Η Λιθουανία ζητά έναν ισχυρό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ικανό να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες της άμυνας, της ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας. Ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της χώρας, Σιγκίτας Μίτκους, προειδοποιεί ότι θα ήταν απαράδεκτη μια περικοπή της τάξης των 300 ή 400 δισ. ευρώ στο επόμενο επταετές Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ασκώντας εμμέσως κριτική στη Γερμανία και στους «φειδωλούς» που τάσσονται υπέρ ενός μικρότερου προϋπολογισμού.
Σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», την οποία παραχώρησε στις Βρυξέλλες, ο λιθουανός υπουργός τάσσεται υπέρ της εξεύρεσης νέων πηγών εσόδων και δηλώνει πως η χώρα του, η οποία θα αναλάβει την προεδρία της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2027, είναι διατεθειμένη να επιδείξει ευελιξία ως προς τη σύνθεσή τους.
Σχετικά με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), πιστεύετε ότι θα καταλήξουμε σε μειωμένο προϋπολογισμό σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής που προβλέπει κάπου 2 τρισ. ευρώ;
Η Λιθουανία πάντα τασσόταν υπέρ ενός μεγαλύτερου προϋπολογισμού, λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις. Τώρα ερχόμαστε αντιμέτωποι με την πραγματικότητα. Η κυπριακή πρόταση μείωσε συνολικά το μέγεθος του ΠΔΠ κατά 2%. Για τους «φειδωλούς» ένας τέτοιος προϋπολογισμός δεν είναι αποδεκτός. Από την άλλη πλευρά έχουμε τους «Φίλους της Συνοχής», οι οποίοι θα μπορούσαν να ταχθούν υπέρ ενός μεγαλύτερου προϋπολογισμού ή υπέρ της πρότασης της Επιτροπής.
Υπάρχουν τέσσερις «τομείς». Εμείς εμμένουμε στη θέση ότι ο πρώτος (Συνοχή, ΚΑΠ) δεν πρέπει να θιγεί. Φαίνεται ότι οι τομείς 2 και 3, «Ανταγωνιστικότητα» και «Παγκόσμια Ευρώπη» θα υποστούν μειώσεις. Το ερώτημα τώρα είναι ποια επιμέρους κονδύλια εντός των τομέων θα περικοπούν.
Ο δεύτερος, που περιλαμβάνει την άμυνα, την ασφάλεια και τη στρατιωτική κινητικότητα, είναι πολύ σημαντικός για εμάς. Και αν θέλουμε η Ευρώπη να διαδραματίζει ρόλο παγκοσμίως χρειαζόμαστε τους απαραίτητους πόρους στον τομέα «Παγκόσμια Ευρώπη».
Επομένως, το ερώτημα αφορά τους συναδέλφους μας της ομάδας των «φειδωλών». Υπάρχουν τέσσερις επιλογές. Πρώτον, η σύνθεση νέων ιδίων πόρων. Δεύτερον, η αναχρηματοδότηση του χρέους του ταμείου Ανάκαμψης. Τρίτον, ο κοινός δανεισμός. Τέταρτον, η μείωση του συνολικού προϋπολογισμού, όπως επιθυμούν οι «φειδωλοί», καθότι χρειαζόμαστε συμφωνία.
Ποια από αυτές τις επιλογές προκρίνετε;
Θα επιδεικνύαμε ευελιξία όσον αφορά τις επιλογές που προανέφερα, αλλά θα ήταν απαράδεκτο να μειωθεί ο προϋπολογισμός, για παράδειγμα, κατά 300 ή 400 δισ. ευρώ, διότι θα ήταν δύσκολο για την ΕΕ να αντιμετωπίσει όλες τις προκλήσεις, άμυνα και ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, προστασία των συνόρων κ.λπ.
Θα ήμασταν πρόθυμοι να συμβιβαστούμε σχετικά με τις νέες πηγές εσόδων και θα επιδεικνύαμε ευελιξία ως προς τη σύνθεση των νέων ιδίων πόρων. Χωρίς αυτούς, δεν θα είναι δυνατή η επίτευξη συμφωνίας για το συνολικό μέγεθος του ΠΔΠ.
Η Λιθουανία έχει αποτελέσει στόχο υβριδικών επιθέσεων. Βρισκόμαστε ήδη σε πόλεμο με τη Ρωσία;
Δεν θα μπορούσα να πω ότι βρισκόμαστε σε πόλεμο, αλλά οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι οι επιθέσεις στις χώρες της Βαλτικής, στην Πολωνία, στο Λουξεμβούργο και στη Γερμανία καταδεικνύουν την ανάγκη να είμαστε προετοιμασμένοι και να διαθέτουμε τα κατάλληλα μέσα και εξοπλισμό για την αντιμετώπισή τους.
