Με τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, να παρακολουθεί από τα έδρανα του Ευρωκοινοβουλίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέπτυξε χθες το όραμά της για την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης.
Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε για τις μεγάλες προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά στην Ευρώπη, από την άμυνα και την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την ανταγωνιστικότητα, την κλιματική αλλαγή, τη μετανάστευση και την προστασία της δημοκρατίας. Η ομιλία της διήρκεσε σχεδόν μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά και ξεκίνησε με τη φράση του Ντίκενς «ήταν η καλύτερη των εποχών, ήταν η χειρότερη των εποχών», αποτυπώνοντας, όπως είπε, τη σύνθετη πραγματικότητα, τους κινδύνους αλλά και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη η ΕΕ να κινηθεί με αποφασιστικότητα, συνδυάζοντας την τυπική γλώσσα των ευρωπαϊκών ανακοινώσεων με μια πιο ανθρώπινη προσέγγιση, μέσα από αναφορές σε πολίτες όλων των ηλικιών, νέους και αγρότες.
Το πιο ισχυρό πολιτικό μήνυμα της ομιλίας, πάντως, αφορούσε τη συνεργασία με τον Καναδά. Η Φον ντερ Λάιεν κάλεσε την Οτάβα να συνεργαστεί με τις Βρυξέλλες, ώστε ο Καναδάς να καταστεί «το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης», προκαλώντας νέο θερμό χειροκρότημα.
«Μαρκ, θα ήθελα να συνεργαστώ μαζί σου» είπε η Φον ντερ Λάιεν απευθυνόμενη στον Καναδό πρωθυπουργό, υπογραμμίζοντας ότι «βλέπουμε τον κόσμο με τα ίδια μάτια». Η συνεργασία, που θα φέρει την ονομασία «Μια Συμμαχία για το Μέλλον», θα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων, από την έξυπνη παραγωγή, την ενοποίηση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων, την Αρκτική και την ενέργεια, μέχρι τα κρίσιμα ορυκτά και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στο μέτωπο της ασφάλειας, η πρόεδρος της Κομισιόν προειδοποίησε ότι «οι υβριδικές απειλές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι όλο και λιγότερο υβριδικές και όλο και λιγότερο απειλές». Παράλληλα, προανήγγειλε, μαζί με την Κάγια Κάλας, τη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας.
«Εφτασε η ώρα για ένα αντίστοιχο «Αρθρο 4» της Ευρώπης ή ένα Πρωτόκολλο Ασφάλειας Εκτακτης Ανάγκης», τόνισε, εξηγώντας ότι αυτό «όταν ενεργοποιείται από ένα κράτος-μέλος, όλα τα κράτη-μέλη θα καλούνται για να συντονίσουν μια ευρωπαϊκή απάντηση».
Η Φον ντερ Λάιεν επανέφερε, επίσης, την πρόταση για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας σε επίπεδο ηγετών. Σε αυτό θα μπορούσαν να συμμετέχουν στενοί εταίροι της ΕΕ, όπως η Ουκρανία, η Βρετανία, η Νορβηγία και ο Καναδάς. Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός νέου Ευρωπαϊκού Εργαλείου για Στρατηγικές Δυνατότητες Υποστήριξης (Strategic Enablers).
Αναφερόμενη στην τεχνητή νοημοσύνη, δήλωσε «αισιόδοξη» ότι μπορεί «να ωφελήσει την ανθρωπότητα εφόσον τη διαχειριστούμε σωστά», ενώ για το μεταναστευτικό, στον απόηχο της κρίσης στη Θέουτα, ζήτησε τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών.
Η πρόταση αυτή βρίσκεται κοντά στη θέση του έλληνα Πρωθυπουργού, ο οποίος έχει ζητήσει ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση μαζικών και εργαλειοποιημένων μεταναστευτικών πιέσεων.
Κεντρική θέση στην ομιλία είχε και η κλιματική αλλαγή. Η πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε το φετινό καλοκαίρι «ώρα της αλήθειας», σημειώνοντας ότι 660.000 εκτάρια γης κάηκαν στην Ευρώπη από τις «φλόγες που σάρωσαν» την ήπειρο, από την Ιρλανδία έως «τα νησιά στην Ελλάδα και την Κροατία».
Όπως ανέφερε, περισσότεροι από 35.000 επιπλέον θάνατοι συνδέθηκαν με τους καύσωνες, ενώ χάθηκαν 12 εκατομμύρια τόνοι καλλιεργειών. Υπεραμύνθηκε των κλιματικών στόχων της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην κλιματική προσαρμογή.
Σε μια από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ομιλίας, απέτισε φόρο τιμής στον δανό πιλότο Rune Kyndal, ο οποίος έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια επιχείρησης πυρόσβεσης στην Ελλάδα. Η Φον ντερ Λάιεν κάλεσε στο Στρασβούργο τη μητέρα και τους δύο αδελφούς του.
Συγκινητική ήταν και η παρουσίαση της μικρής Ουκρανής Σάσα. Παρότι έχασε το αριστερό της πόδι σε ρωσική επίθεση, κατάφερε να εξελιχθεί σε πρωταθλήτρια γυμναστικής.
Τέλος, αναφερόμενη στη Γάζα, με φόντο φωτογραφία από τα ερείπια βομβαρδισμένων κτιρίων, η Φον ντερ Λάιεν μίλησε για τα «βαθιά δεινά» και καταδίκασε την «ανεξέλεγκτη βία των εποίκων» στη Δυτική Οχθη.
Παράλληλα, τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να διατηρήσει ζωντανή τη λύση των δύο κρατών, ενώ παραδέχτηκε την αδυναμία της ΕΕ να συμφωνήσει σε ορισμένα από τα μέτρα που έχει προτείνει η ίδια.
