσης όταν φτάνει στον τελικό προορισμό του με καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριών ωρών. Το ποσό θα εξαρτάται από την απόσταση της πτήσης: 250 ευρώ για διαδρομές έως 1.500 χιλιόμετρα, 400 ευρώ για ενδοενωσιακές πτήσεις άνω των 1.500 χιλιομέτρων και για άλλες πτήσεις μεταξύ 1.500 και 3.500 χιλιομέτρων, ενώ θα φτάνει τα 600 ευρώ για μεγαλύτερες αποστάσεις.
Σε περίπτωση καθυστέρησης στην αναχώρηση που φτάνει τις πέντε ώρες, ο ταξιδιώτης μπορεί να ζητήσει να του επιστραφούν τα χρήματά του αντί να συνεχίσει το ταξίδι. Η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιείται εντός επτά ημερολογιακών ημερών και να αφορά το πλήρες αντίτιμο του εισιτηρίου, μαζί με τα σχετικά τέλη διαμεσολάβησης, όπου αυτά εφαρμόζονται.
Η αεροπορική εταιρεία μπορεί να προτείνει voucher, όμως αυτό θα γίνεται μόνο με ρητή συγκατάθεση του επιβάτη. Δεν επιτρέπεται να αποτελεί την προεπιλεγμένη λύση ούτε να δυσκολεύει την επιλογή επιστροφής χρημάτων. Το voucher θα έχει κατά κανόνα ισχύ έως 12 μήνες, με δυνατότητα μίας συμφωνημένης παράτασης. Αν λήξει χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί ολόκληρο, το υπόλοιπο θα επιστρέφεται εντός επτά ημερών.
Εναλλακτική μεταφορά και χαμένες ανταποκρίσεις
Όταν μια διαταραχή επηρεάζει το ταξίδι και ο επιβάτης επιλέγει να συνεχίσει, η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει να του εξασφαλίσει άλλη πτήση ή άλλο μέσο μεταφοράς υπό συγκρίσιμες συνθήκες. Αν δεν προσφέρει λύση μέσα σε τρεις ώρες, ο ταξιδιώτης θα μπορεί να οργανώσει μόνος του την εναλλακτική μεταφορά, ενημερώνοντας την εταιρεία.
Τα έξοδα θα πρέπει να είναι αναγκαία, εύλογα και ενδεδειγμένα, ενώ η επιστροφή τους θα πρέπει να γίνεται εντός 14 ημερών. Το ποσό μπορεί να φτάσει έως το 400% του πλήρους αντιτίμου του εισιτηρίου και των σχετικών τελών διαμεσολάβησης.
Αν ο επιβάτης χάσει την ανταπόκριση εξαιτίας προβλήματος στην προηγούμενη πτήση, η εταιρεία οφείλει να βρει άλλη πτήση ή άλλο μέσο μεταφοράς. Εάν δεν υπάρξει λύση μέσα σε πέντε ώρες, θα πρέπει να προσφερθεί και επιστροφή χρημάτων. Παράλληλα, καθυστέρηση άνω των τριών ωρών στον τελικό προορισμό μπορεί να δημιουργεί δικαίωμα αποζημίωσης.
Τι δικαιούται ο επιβάτης στην πολύωρη αναμονή
Σε περίπτωση μεγάλης καθυστέρησης στον διάδρομο, η εταιρεία θα πρέπει να διατηρεί κατάλληλη θερμοκρασία στην καμπίνα, να εξασφαλίζει πρόσβαση στις τουαλέτες και, κατά κανόνα, να παρέχει δωρεάν πόσιμο νερό.
Εάν η αναμονή στον διάδρομο φτάσει τις δύο ώρες σε αεροδρόμιο κράτους-μέλους, το αεροσκάφος θα πρέπει να μετακινηθεί σε πύλη ή άλλο κατάλληλο σημείο, ώστε να καταστεί δυνατή η αποβίβαση, με την επιφύλαξη των περιορισμών ασφαλείας.
