Προς ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση ενεργειακών κρίσεων προσανατολίζεται η Κομισιόν, εξετάζοντας τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού συναγερμού με την ονομασία «EU alert». Στόχος είναι να περιοριστεί ο κατακερματισμός μεταξύ των κρατών-μελών και να διαμορφωθεί κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, στοχευμένα σαμποτάζ και ακραίες κλιματικές ή γεωπολιτικές προκλήσεις.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη θέσπιση ενιαίων διασυνοριακών μηχανισμών έκτακτης ανάγκης, οι οποίοι θα μπορούν να ενεργοποιούνται όταν μια απειλή ξεπερνά τα εθνικά σύνορα και επηρεάζει ταυτόχρονα περισσότερες χώρες ή διαφορετικούς τομείς της οικονομίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, από τους αγωγούς φυσικού αερίου έως τα υποθαλάσσια καλώδια διασύνδεσης. Οι υποδομές αυτές θεωρούνται ευάλωτες σε υβριδικές επιθέσεις, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για κοινό σχεδιασμό πρόληψης, άμεσης αντίδρασης και αποκατάστασης.
Η ενεργειακή κρίση της περιόδου 2021-2023 ανέδειξε τα προβλήματα επιχειρησιακής ετοιμότητας απέναντι σε σοβαρές διαταραχές της τροφοδοσίας. Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε τις Βρυξέλλες σε επανεξέταση ζητημάτων που αφορούν την αποκέντρωση των ενεργειακών συστημάτων, την παθητική προστασία των εγκαταστάσεων και τη διατήρηση στρατηγικών αποθεμάτων σε κρίσιμα εξαρτήματα.
Στο τραπέζι βρίσκεται, επίσης, η ενίσχυση της δυνατότητας ταχείας αποκατάστασης των ζημιών, ώστε να περιορίζονται οι συνέπειες για τους πολίτες και τη βιομηχανία. Η Κομισιόν εξετάζει ακόμη μια πιο φιλόδοξη επιλογή: την αντικατάσταση του σημερινού κατακερματισμένου κανονιστικού πλαισίου από έναν ενιαίο κανονισμό ασφάλειας για την ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό αέριο και τους αναδυόμενους φορείς ενέργειας, όπως το υδρογόνο.
Στο ίδιο πλαίσιο, θα μπορούσαν να καθοριστούν εθνικά και ευρωπαϊκά επίπεδα κρίσης με διαβαθμισμένη ενεργοποίηση, ανάλογα με την έκταση και τη σοβαρότητα κάθε περιστατικού.
Οι βασικοί διαχειριστές δικτύων, μεταξύ των οποίων ο Ευρωπαϊκός Φορέας Διαχειριστών Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E), ζητούν μια συνολική αξιολόγηση κινδύνων. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο μιας απειλής στο ευρωπαϊκό δίκτυο συνολικά και όχι μόνο τις συνέπειές της εντός των εθνικών συνόρων.
Παράλληλα, οι διαχειριστές θεωρούν αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες σε κάθε στάδιο μιας κρίσης: από τον εντοπισμό φυσικών και υβριδικών απειλών και την επίσημη κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης έως τις πιθανές συντονισμένες αποσυνδέσεις φορτίων και τη σταδιακή επαναφορά του συστήματος.
Οι λεπτομέρειες για το «EU alert», οι προϋποθέσεις ενεργοποίησής του, αλλά και οι εξουσίες που θα ανατεθούν στις Βρυξέλλες και στις εθνικές κυβερνήσεις αναμένεται να αποσαφηνιστούν στην επίσημη νομοθετική πρόταση. Η πρόταση τοποθετείται χρονικά προς τα τέλη του τρέχοντος έτους.
