Χαρτοφυλάκιο έργων συνολικού ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ διαχειρίζεται το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο, με σημαντικές παρεμβάσεις, όπως οι Φυλακές Κορυδαλλού και το στρατόπεδο Γκόνου, να περνούν στην κρίσιμη φάση της ωρίμασης.
Μιλώντας στη θεματική ενότητα «Τα μεγάλα έργα του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου», στο πλαίσιο του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, αναφέρθηκε στην πορεία των έργων και στις προκλήσεις της επόμενης περιόδου.
Από το συνολικό χαρτοφυλάκιο, τα 2,9 δισ. ευρώ αφορούν έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, από τα οποία έχει παραδοθεί σχεδόν το σύνολο. Τα υπόλοιπα περίπου 7 δισ. ευρώ αφορούν έργα εκτός Ταμείου Ανάκαμψης.
Στα έργα αυτά περιλαμβάνεται η ΠΥΡΚΑΛ, ενώ για τις Φυλακές Κορυδαλλού έχει ήδη αποσταλεί το σχέδιο σύμβασης. Ο κ. Σταμπουλίδης τοποθέτησε έως τα Χριστούγεννα το επόμενο καθοριστικό βήμα για την εξέλιξη του έργου.
Σε ό,τι αφορά το στρατόπεδο Γκόνου, τα σχέδια σύμβασης έχουν σταλεί στα δύο σχήματα και πλέον αναμένονται τα σχόλιά τους.
Για το project στη Φυλή, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του Ταμείου ανέφερε ότι δεν προχώρησε με υπαιτιότητα του δημάρχου, σημειώνοντας πως πλέον ο δήμος «μπορεί να το κάνει ό,τι θέλει».
Στις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου βρίσκεται και η επιτάχυνση των έργων του ΟΣΕ. Η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF) έχει αναλάβει την ωρίμαση σιδηροδρομικών έργων συνολικού ύψους σχεδόν 500 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, το Ταμείο επιδιώκει, μέσα από τη νέα κουλτούρα που έχει αναπτύξει στην αξιοποίηση των assets του, να διατηρεί συμμετοχή στα έργα. Ο κ. Σταμπουλίδης έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το σχέδιο του Λαυρίου, στο οποίο συμμετέχει με 49%, υπογραμμίζοντας ότι και στις μελλοντικές αποκρατικοποιήσεις θα επιδιώκεται η διατήρηση μετοχικής συμμετοχής στην ανάπτυξη των έργων, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, ορόσημα και ρήτρες.
Τον Οκτώβριο αναμένεται, μάλιστα, να παρουσιαστεί ένα ολιστικό πρόγραμμα για την αξιοποίηση κρίσιμων υποδομών. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειάς τους, αλλά και η δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την προσέλκυση επενδύσεων.
Όπως γνωστοποίησε ο κ. Σταμπουλίδης, την Κυριακή υπεγράφη επίσης η επιστροφή 2 δισ. ευρώ, τα οποία θα αποδοθούν στον ESM.
Αναφερόμενος στην αποτελεσματικότητα του κράτους και στην ταχύτητα υλοποίησης των επενδύσεων, στάθηκε στην ανάγκη περιορισμού της γραφειοκρατίας. Όπως υποστήριξε, η Ευρώπη πρέπει να περάσει από τους πολυδαίδαλους μηχανισμούς ελέγχου σε σύγχρονα εργαλεία εποπτείας.
Παράλληλα, τόνισε ότι πρέπει να επανεξεταστούν η περιβαλλοντική αδειοδότηση και συνολικά οι αδειοδοτικές διαδικασίες που καθυστερούν την υλοποίηση έργων στη χώρα.
Όπως σημείωσε, η μείωση της γραφειοκρατίας δεν αποτελεί απειλή για τους δημοσίους υπαλλήλους. Αντίθετα, η μετάβαση σε ένα πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό Δημόσιο απαιτεί νέες προσλήψεις και νέες δεξιότητες, ώστε το ανθρώπινο δυναμικό να ανταποκριθεί στις ανάγκες της νέας εποχής.
Στην ίδια θεματική ενότητα, ο Δημήτρης Ν. Σαμαράς, πρόεδρος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», επισήμανε πως το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας είναι η επιτάχυνση της ωρίμασης των μεγάλων έργων και η δημιουργία ενός σταθερού pipeline ώριμων επενδύσεων.
