Με το βλέμμα στραμμένο στις ευρωπαϊκές αποφάσεις της επόμενης εβδομάδας, η Αθήνα επιχειρεί να εξασφαλίσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια. Η ελληνική πρωτοβουλία θα τεθεί επί τάπητος στο Λουξεμβούργο, αρχικά στο Eurogroup της Πέμπτης και στη συνέχεια στο ECOFIN της Παρασκευής.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, ξεκαθάρισε πως η συζήτηση θα ανοίξει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς όμως οι τελικές αποφάσεις να λαμβάνονται εκεί. «Εκεί θα τεθούν ζητήματα. Οι αποφάσεις λαμβάνονται πάντα στο επίπεδο των ηγετών. Λαμβάνονται πάντα στο Συμβούλιο Κορυφής».
Το ελληνικό αίτημα, όπως αποτυπώθηκε στην επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεν αφορά μια προσωρινή μείωση φόρου, όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης ή ο ΦΠΑ. Η Αθήνα ζητά να εξαιρεθούν, μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο, από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς τα προσωρινά μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά επιδιώκει να μπορούν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αξιοποιούν πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. «Ο κ. Μητσοτάκης δεν ζητάει φόρο, ζητάει χώρο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Πιερρακάκης, περιγράφοντας έναν μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να χρησιμοποιήσει περισσότερα από τα δικά της έσοδα, χωρίς αυτά να προσμετρώνται στον ίδιο βαθμό στην οροφή των δαπανών.
Το μέτρο που θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί, εφόσον κριθεί απαραίτητο, θα εξαρτηθεί από τις ανάγκες της περιόδου. Στο τραπέζι μπορεί να βρεθούν μεγαλύτερη στήριξη στο πετρέλαιο θέρμανσης, πρόσθετη παρέμβαση στην αντλία ή πιο στοχευμένα μέτρα για τις ευάλωτες ομάδες.
Η κυβέρνηση θέλει να έχει διαθέσιμα επιπλέον περιθώρια, πέρα από αυτά που ήδη χρησιμοποιεί, σε περίπτωση που ο χειμώνας αποδειχθεί δυσκολότερος ή η ενεργειακή αναταραχή διαρκέσει περισσότερο και αποκτήσει μεγαλύτερη ένταση. Ο νέος ευρωπαϊκός δημοσιονομικός κανόνας περιορίζει την αύξηση των καθαρών δαπανών των κρατών-μελών, ακόμη και όταν η οικονομία υπεραποδίδει και δημιουργούνται υψηλότερα έσοδα.
Αυτό σημαίνει ότι τα πρόσθετα έσοδα δεν μπορούν αυτομάτως να μετατραπούν στο σύνολό τους σε νέες δαπάνες. Για τον λόγο αυτό η Αθήνα ζητά, εξαιτίας της νέας ενεργειακής κρίσης, μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να μπορεί να κινηθεί πέρα από τα ήδη συμφωνημένα όρια, εφόσον οι συνθήκες το καταστήσουν αναγκαίο.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εξετάζουν και δυσμενέστερα σενάρια για τους επόμενους μήνες. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε ότι υπάρχουν «πολύ πιο δύσκολα σενάρια», επισημαίνοντας πως οι παρεμβάσεις θα επανεξετάζονται ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στον σχεδιασμό συνυπολογίζονται και τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που προκαλεί η άνοδος των τιμών. Σύμφωνα με τον υπουργό, τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ για φέτος υπολογίζονται περίπου στα 950 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, το κόστος των παρεμβάσεων που έχουν ήδη υλοποιηθεί για την ενεργειακή κρίση από την αρχή του έτους έχει ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Διαφορετική είναι η εικόνα στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, καθώς τα έσοδα μειώνονται. Ο συγκεκριμένος φόρος υπολογίζεται με βάση την ποσότητα των καυσίμων που καταναλώνονται και όχι την τιμή τους. Έτσι, όσο η ακρίβεια περιορίζει την κατανάλωση, τόσο υποχωρούν και οι αντίστοιχες εισπράξεις.
Η ευρωπαϊκή διεκδίκηση αποτελεί, σύμφωνα με τον Κυριάκο Πιερρακάκη, μια δεύτερη γραμμή άμυνας. Όπως ανέφερε στην ΕΡΤ, υπάρχουν δυνατότητες αντιμετώπισης ακόμη και δυσμενέστερων εξελίξεων, με βάση τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας. Πιο καθαρή εικόνα αναμένεται να αποτυπωθεί στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, το οποίο κατατίθεται στη Βουλή τη Δευτέρα.
Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 14η Οκτωβρίου, όταν θα ανακοινωθούν τα μέτρα για το πετρέλαιο θέρμανσης, τα οποία θα περιλαμβάνουν διπλή παρέμβαση.