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να προσφέρουν δωρεάν ελαφρά γεύματα και ποτά κάθε δύο ώρες αναμονής, καθώς και γεύμα μετά τις τρεις ώρες και στη συνέχεια ανά πέντε ώρες, με ανώτατο όριο τρία γεύματα την ημέρα. Στην υποχρεωτική φροντίδα περιλαμβάνονται ακόμη πρόσβαση στο διαδίκτυο και δύο τηλεφωνικές κλήσεις.
Αν ο επιβάτης χρειαστεί να διανυκτερεύσει λόγω της διαταραχής, η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει να παρέχει δωρεάν ξενοδοχείο και μεταφορά από και προς το αεροδρόμιο. Σε έκτακτες περιστάσεις που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν, η κάλυψη μπορεί να περιορίζεται σε τρεις διανυκτερεύσεις.
Ο περιορισμός αυτός δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε ορισμένες ευάλωτες κατηγορίες, όπως άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, ασυνόδευτοι ανήλικοι, βρέφη, έγκυες και, υπό προϋποθέσεις, άτομα που χρειάζονται ειδική ιατρική βοήθεια.
Χειραποσκευές και διορθώσεις στα εισιτήρια
Κάθε επιβάτης θα μπορεί να μεταφέρει χωρίς πρόσθετη χρέωση ένα προσωπικό αντικείμενο μέγιστων διαστάσεων 40x30x15 εκατοστών ή αντικείμενο που μπορεί να τοποθετηθεί κάτω από το μπροστινό κάθισμα.
Ο κανονισμός δεν καταργεί τους ναύλους που δεν περιλαμβάνουν τροχήλατη χειραποσκευή. Ωστόσο, πριν από την ολοκλήρωση της κράτησης θα πρέπει να εμφανίζεται εξ ορισμού και ο ναύλος που περιλαμβάνει χειραποσκευή, ώστε ο καταναλωτής να συγκρίνει το πραγματικό κόστος.
Αν η εταιρεία χρειαστεί, για παράδειγμα λόγω χωρητικότητας ή αλλαγής αεροσκάφους, να μεταφέρει την επιτρεπόμενη χειραποσκευή στον χώρο αποσκευών, δεν θα μπορεί να επιβάλει επιπλέον χρέωση.
Ένα απλό ορθογραφικό λάθος στο όνομα δεν θα πρέπει να συνεπάγεται πρόσθετη επιβάρυνση. Εφόσον το αίτημα υποβληθεί έως 48 ώρες πριν από την αναχώρηση, ο αερομεταφορέας θα πρέπει να διορθώνει δωρεάν, τουλάχιστον μία φορά, ορθογραφικά λάθη ή να πραγματοποιεί την προβλεπόμενη διοικητική επικαιροποίηση.
Η διάταξη δεν αφορά αλλαγή του προσώπου που ταξιδεύει ούτε μεταβίβαση του εισιτηρίου σε τρίτο.
Υποβάθμιση θέσης και προθεσμίες για τις αποζημιώσεις
Αν ο επιβάτης τοποθετηθεί σε ανώτερη κατηγορία από αυτή που αγόρασε, η εταιρεία δεν θα μπορεί να ζητήσει επιπλέον χρήματα. Αν, αντίθετα, μεταφερθεί σε χαμηλότερη κατηγορία, θα προβλέπεται αυτόματη επιστροφή χρημάτων εντός 14 ημερών.
Η επιστροφή θα ανέρχεται τουλάχιστον στο 30% της τιμής της πτήσης για διαδρομές έως 1.500 χιλιόμετρα, στο 50% για τις περισσότερες ενδιάμεσες κατηγορίες και στο 75% για τις μεγαλύτερες πτήσεις.
