Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε τη Δευτέρα την ενίσχυση της Αρχιτεκτονικής Αντίδρασης σε Διαστημικές Απειλές (EU Space Threat Response Architecture – STRA), σε μια απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα για την ασφάλεια της Ευρώπης στο διάστημα.
Η κίνηση της ΕΕ αποτελεί απάντηση στην αυξανόμενη ανεύθυνη και εχθρική συμπεριφορά τρίτων πλευρών, η οποία απειλεί πλέον τις ευρωπαϊκές υποδομές, τα κράτη-μέλη και τη διεθνή σταθερότητα. Με το νέο πλαίσιο, η Ένωση αποκτά θεσμικά και επιχειρησιακά εργαλεία για την παρακολούθηση, την έγκαιρη προειδοποίηση και την άμεση αντίδραση σε διαστημικές απειλές, ακόμη και μέσω στοχευμένων κυρώσεων.
Η αναβαθμισμένη αρχιτεκτονική διευρύνει την προστασία πέρα από τα μεγάλα ευρωπαϊκά διαστημικά προγράμματα. Στο εξής, καλύπτονται και απειλές κατά των εθνικών διαστημικών συστημάτων, των επίγειων υποδομών και των υπηρεσιών των κρατών-μελών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι οι δορυφορικές τεχνολογίες και τα δεδομένα που παρέχουν είναι πλέον απαραίτητα για την καθημερινή λειτουργία των κοινωνιών, την οικονομική ανάπτυξη, την πράσινη μετάβαση και την εθνική άμυνα. Ως εκ τούτου, κάθε εχθρική ενέργεια ή δολιοφθορά εναντίον τους θα αντιμετωπίζεται ως απειλή για το σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας.
Κεντρικό στοιχείο του νέου μηχανισμού είναι η δυνατότητα άμεσης λήψης αποφάσεων σε περίπτωση κρίσης. Όταν απαιτείται κατεπείγουσα δράση για την αντιμετώπιση μιας διαστημικής απειλής, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική θα μπορεί να υιοθετεί προσωρινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Η διαδικασία επιτρέπει την προσωρινή παράκαμψη της γραφειοκρατίας, χωρίς να καταργεί τον θεσμικό έλεγχο. Το Συμβούλιο θα πρέπει να επικυρώσει, να τροποποιήσει ή να ανακαλέσει την απόφαση το συντομότερο δυνατό και, σε κάθε περίπτωση, μέσα σε τέσσερις εβδομάδες από την ενεργοποίησή της.
Παράλληλα, η απόφαση θεσπίζει επίσημα τη «διαστημική εργαλειοθήκη ασφαλείας». Μέσω αυτής, ο Ύπατος Εκπρόσωπος θα μπορεί να εισηγείται στοχευμένα περιοριστικά μέτρα και αυστηρές κυρώσεις σε κράτη ή οντότητες που προχωρούν σε εχθρικές ενέργειες στο διάστημα.
Για τη διατήρηση του μηχανισμού STRA σε διαρκή ετοιμότητα, προβλέπονται επίσης ετήσιες ασκήσεις προσομοίωσης. Τα κράτη-μέλη και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα δοκιμάζουν τον συντονισμό και τα αντανακλαστικά τους απέναντι σε σενάρια υβριδικού πολέμου ή δολιοφθοράς δορυφόρων.
