Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους, την ώρα που οι τιμές των καυσίμων στη χώρα παραμένουν πάνω από τα 2,20 ευρώ το λίτρο. Σύμφωνα με νέα έκθεση της Κομισιόν, οι ενεργειακοί φόροι αποτελούν τη βασική πηγή αυτών των εσόδων.
Όπως προκύπτει από το Report on Public Finances in EMU της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν το 2024 περίπου στο 3,7% του ΑΕΠ. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών, αρκετά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται περίπου στο 2,1% του ΑΕΠ.
Το μεγαλύτερο μέρος των εισπράξεων προέρχεται από τους φόρους που συνδέονται με την ενέργεια, ενώ μικρότερη είναι η συμμετοχή των φόρων στις μεταφορές, στη ρύπανση και στους φυσικούς πόρους. Την ίδια στιγμή, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος στην αντλία.
Τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου Υγρών Καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης δείχνουν ότι η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης έχει φτάσει στα 2,201 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κίνησης διαμορφώνεται στα 2,219 ευρώ ανά λίτρο. Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις καταγράφονται για ακόμη μία φορά στις νησιωτικές περιοχές.
Οι Κυκλάδες παραμένουν η ακριβότερη περιοχή της χώρας στην αμόλυβδη, με μέση τιμή 2,428 ευρώ το λίτρο, ενώ ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με 2,323 ευρώ. Στο πετρέλαιο κίνησης, οι Κυκλάδες βρίσκονται επίσης στην κορυφή, με 2,415 ευρώ το λίτρο, και τα Δωδεκάνησα στη δεύτερη θέση με 2,302 ευρώ, παρά την κρατική επιδότηση και την έκπτωση των διυλιστηρίων, που συνολικά φτάνουν τα 15 λεπτά ανά λίτρο.
Η κατάσταση πιέζει τόσο τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν καθημερινά το αυτοκίνητο όσο και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται απευθείας στα λειτουργικά τους έξοδα. Παράλληλα, εντείνονται οι φόβοι για ένα νέο ντόμινο ανατιμήσεων στα ράφια από τον Οκτώβριο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Τετάρτης να ανακοινώσει τη νέα παρέμβαση για το πετρέλαιο κίνησης. Η κρατική επιδότηση στην αντλία αναμένεται, εκτός απροόπτου, να διατηρηθεί στα 10 λεπτά το λίτρο, ώστε μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων η συνολική ελάφρυνση να ανέρχεται στα 15 λεπτά.
Η στήριξη θα ισχύσει για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να μην «κλειδώσει» από τώρα τις παρεμβάσεις για ολόκληρο τον μήνα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης ανάλογα με την πορεία των τιμών. Ο δεύτερος γύρος ανακοινώσεων έχει προγραμματιστεί για τις 14 Οκτωβρίου 2026, μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Τότε αναμένεται να οριστικοποιηθούν τόσο τα μέτρα για το πετρέλαιο κίνησης κατά το δεύτερο μισό του μήνα όσο και το πακέτο στήριξης για τη θέρμανση. Η τελική μορφή των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, αλλά και από τις εμπορικές εκπτώσεις των εταιρειών και των διυλιστηρίων.
Στόχος του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι η τιμή διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης να ξεκινήσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, δηλαδή σε χαμηλότερο επίπεδο από εκείνο στο οποίο ολοκληρώθηκε η προηγούμενη περίοδος. Παράλληλα, εξετάζονται ακόμη χαμηλότερες τιμές, στην περιοχή των 1,60-1,65 ευρώ το λίτρο, εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες στην αγορά.
Το σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει ότι το ποσό της επιδότησης στην αντλία δεν θα είναι «κλειδωμένο» από την αρχή της χειμερινής περιόδου. Αντίθετα, θα μπορούσε να προσαρμόζεται κάθε μήνα ή ακόμη και ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την εξέλιξη των τιμών. Με αυτόν τον τρόπο, ο δημοσιονομικός χώρος για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια θα αξιοποιείται με μεγαλύτερη ευελιξία.
Σε ό,τι αφορά το επίδομα θέρμανσης, ο σχεδιασμός προβλέπει οριζόντια αύξηση της ενίσχυσης, χωρίς αλλαγές στα εισοδηματικά κριτήρια και στον αριθμό των δικαιούχων. Το μέτρο αφορά περίπου 1,2 εκατ. νοικοκυριά και έχει σήμερα δημοσιονομικό κόστος 173 εκατ. ευρώ.
Τα ποσά θα εξακολουθήσουν να διαφοροποιούνται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες κάθε περιοχής, ώστε μεγαλύτερη στήριξη να κατευθύνεται στα νοικοκυριά που έχουν αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.
Την ίδια ώρα, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συναντώνται σήμερα στο Δουβλίνο, καθώς οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου είναι λιγότερο γεμάτες από το συνηθισμένο. Στόχος είναι να αναζητηθούν γραμμές άμυνας απέναντι στη νέα ενεργειακή κρίση, με την Κομισιόν να επαναφέρει στο τραπέζι μέτρα εξοικονόμησης και περιορισμού της ζήτησης.
Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος. Για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιστρατεύουν μειώσεις φόρων, επιδοτήσεις, πλαφόν και έκτακτες ενισχύσεις.
Η Γερμανία μειώνει από την 1η Οκτωβρίου τον ενεργειακό φόρο στη βενζίνη και στο diesel κατά 14 λεπτά το λίτρο, με τη συνολική ελάφρυνση στην αντλία να φτάνει περίπου τα 17 λεπτά. Η Γαλλία διαθέτει πακέτο 450 εκατ. ευρώ, ενώ στην Ισπανία η έκπτωση έχει περιοριστεί στα 5 λεπτά, με δυνατότητα επαναφοράς στα 20 λεπτά εάν ενταθούν οι ανατιμήσεις.
Η Ιταλία παρατείνει τη μείωση του ειδικού φόρου, με κόστος άνω των 2,6 δισ. ευρώ, ενώ Πορτογαλία, Κύπρος και Ολλανδία διατηρούν φοροελαφρύνσεις και μειώσεις στους ειδικούς φόρους.
