Το Ιράν επιχειρεί να επαναφέρει σε λειτουργία το πυραυλικό του πρόγραμμα, παρά τις εκτεταμένες ζημιές που υπέστησαν οι βιομηχανικές του υποδομές από τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, το οποίο επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές από τη Μέση Ανατολή, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει εκ νέου τη συναρμολόγηση βαλλιστικών πυραύλων σε υπόγειες εγκαταστάσεις.
Η παραγωγή γίνεται προς το παρόν σε περιορισμένη κλίμακα και βασίζεται κυρίως σε εξαρτήματα που είχαν αποθηκευτεί πριν από τον πόλεμο. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα δεν κατάφεραν να εξουδετερώσουν πλήρως την ικανότητα του Ιράν να αναπληρώνει το πυραυλικό του οπλοστάσιο.
Αμερικανοί και αξιωματούχοι χωρών της Μέσης Ανατολής, επικαλούμενοι πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, αναφέρουν δραστηριότητα σε αρκετές υπόγειες εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων και η πυραυλική εγκατάσταση στο Χοτζίρ, στο νοτιοανατολικό Ιράν. Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει τη δημιουργία νέων υπόγειων χώρων συναρμολόγησης, ώστε να περιορίσει την ευπάθειά της σε μελλοντικές αεροπορικές επιδρομές.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε εγκαταστάσεις παραγωγής, αποθήκες, πυραύλους και εκτοξευτές, έπειτα από χιλιάδες επιθέσεις στις αρχές του πολέμου. Επιπλέον, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός δυσχέρανε την εισαγωγή εξαρτημάτων και πρώτων υλών που απαιτούνται για την παραγωγή στερεών καυσίμων.
Παρά τις απώλειες, το Ιράν αξιοποίησε την περίοδο σχετικής ηρεμίας το καλοκαίρι για να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες, θεωρώντας ότι η εκεχειρία δύσκολα θα διατηρηθεί. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στη Wall Street Journal ότι η παραγωγή πιθανότατα επανεκκίνησε σε χαμηλούς ρυθμούς μετά την προκαταρκτική συμφωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στα μέσα Ιουνίου, για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη συνομιλιών με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Κατά την ίδια εκτίμηση, η Τεχεράνη μπορεί να συναρμολογήσει τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες πυραύλους από διαθέσιμα εξαρτήματα. Πριν από τον πόλεμο, το Ιράν είχε συγκεντρώσει έτοιμες κεφαλές, σκελετούς πυραύλων, καθώς και συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου, σύμφωνα με τον Τζιμ Λάμσον, επισκέπτη ερευνητή στο King’s College του Λονδίνου και πρώην αναλυτή της CIA με ειδίκευση στον ιρανικό στρατό.
Ο ίδιος επισήμανε πως παλαιότερες φωτογραφίες και βίντεο που είχε δημοσιεύσει το Ιράν εμφάνιζαν πολλά από αυτά τα εξαρτήματα παρατεταγμένα κατά μήκος των τοίχων υπόγειων εγκαταστάσεων. Ο αριθμός των πυραύλων που μπορεί να παραχθεί θα εξαρτηθεί από το μέγεθος των αποθεμάτων και από το πόσες υπόγειες μονάδες παραμένουν σε λειτουργία. «Μπορεί να μιλάμε για εκατοντάδες πυραύλους ή, ενδεχομένως, για χιλιάδες πυραύλους», δήλωσε ο Λάμσον.
Το Ιράν εξάντλησε σημαντικό μέρος των έτοιμων πυραύλων του κατά τη διάρκεια του πολέμου, γεγονός που το ανάγκασε να περιορίσει την ένταση των επιθέσεων. Ωστόσο, εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες, με τον Ταλ Ίνμπαρ, ανώτερο αναλυτή της Missile Defense Advocacy Alliance με έδρα τις ΗΠΑ, να εκτιμά ότι το ιρανικό οπλοστάσιο περιλαμβάνει ακόμη χιλιάδες βαλλιστικούς πυραύλους.
«Όταν δεν γίνονται βομβαρδισμοί στις εγκαταστάσεις, μπορείς να αντικαταστήσεις την κατεστραμμένη υποδομή και να αγοράσεις νέα εξαρτήματα από άλλες χώρες και να τα αποθηκεύσεις στις εγκαταστάσεις», δήλωσε ο Ταλ Ίνμπαρ. «Πρέπει να είσαι εξαιρετικά αφελής για να πιστεύεις ότι το Ιράν δεν ανασυγκροτεί τις δυνατότητές του στην παραγωγή πυραύλων», προσέθεσε.
Η Τεχεράνη συνεχίζει, την ίδια ώρα, να εκτοξεύει πυραύλους εναντίον αμερικανικών βάσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, επιδεικνύοντας την ποικιλία του οπλοστασίου της. Ορισμένα από τα βλήματα, όπως ο Kheibar Shekan, θεωρούνται κινητά, ακριβή και σχετικά φθηνά στην παραγωγή.
Την Τετάρτη, το Ιράν εξαπέλυσε ισχυρή ομοβροντία εναντίον αεροπορικής βάσης στην Ιορδανία, όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις. Βίντεο έδειξαν ότι τα βλήματα έφεραν κεφαλές διασποράς (cluster), έναν τύπο πυραύλου που είχε χρησιμοποιηθεί συχνά εναντίον του Ισραήλ νωρίτερα στον πόλεμο, σε μια προσπάθεια δοκιμής των συστημάτων αεράμυνας.
