Μια νέα εποχή για τα τελωνεία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκινά με τη μεταρρύθμιση της τελωνειακής ένωσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ και θα εφαρμοστεί σταδιακά. Η αλλαγή βασίζεται σε ένα πιο ψηφιακό, ενιαίο και αποτελεσματικό μοντέλο, προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του σύγχρονου διεθνούς εμπορίου.
Η μεταρρύθμιση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δημοσιεύθηκε το περασμένο Σάββατο στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στο επίκεντρό της βρίσκονται ο εκσυγχρονισμένος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας (UCC) και η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής (EU Customs Authority – EUCA).
Η Τελωνειακή Ένωση της ΕΕ ιδρύθηκε το 1968, συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημιουργία της ενιαίας αγοράς και στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στο εσωτερικό της Ένωσης. Σήμερα, όμως, οι τελωνειακές αρχές καλούνται να διαχειριστούν δισεκατομμύρια αποστολές κάθε χρόνο, ενώ το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει αυξήσει σημαντικά τις εισαγωγές χαμηλής αξίας.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει νέες εμπορικές πρακτικές, την τεχνολογική εξέλιξη, την πράσινη μετάβαση, το μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον και αυξημένους κινδύνους για την ασφάλεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παρουσιάσει την πρόταση για τη συνολική μεταρρύθμιση στις 17 Μαΐου 2023, με στόχο ένα πιο ενιαίο, ψηφιακό και βασισμένο στη διαχείριση κινδύνων τελωνειακό σύστημα.
Η τελωνειακή ένωση αποτελεί βασικό πυλώνα της ανταγωνιστικότητας και της οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ. Τα τελωνεία προστατεύουν την ενιαία αγορά, στηρίζουν την εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων και διευκολύνουν το νόμιμο εμπόριο.
Με το νέο πλαίσιο διευρύνεται ο ρόλος των τελωνειακών αρχών. Εκτός από την είσπραξη δασμών, θα έχουν αυξημένες αρμοδιότητες στην εφαρμογή κανόνων για την ασφάλεια των προϊόντων, το περιβάλλον και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν νόμιμο εμπόριο, οι τελωνειακές διαδικασίες αναμένεται να γίνουν απλούστερες και πιο προβλέψιμες. Θα αποσαφηνιστούν οι ευθύνες των εισαγωγέων, ενώ η υποβολή στοιχείων θα γίνεται μέσω μιας ενιαίας ευρωπαϊκής διεπαφής δεδομένων. Οι αξιόπιστες επιχειρήσεις θα μπορούν, επίσης, να επωφελούνται από σημαντικά απλουστευμένες διαδικασίες.
Ο νέος κανονισμός για τον Ενωσιακό Τελωνειακό Κώδικα δημοσιεύθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου και αποτελεί τη νομική βάση της μεταρρύθμισης. Αναδιαμορφώνει το πλαίσιο που διέπει τις τελωνειακές διαδικασίες σε ολόκληρη την ΕΕ, με στόχο η Τελωνειακή Ένωση να λειτουργεί ως ένας ενιαίος χώρος.
Οι διαδικασίες θα εκσυγχρονιστούν και θα εναρμονιστούν, ενώ προβλέπεται μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης και ενίσχυση της διαχείρισης κινδύνων. Μακροπρόθεσμα, στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σημείο εισόδου για όλες τις τελωνειακές διαδικασίες στην ΕΕ, αντί για τα διαφορετικά εθνικά συστήματα που λειτουργούν σήμερα.
Parliament approved a major reform of the EU Customs Code that introduces stricter rules for e-commerce and establishes a new customs authority. pic.twitter.com/TfXxrthrk3
— European Parliament (@Europarl_EN) September 16, 2026
Η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή, με έδρα τη Λιλ της Γαλλίας, ιδρύθηκε νομικά στις 20 Σεπτεμβρίου. Η EUCA θα ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών αρχών των κρατών-μελών, επιτρέποντας τη διαχείριση κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ και τη διαμόρφωση πιο συντονισμένης αντίδρασης απέναντι σε κοινές απειλές στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Βασικό έργο της νέας Αρχής θα είναι η ανάπτυξη του EU Customs Data Hub, μιας ενιαίας ψηφιακής υποδομής που θα αντικαταστήσει σταδιακά τα κατακερματισμένα εθνικά συστήματα πληροφορικής.
Μέσω του Data Hub θα δημιουργηθεί ένα ενιαίο ευρωπαϊκό περιβάλλον για το εμπόριο, τόσο για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές όσο και για την ανταλλαγή πληροφοριών και τις τελωνειακές διατυπώσεις.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η νέα υποδομή αναμένεται να εξοικονομεί περίπου 2,3 δισ. ευρώ ετησίως σε λειτουργικό κόστος για τα κράτη-μέλη και επιπλέον 2,58 δισ. ευρώ ετησίως σε διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις.
Το EU Customs Data Hub θα τεθεί σε λειτουργία για το ηλεκτρονικό εμπόριο από τον Ιούλιο του 2028, ενώ για το υπόλοιπο εμπόριο θα πρέπει να είναι πλήρως λειτουργικό το αργότερο έως το 2031. Η ψηφιακή αρχιτεκτονική θα ενισχύσει, επίσης, τη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών αρχών και των αρχών εποπτείας της αγοράς.
Παράλληλα, θα δημιουργηθεί μηχανισμός για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στα σύνορα.
Ιδιαίτερη θέση στη μεταρρύθμιση έχουν οι κανόνες για το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις εισαγωγές μικρής αξίας. Τον Δεκέμβριο του 2025, η ΕΕ αποφάσισε την κατάργηση του ορίου των 150 ευρώ για την απαλλαγή από τελωνειακούς δασμούς στις αποστολές χαμηλής αξίας.
Στη θέση του θεσπίστηκε προσωρινός τελωνειακός δασμός 3 ευρώ, ο οποίος εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026 και θα ισχύσει έως τον Ιούλιο του 2028. Μετά το διάστημα αυτό, θα εφαρμόζονται οι κανονικοί τελωνειακοί δασμοί.
Ο νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας προβλέπει, επίσης, ενιαίο τέλος διαχείρισης σε επίπεδο ΕΕ για τα μικρά δέματα, προκειμένου να καλυφθεί το αυξανόμενο κόστος που αντιμετωπίζουν οι τελωνειακές αρχές κατά την επεξεργασία των συγκεκριμένων αποστολών.
Το τέλος αναμένεται να αρχίσει να εφαρμόζεται από τον Νοέμβριο του 2026, με το ακριβές σταθερό ποσό να καθορίζεται με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η νομοθετική διαδικασία ολοκληρώθηκε με τη δημοσίευση του νέου Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Η εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα γίνει σταδιακά, ενώ τα κράτη-μέλη διαθέτουν 12 μήνες για την πλήρη εφαρμογή των νέων κανόνων.
Η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Αρχή αναμένεται να ξεκινήσει τη λειτουργία της το 2027, ενώ το EU Customs Data Hub θα καταστεί υποχρεωτικό για τις αποστολές ηλεκτρονικού εμπορίου από την 1η Ιουλίου 2028.