Όπως εξήγησε, με αυτόν τον τρόπο η χώρα θα είναι σε θέση να αξιοποιεί εγκαίρως κάθε χρηματοδοτική ευκαιρία στη μετά το Ταμείο Ανάκαμψης εποχή.
«Η εμπειρία του Ταμείου Ανάκαμψης απέδειξε ότι η Ελλάδα μπορεί να σχεδιάζει και να υλοποιεί μεγάλο όγκο έργων μέσα σε απαιτητικά χρονοδιαγράμματα, αποκτώντας παράλληλα σημαντική τεχνογνωσία στην ωρίμαση, τη δημοπράτηση και την υλοποίηση σύνθετων έργων» τόνισε.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η αξιοποίηση αυτής της τεχνογνωσίας για τη δραστική μείωση του χρόνου που απαιτείται μέχρι την έναρξη μιας επένδυσης. «Στην επένδυση, ο χρόνος δεν είναι απλώς χρόνος. Είναι κόστος», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι οι καθυστερήσεις σε μελέτες, αδειοδοτήσεις, πολεοδομικά ζητήματα, εγκρίσεις και συντονισμό υπηρεσιών αυξάνουν το επενδυτικό ρίσκο και μεταθέτουν χρονικά τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην έγκαιρη ωρίμαση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας. «Ένα δημόσιο ακίνητο ή μία μεγάλη έκταση δεν αποτελεί αυτομάτως επενδύσιμο asset. Πρέπει προηγουμένως να έχουν αποσαφηνιστεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς, οι χρήσεις γης, οι πολεοδομικοί και περιβαλλοντικοί περιορισμοί, οι απαιτούμενες υποδομές και αδειοδοτήσεις, καθώς και η οικονομική βιωσιμότητα της προτεινόμενης αξιοποίησης» εξήγησε.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Σαμαράς ανέδειξε τον ρόλο του τεχνικού συμβούλου από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως τα εμπόδια και να δημιουργείται σαφής «οδικός χάρτης» έως τη δημοπράτηση και την υλοποίηση.
Κεντρικό ρόλο στη νέα περίοδο αποδίδει και στη Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF) του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, ως μηχανισμό ωρίμασης, δημοπράτησης και επιτάχυνσης στρατηγικών έργων.
«Πρέπει να αντιστρέψουμε τη λογική: να δημιουργούμε το pipeline των ώριμων έργων πριν εμφανιστεί η χρηματοδοτική ευκαιρία και όχι μετά», τόνισε.
Καθώς η χρηματοδότηση μετατοπίζεται σταδιακά από το RRF προς εθνικούς και νέους ευρωπαϊκούς πόρους, ΣΔΙΤ, παραχωρήσεις και ιδιωτικά κεφάλαια, η έγκαιρη ύπαρξη ώριμων και υλοποιήσιμων έργων αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα για την επόμενη αναπτυξιακή περίοδο.
Ο κ. Σαμαράς επεσήμανε τη σημασία της έγκαιρης συμμετοχής του μελετητή για την αποτελεσματική και σύντομη ωρίμαση κάθε έργου. «Ο χρόνος είναι κόστος» ανέφερε χαρακτηριστικά και πρότεινε από το ΠΔΕ να διατεθεί μέρος των πόρων για την ωρίμαση αξιοποίησης ακινήτων του Δημοσίου, γιατί, όπως είπε, «υπάρχει μία πολύ απλή οικονομική πραγματικότητα: Κάθε πρόβλημα που δεν λύνει το Δημόσιο πριν από τον διαγωνισμό, κινδυνεύει να το πληρώσει ακριβότερα μέσα ή μετά τον διαγωνισμό. Γιατί πάντα κάποιος πληρώνει και το χρόνο. Και εδώ ο τεχνικός σύμβουλος μπορεί να κάνει τη διαφορά: να εντοπίζει τα προβλήματα νωρίς, να οργανώνει όπου είναι εφικτό παράλληλα και όχι διαδοχικά τις διαδικασίες, να συντονίζει διαφορετικές ειδικότητες και φορείς και να δημιουργεί έναν σαφή οδικό χάρτη, μέχρι τη δημοπράτηση και την υλοποίηση. Όχι απλά να προσθέτει μία ακόμη μελέτη στον φάκελο. Είναι να αφαιρεί εμπόδια και χρόνο από την επένδυση».
Δ. Ν. Σαμαράς
* Επισυνάπτεται φωτογραφία- Πηγή: 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026
