Την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε αιφνίδιες και μαζικές παράτυπες αφίξεις προωθεί η Κομισιόν, παρουσιάζοντας ένα νέο σχέδιο δράσης πέντε σημείων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ισχυρότερη Frontex, τα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης, η επιτήρηση των social media, η αντιμετώπιση των κυκλωμάτων διακινητών και η επιτάχυνση των επιστροφών.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά τις πιέσεις που δέχθηκαν το τελευταίο διάστημα τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναφέρεται ειδικά στην κρίση του καλοκαιριού στη Θέουτα. Παρότι οι παράτυπες διελεύσεις βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021, η Κομισιόν προειδοποιεί ότι τα πρόσφατα γεγονότα κατέδειξαν πόσο γρήγορα μπορεί να προκύψει κατάσταση έκτακτης ανάγκης από αιφνίδιες και μαζικές αφίξεις.
Το σχέδιο αποτελεί συνέχεια της ευρωπαϊκής στρατηγικής για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, η οποία παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο του 2026, και στηρίζεται σε πέντε βασικούς άξονες.
Ισχυρότερη Frontex και νέο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης
Η Επιτροπή προαναγγέλλει ένα νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών, το οποίο θα ενεργοποιείται για την προστασία των εξωτερικών συνόρων, ακόμη και όταν οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών οργανώνονται ή «εργαλειοποιούνται».
Παράλληλα, σχεδιάζεται πρόταση για την ενίσχυση της εντολής της Frontex και τη δημιουργία ενός ισχυρότερου μόνιμου σώματος, ικανού να αναπτύσσει άμεσα προσωπικό και εξοπλισμό όπου χρειάζεται. Ο οργανισμός αναμένεται να αποκτήσει διευρυμένο ρόλο στις επιστροφές και στη συνεργασία με τρίτες χώρες, καθώς και μεγαλύτερες δυνατότητες επιτήρησης των εξωτερικών συνόρων και των περιοχών πριν από αυτά.
Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται στοχευμένη στήριξη προς τα κράτη-μέλη για την ενίσχυση ευαίσθητων τμημάτων των συνόρων, αλλά και η δυνατότητα ενεργοποίησης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.
Συνεργασία με τρίτες χώρες πριν από την άφιξη των ροών
Ένας ακόμη βασικός άξονας αφορά την ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες προέλευσης και διέλευσης. Η Κομισιόν δίνει έμφαση στην παρακολούθηση των μεταναστευτικών ροών, στην έγκαιρη προειδοποίηση και στην ανταλλαγή πληροφοριών, ώστε οι ευρωπαϊκές αρχές να μπορούν να παρεμβαίνουν πριν οι ροές φτάσουν στα σύνορα.
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται η πρωτοβουλία Mediterranean Youth Skills and Jobs, όπως και η δημιουργία νέων Gateway Offices για την προώθηση νόμιμων και ασφαλών οδών προς την ΕΕ. Παράλληλα, προβλέπεται στενότερη συνεργασία της Frontex, της Europol και της Eurojust με τρίτες χώρες, καθώς και ανάπτυξη κέντρων συντονισμού του EUROSUR σε συνεργασία με χώρες-εταίρους.
Παρακολούθηση των social media από τη Frontex
Σημαντική αλλαγή αποτελεί η πρόταση για διεύρυνση της εντολής της Frontex, ώστε να μπορεί να πραγματοποιεί παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στόχος είναι να υπάρχει καλύτερη εικόνα των εξελίξεων και να παρέχεται επιχειρησιακή υποστήριξη στη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.
Τα κράτη-μέλη καλούνται, την ίδια ώρα, να τροφοδοτούν έγκαιρα το EUROSUR με πληροφορίες για γεγονότα που ενδέχεται να επηρεάσουν τα σύνορα της ΕΕ. Η Κομισιόν προτείνει επίσης την αξιοποίηση των εργαλείων του Digital Services Act, με νέα πρωτόκολλα άμεσης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών με πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, μηχανές αναζήτησης και εθνικές Αρχές.
Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη νέες ψηφιακές συνεργασίες με τρίτες χώρες, προκειμένου να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται διαδικτυακό περιεχόμενο που, σύμφωνα με την Επιτροπή, τροφοδοτεί την παράτυπη μετανάστευση.
Πίεση στα κυκλώματα διακινητών
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και η ενίσχυση της μάχης κατά των δικτύων διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων. Η Κομισιόν ζητά την ταχεία υιοθέτηση του προτεινόμενου καθεστώτος κυρώσεων, που θα επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε διακινητές.
Παράλληλα, ζητείται η επιτάχυνση της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού πλαισίου κατά της διακίνησης, αλλά και στενότερη συνεργασία με online πλατφόρμες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους ψηφιακών πληρωμών. Με αυτόν τον τρόπο θα επιχειρηθεί να εντοπιστούν τόσο οι διαδικτυακές δραστηριότητες των κυκλωμάτων όσο και οι παράνομες χρηματοοικονομικές ροές τους.
Περισσότερες και ταχύτερες επιστροφές
Ο πέμπτος άξονας αφορά όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ. Η Επιτροπή προτείνει ενισχυμένη συνεργασία με τρίτες χώρες για την επανεισδοχή υπηκόων τους, αξιοποιώντας εργαλεία που συνδέονται με το εμπόριο, την αναπτυξιακή συνεργασία και την πολιτική θεωρήσεων.
Την ίδια στιγμή, προβλέπεται ισχυρότερος ρόλος της Frontex στις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών που δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κομισιόν ζητά ακόμη από τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν το νέο πλαίσιο επιστροφών και τη διαδικασία επιστροφής στα σύνορα, αξιοποιώντας περισσότερο τη στήριξη της Frontex.
Σχεδιάζεται, τέλος, μεγαλύτερη ψηφιοποίηση των διαδικασιών, ώστε να επιταχυνθούν οι επιστροφές και να περιοριστεί το διοικητικό βάρος.
Το σχέδιο των πέντε σημείων θα παρουσιαστεί στα κράτη-μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, στις 1 και 2 Οκτωβρίου 2026. Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη και πως η εφαρμογή των μέτρων προϋποθέτει συντονισμένη δράση των κρατών-μελών, των ευρωπαϊκών οργανισμών και της Επιτροπής.
