Η ιδιότητα μιας επιχείρησης ως μεγάλου καταναλωτή ενέργειας δεν αρκεί από μόνη της για την πρόσβαση σε κρατικές ενεργειακές ενισχύσεις, όταν η εταιρεία έχει χαρακτηριστεί «προβληματική» ή «σε κρίση». Αυτό έκρινε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), σε απόφαση με ευρύτερες συνέπειες για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η ετυμηγορία αφορά τη διαμάχη της Acciaierie d’Italia (ADI), του μεγαλύτερου χαλυβουργικού ομίλου της Ιταλίας, με τις ιταλικές αρχές και δεν κλείνει οριστικά την υπόθεση. Το ΔΕΕ έδωσε τη δεσμευτική ερμηνεία του ευρωπαϊκού δικαίου, ενώ πλέον το ιταλικό δικαστήριο καλείται να εξετάσει τα συγκεκριμένα δεδομένα και να εκδώσει την τελική απόφαση για τη χαλυβουργία.
Η υπόθεση ξεκίνησε το 2024, όταν οι αρμόδιες αρχές απέρριψαν τα αιτήματα της ADI να ενταχθεί, το 2025, στις επιχειρήσεις υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης που δικαιούνται οικονομικά πλεονεκτήματα.
Η απόφαση των ιταλικών αρχών συνδέθηκε με την οικονομική κατάσταση της εταιρείας. Η ADI είχε κηρυχθεί αφερέγγυα και είχε υπαχθεί στο ιταλικό καθεστώς έκτακτης διοίκησης. Με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, θεωρήθηκε επομένως «επιχείρηση σε κρίση».
Η εταιρεία προσέφυγε κατά της απόφασης, με την ιταλική διοικητική δικαιοσύνη να απευθύνεται στο ΔΕΕ. Το ερώτημα ήταν εάν ο αποκλεισμός επιχειρήσεων που βρίσκονται σε καθεστώς έκτακτης διοίκησης από τις ενισχύσεις για μεγάλους καταναλωτές ενέργειας είναι συμβατός με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Το Δικαστήριο απάντησε ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιτρέπουν έναν τέτοιο αποκλεισμό. Όπως υπενθύμισε, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας προβλέπουν ότι οι συγκεκριμένες ενισχύσεις δεν πρέπει να χορηγούνται σε επιχειρήσεις που χαρακτηρίζονται «σε κρίση» βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διευκρίνιση ότι μια εταιρεία που βρίσκεται σε καθεστώς έκτακτης διοίκησης μπορεί να θεωρηθεί «επιχείρηση σε κρίση», όταν για την υπαγωγή της στη συγκεκριμένη διαδικασία απαιτείται προηγουμένως να έχει διαπιστωθεί η αφερεγγυότητά της.
Το ΔΕΕ επισημαίνει ακόμη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υιοθετώντας τις συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές, έχει περιορίσει το δικό της περιθώριο διακριτικής ευχέρειας ως προς την αξιολόγηση της συμβατότητας των κρατικών ενισχύσεων. Απόκλιση από τους κανόνες αυτούς θα μπορούσε να παραβιάσει βασικές αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου, όπως η ίση μεταχείριση και η προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Η ετυμηγορία του Λουξεμβούργου αναμένεται να λειτουργήσει ως οδηγός και για άλλες ανάλογες υποθέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ξεκαθαρίζοντας τα όρια πρόσβασης των ενεργοβόρων επιχειρήσεων σε κρατική στήριξη.
