Η ψηφιακή απάτη παίρνει ολοένα μεγαλύτερες διαστάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Οργανώσεις καταναλωτών και άλλοι φορείς κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αυξήσει την πίεση προς τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στα οικονομικά στοιχεία. Σύμφωνα με δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που επικαλείται σχετική ανακοίνωση, οι απώλειες από απάτες έφθασαν τα 4,2 δισ. ευρώ μόνο το 2024, ενώ οι οργανώσεις προειδοποιούν πως το φαινόμενο συνεχίζει να διευρύνεται.
Σε κοινή παρέμβασή τους με τίτλο «Ensuring a Safe Digital Space Now», καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις αρμόδιες εθνικές αρχές να διασφαλίσουν ότι οι πλατφόρμες συμμορφώνονται πλήρως με τον Digital Services Act (DSA), καθώς τα scams εξαπλώνονται διαρκώς στα social media.
Οι συνέπειες, πάντως, δεν περιορίζονται στην απώλεια χρημάτων. Τα θύματα συχνά υφίστανται σοβαρές συναισθηματικές και ψυχολογικές συνέπειες, ενώ η συνεχής παρουσία απατηλού περιεχομένου υπονομεύει συνολικά την εμπιστοσύνη των πολιτών στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Οι επιτήδειοι αξιοποιούν οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα υγείας και ψυχολογικές ευαισθησίες των χρηστών, με τους ανηλίκους να θεωρούνται ιδιαίτερα εκτεθειμένοι. Για να κάνουν τις παγίδες τους πιο πειστικές, δημιουργούν ψεύτικους λογαριασμούς ή διαφημίσεις που εμφανίζονται ως αναρτήσεις γνωστών επιχειρήσεων, εμπορικών σημάτων, μέσων ενημέρωσης ή δημόσιων προσώπων.
Οι οργανώσεις στρέφουν την κριτική τους και προς τις ίδιες τις πλατφόρμες. Αν και οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι λαμβάνουν μέτρα για τον εντοπισμό και την αφαίρεση απατηλού περιεχομένου, οι φορείς θεωρούν ότι οι δημοσιευμένες αξιολογήσεις κινδύνου υποβαθμίζουν τόσο την έκταση όσο και τη σοβαρότητα του φαινομένου.
Για τον λόγο αυτό ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές εποπτικές αρχές να επιταχύνουν τις έρευνες και να επιβάλλουν αποφασιστικά μέτρα όπου διαπιστώνονται παραβάσεις.
Στο επίκεντρο των προτάσεών τους βρίσκεται η εφαρμογή της αρχής «safety by design». Η προστασία από την απάτη, δηλαδή, θα πρέπει να ενσωματώνεται στον ίδιο τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών και όχι να αποτελεί μια εκ των υστέρων αντίδραση, όταν η ζημιά έχει ήδη γίνει.
Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες είναι ξεκάθαρο: οι πολίτες δεν μπορεί να επωμίζονται μόνοι τους το κόστος της ψηφιακής απάτης. Στην εποχή του DSA, ευθύνη για ένα ασφαλές Διαδίκτυο έχουν και οι πλατφόρμες που φιλοξενούν, προωθούν και συχνά κερδίζουν από το περιεχόμενο που φτάνει στους χρήστες.