Η επανεκκίνηση της παραγωγής αναδεικνύει τη δυσκολία πλήρους εξουδετέρωσης του πυραυλικού προγράμματος της Τεχεράνης, το οποίο αποτέλεσε έναν από τους βασικούς στόχους του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Παράλληλα, ενισχύει την ικανότητα του Ιράν να αντέξει σε έναν πόλεμο εξάντλησης, όπου τα αποθέματα όπλων της χώρας αντιπαρατίθενται στη σταδιακή μείωση των αντιπυραυλικών συστημάτων των ΗΠΑ και των χωρών του Κόλπου.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, είχε δηλώσει τον Απρίλιο ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «καταστραφεί λειτουργικά» και ότι η χώρα δεν διέθετε τα μέσα για την κατασκευή νέων πυραύλων. «Ανασύρετε τους εναπομείναντες εκτοξευτές και πυραύλους σας, χωρίς να έχετε τη δυνατότητα να τους αντικαταστήσετε. Δεν διαθέτετε αμυντική βιομηχανία, ούτε τη δυνατότητα να αναπληρώσετε τις επιθετικές ή αμυντικές σας δυνατότητες», προσέθεσε ο Χέγκσεθ.
Ο Σον Πάρνελ, επικεφαλής εκπρόσωπος του Πενταγώνου, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «κατέστρεψαν έως και το 90% της βιομηχανικής βάσης του Ιράν σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, βαλλιστικούς πυραύλους και ναυτικό εξοπλισμό» και «μείωσαν σημαντικά» την ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δεν απάντησε άμεσα στο ερώτημα αν η Τεχεράνη έχει επαναφέρει την παραγωγή βαλλιστικών πυραύλων. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχουν καταστραφεί ολοσχερώς και ότι οι στρατιωτικές του δυνάμεις έχουν υποστεί σοβαρή αποδυνάμωση. «Το Ιράν είναι πιο αδύναμο τώρα από ποτέ, και ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ δεν απάντησε σε αίτημα της Wall Street Journal για σχόλιο.
Την ίδια ώρα, δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι το Ιράν αποκαθιστά με ταχύ ρυθμό υποδομές που υπέστησαν ζημιές, από γέφυρες και δρόμους έως εγκαταστάσεις παραγωγής. Η ταχύτητα των εργασιών προκαλεί ανησυχία στους Ισραηλινούς αξιωματούχους, σύμφωνα με την εφημερίδα «The Wall Street Journal».
Η Τεχεράνη έχει αποκαταστήσει την πρόσβαση στις εισόδους σηράγγων που οδηγούν σε βάσεις πυραύλων, οι οποίες είχαν καταρρεύσει από τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ισραηλινού στρατού, τα όπλα που ήταν αποθηκευμένα στο εσωτερικό των υπόγειων εγκαταστάσεων είναι πιθανό να διατηρήθηκαν σε καλή κατάσταση.
Η επιστροφή στην πλήρη παραγωγή, πάντως, αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ζημιές στις χημικές εγκαταστάσεις για την παραγωγή υγρών προωθητικών, καθώς και στους βιομηχανικούς αναμικτήρες που απαιτούνται για την παραγωγή στερεών καυσίμων, σύμφωνα με Άραβες αξιωματούχους.
Ελλείψει σύγχρονης πολεμικής αεροπορίας, το Ιράν ανέπτυξε το πυραυλικό του πρόγραμμα τη δεκαετία του 1980, κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράκ. Έκτοτε στηρίζεται όλο και περισσότερο σε αυτά τα όπλα ως μέσο αποτροπής απέναντι στους εχθρούς του.
Η χώρα είχε αποδείξει και στο παρελθόν ότι μπορεί να ανασυγκροτεί το πυραυλικό της πρόγραμμα. Μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν αποκατέστησε τα αποθέματά του ταχύτερα από το αναμενόμενο, παρά το γεγονός ότι οι ισραηλινές επιθέσεις είχαν στοχεύσει τις σχετικές υποδομές. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε το Ισραήλ να προειδοποιήσει, πριν από το τέλος του ίδιου έτους, ότι μπορεί να απαιτηθούν νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
«Μπορείς να προσπαθήσεις να καταστρέψεις τις εγκαταστάσεις, μπορείς να προσπαθήσεις να καταστρέψεις τους ίδιους τους πυραύλους, αλλά στην πραγματικότητα το πρόγραμμα αυτό διαθέτει ταχύτερη ικανότητα αναγέννησης από το πυρηνικό πρόγραμμα, και είναι αρκετά διάσπαρτο», δήλωσε η Νικόλ Γκραγιέφσκι, ειδική σε θέματα ιρανικής στρατηγικής στο Sciences Po του Παρισιού. «Ο λόγος για τον οποίο το Ιράν δημιούργησε μια τόσο περίπλοκη υποδομή πυραύλων ήταν επειδή ανησυχούσε γι’ αυτό», προσέθεσε.
Άραβες και Ισραηλινοί αξιωματούχοι προετοιμάζονται για τη συνέχιση των συγκρούσεων και για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης από την πλευρά του Ιράν, καθώς η οικονομική πίεση των ΗΠΑ εντείνεται. Τις τελευταίες ημέρες, η Τεχεράνη εξαπέλυσε σειρά επιθέσεων εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων, προκαλώντας επικίνδυνες καταστάσεις, χωρίς ωστόσο να χτυπηθεί κάποιο από αυτά.
