Η Σαουδική Αραβία, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή ενεργειακή πίεση. Οι βασικές οδοί εξαγωγών του βασιλείου απειλούνται ταυτόχρονα από το Ιράν στον Περσικό Κόλπο και από τους Χούθι της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, δημιουργώντας σοβαρό κίνδυνο για τον περιορισμό των φορτίων προς τις διεθνείς αγορές.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου, καθώς το Ριάντ δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη μέλος του OPEC. Επί δεκαετίες λειτουργεί ως ο βασικός παραγωγός με επαρκή πλεονάζουσα δυναμικότητα, ώστε να αυξάνει ή να μειώνει γρήγορα την προσφορά όταν επικρατούν αναταράξεις. Πριν από τη σύγκρουση με το Ιράν, ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός αργού στον κόσμο, πίσω από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, ενώ διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου διεθνώς.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία έχει ενισχύσει σημαντικά τον ρόλο της στη διύλιση. Η εγχώρια δυναμικότητα ανέρχεται σε περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ η χώρα διατηρεί συμμετοχές και σε μεγάλα διυλιστήρια της Ασίας. Ισχυρή είναι και η παρουσία της στη ναυτιλία, μέσω της Bahri, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες VLCC παγκοσμίως.
Η κρίση κλιμακώθηκε μετά τον περιορισμό των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ. Αν και δεν συμμετέχει άμεσα στις εχθροπραξίες, η Σαουδική Αραβία θεωρείται βασική σύμμαχος των ΗΠΑ, με τις ενεργειακές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις της να αποτελούν πιθανούς στόχους του Ιράν και οργανώσεων που συνδέονται με την Τεχεράνη. Ως αποτέλεσμα, οι εξαγωγές από τα λιμάνια του Περσικού Κόλπου βρέθηκαν υπό αυξημένη πίεση.
Το Ριάντ είχε στη διάθεσή του μια κρίσιμη εναλλακτική λύση: τον αγωγό East-West, ο οποίος μπορεί να διοχετεύει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως προς το Yanbu, στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ. Η διαδρομή αυτή, ωστόσο, αποδείχθηκε εξίσου ευάλωτη, καθώς τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν τα σαουδαραβικά φορτία προς την Ασία πρέπει να περάσουν από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, όπου δραστηριοποιούνται οι Χούθι.
Στις 20 Ιουλίου, οι αντάρτες ανακοίνωσαν αποκλεισμό στην Ερυθρά Θάλασσα, στοχεύοντας πλοία που μεταφέρουν σαουδαραβικό πετρέλαιο. Η εξέλιξη αυτή ανάγκασε δεξαμενόπλοια να ακολουθήσουν βόρεια πορεία, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και του συστήματος SUMED της Αιγύπτου. Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν ο East-West έγινε στόχος επίθεσης με drones και υπέστη ζημιές, με αποτέλεσμα η Saudi Aramco να αναστείλει τη λειτουργία του.
Η πλήρης αποκατάσταση του αγωγού ενδέχεται να χρειαστεί εβδομάδες, αφήνοντας τη Σαουδική Αραβία με ελάχιστες διαθέσιμες επιλογές. Καθώς η εναλλακτική διαδρομή προς την Ερυθρά Θάλασσα έχει πληγεί, το βασίλειο αναγκάζεται να επιστρέψει στις φορτώσεις από τους τερματικούς σταθμούς του Περσικού Κόλπου, όπου όμως η ναυσιπλοΐα παραμένει εκτεθειμένη στην ιρανική απειλή.
Η διεθνής αγορά θα δυσκολευτεί να απορροφήσει μια πιθανή απώλεια 4-5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η προσφορά είναι ήδη περιορισμένη. Την ίδια ώρα, οι επιθέσεις, οι αλλαγές στις διαδρομές και η αβεβαιότητα για τη διαθεσιμότητα φορτίων έχουν εκτοξεύσει τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια και τους ναύλους σε πρωτοφανή επίπεδα.
Δεξαμενόπλοια παραμένουν σε αναμονή στο Γιανμπού, στο Σίντι Κερίρ, στην έξοδο του αγωγού SUMED στη Μεσόγειο και στον Κόλπο του Ομάν, χωρίς σαφή εικόνα για το πότε και πού θα διατεθούν φορτία. Μία από τις λίγες λύσεις που απομένουν είναι το σύστημα VLCC shuttle, δηλαδή η χρήση σούπερ τάνκερ για τη μεταφορά πετρελαίου από τον εσωτερικό Περσικό Κόλπο προς τον Κόλπο του Ομάν.
Η διαδικασία αυτή είναι, ωστόσο, πολύ λιγότερο αποδοτική από την απευθείας μεταφορά προς τους εισαγωγείς. Χρειάζεται περισσότερα πλοία, περισσότερες μεταφορτώσεις και περισσότερες ημέρες απασχόλησης του στόλου, αυξάνοντας περαιτέρω τη ζήτηση για διαθέσιμη χωρητικότητα. Παράλληλα, οι διελεύσεις από το Ορμούζ εξακολουθούν να είναι ευάλωτες, ενώ οι μεταφορτώσεις ship-to-ship στα ανοικτά του Ομάν συνοδεύονται από αυξημένους κινδύνους.
Έτσι, η χώρα που επί δεκαετίες αποτελούσε την «ασφάλεια» της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς κινδυνεύει πλέον να μετατραπεί σε πηγή αβεβαιότητας, όσο τα Στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ παραμένουν υπό απειλή και οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγών της εξακολουθούν να δοκιμάζονται.