Ο επιβάτης θα έχει εννέα μήνες από την ημερομηνία αναχώρησης που αναγράφεται στο εισιτήριο για να υποβάλει αίτημα αποζημίωσης. Η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει να επιβεβαιώνει την παραλαβή και, μέσα σε 30 ημερολογιακές ημέρες, είτε να καταβάλλει την αποζημίωση είτε να εξηγεί γιατί δεν την καταβάλλει.
Παράλληλα, αεροπορικές εταιρείες και μεσάζοντες θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμό διαχείρισης καταγγελιών. Η καταγγελία θα μπορεί να υποβληθεί εντός 12 μηνών από την πτήση ή από την ημερομηνία κατά την οποία αυτή επρόκειτο να πραγματοποιηθεί ή εντός τριών μηνών από το αίτημα αποζημίωσης, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι μεταγενέστερη.
Η παραλαβή θα πρέπει να επιβεβαιώνεται εντός επτά εργάσιμων ημερών και η τεκμηριωμένη απάντηση να δίνεται μέσα σε έναν μήνα. Σε ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις, η τελική απάντηση μπορεί να δοθεί έως και σε δύο μήνες.
Γονείς, παιδιά και καρότσια
Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να προσφέρουν χωρίς πρόσθετη χρέωση στον συνοδό ενός παιδιού τη δυνατότητα να καθίσει σε παρακείμενη θέση, εφόσον ταξιδεύουν με την ίδια σύμβαση μεταφοράς. Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις, θα πρέπει να καταβάλλουν προσπάθεια ώστε γονείς και παιδιά να τοποθετούνται μαζί.
Βρέφη και παιδιά θα μπορούν να χρησιμοποιούν χωρίς επιπλέον κόστος το καρότσι τους έως την πύλη ή τη θύρα του αεροσκάφους. Προβλέπεται επίσης προτεραιότητα κατά την επιβίβαση για τα παιδιά με καρότσι και τους συνοδούς τους.
Πρόσθετη προστασία για άτομα με αναπηρία
Οι πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται σε προσβάσιμη μορφή, ενώ σε περίπτωση διαταραχής οι επιβάτες με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα θα δικαιούνται ιδιαίτερη φροντίδα και ταχύτερη εξυπηρέτηση.
Κατά την αναδρομολόγηση, οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να αποφεύγουν τις πρόσθετες ανταποκρίσεις.
Σε όλα τα αεροδρόμια της ΕΕ με εμπορική επιβατική κίνηση θα προβλέπεται η διάθεση δωρεάν πόσιμου νερού και σταθμών φόρτισης ηλεκτρονικών συσκευών. Η υποχρέωση θα ισχύει ανεξάρτητα από την ώρα της ημέρας, την πτήση ή τον τερματικό σταθμό στον οποίο βρίσκεται ο επιβάτης.
Ο νέος κανονισμός επιχειρεί να κάνει πιο ξεκάθαρο τι δικαιούται ο ταξιδιώτης όταν μια πτήση καθυστερεί, ακυρώνεται ή δεν πραγματοποιείται όπως είχε προγραμματιστεί. Οι αεροπορικές εταιρείες θα έχουν συγκεκριμένες προθεσμίες για επιστροφές χρημάτων, αποζημιώσεις και απαντήσεις σε καταγγελίες, ενώ ενισχύεται η προστασία σε περιπτώσεις πολύωρης αναμονής, χαμένης ανταπόκρισης και ανάγκης για εναλλακτική μεταφορά.
Σε ό,τι αφορά τις έκτακτες περιστάσεις, η εταιρεία δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από την υποχρέωση αποζημίωσης. Θα πρέπει να αποδεικνύει ότι υπάρχει άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ του έκτακτου γεγονότος και της διαταραχής της πτήσης και ότι αυτή δεν μπορούσε να αποφευχθεί ακόμη και με τη λήψη όλων των εύλογων μέτρων.
Οι νέοι κανόνες δεν εφαρμόζονται ακόμη. Η ημερομηνία-ορόσημο είναι η 23η Οκτωβρίου 2027, όταν ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2202 θα αρχίσει να εφαρμόζεται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