Πρέπει να προετοιμαστούμε για να αντιμετωπίσουμε υβριδικές και συμβατικές (κινητικές) απειλές και να ενισχύσουμε την προσοχή και τις επενδύσεις μας στις αμυντικές ικανότητες.
Η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ένα ευρωπαϊκό «Αρθρο 4». Γιατί όμως ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ να ενεργοποιήσει το ευρωπαϊκό «Αρθρο 4» και όχι το Αρθρο 4 του ΝΑΤΟ;
Πρέπει, κατ’ αρχάς, να έχουμε κατά νου τι διαθέτουμε στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, του βασικού μας Οργανισμού για την άμυνα και να εξετάζουμε πάντα τη συμπληρωματικότητα και την προστιθέμενη αξία που προκύπτει από τις προσπάθειές μας σε σχέση με το ΝΑΤΟ.
Διαθέτουμε ήδη καλά παραδείγματα συμπληρωματικότητας. Οι πρωτοβουλίες που αναπτύξαμε εντός της ΕΕ, όπως το SAFE, το EDP και το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Ειρήνη λειτουργούν συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ.
Ποια είναι η άποψή σας για ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας;
Χρειάζεται να γίνουν περισσότερες συζητήσεις. Εάν νέα σχήματα συμβάλλουν στην ταχύτητα λήψης αποφάσεων, για παράδειγμα, στην αντιμετώπιση υβριδικών ή συμβατικών επιθέσεων, τότε είμαστε πρόθυμοι να συζητήσουμε.
Ωστόσο, οφείλουμε και πάλι να έχουμε κατά νου τη συνολική προσέγγιση στην άμυνα και την αποτροπή, καθώς και τα μέσα που διαθέτουμε τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην ΕΕ.
Η Φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε τρεις χώρες που θα μπορούσαν να συμμετέχουν: το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ουκρανία και τη Νορβηγία. Θα μπορούσαν να ενταχθούν και άλλες;
Εάν μιλάμε για ενισχυμένη συνεργασία με στρατηγικούς εταίρους όπως ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Αυστραλία κ.λπ., θα μπορούσαμε να συζητήσουμε διάφορα σχήματα και δομές. Το ερώτημα, όμως, είναι ποιοι στόχοι θα μπορούσαν να επιτευχθούν μέσω νέων σχημάτων. Θα πρέπει να υπάρξει συναίνεση μεταξύ των ηγετών ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας κρίνεται απαραίτητο.
Πώς βλέπετε τη συνεργασία της ΕΕ με τον Καναδά; Ανησυχείτε μήπως υπάρξει ένταση με τις ΗΠΑ δεδομένου και ότι η Λιθουανία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική αμυντική προστασία;
Με τον Καναδά το εμπόριο αναπτύσσεται, όπως και οι επενδύσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις. Ο Καναδάς αποτελεί στρατηγικό εταίρο στην πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες. Για λόγους οικονομικής ασφάλειας είναι μια σημαντική χώρα.
Εχουμε ήδη θεσπίσει οργανωτικές δομές για τις διμερείς μας σχέσεις και έχουμε υπογράψει συμφωνίες, επομένως οφείλουμε να εξετάσουμε όλες τις παραμέτρους που αφορούν την ανάγκη περαιτέρω επέκτασης της συνεργασίας.
Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ η Ευρώπη και ο Αντόνιο Κόστα συγκεκριμένα ανέλαβαν πρωτοβουλία για την ενίσχυση της διεθνούς πολυμέρειας. Είναι εφικτό χωρίς τις ΗΠΑ;
Η ΕΕ στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι τασσόμαστε διαχρονικά υπέρ του πολυμερούς συστήματος. Πρέπει να παραμείνουμε πιστοί σε αυτή τη στάση. Πάντα υποστηρίζαμε το κράτος δικαίου, τους διεθνείς κανόνες και ούτω καθεξής.
Αποστολή μας είναι να διακηρύττουμε ότι ο πολυμερής χαρακτήρας των διεθνών σχέσεων είναι ωφέλιμος και ότι υπάρχει ανάγκη για σαφείς κανόνες, για ένα ξεκάθαρο σύστημα και τάξη σε παγκόσμιο επίπεδο. Διαφορετικά, θα επικρατήσουν χάος και έντονος κατακερματισμός.
